(5510 S. K. Geç. m. 7) (2926 S. K. m. 2, 3, 5, 7, 9, 36) (6100 S. K. m. 114) (506 S. K. m. 79)
Dava: Davacı, ilk kesinti tarihini takip eden aybaşından itibaren Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.
Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi S. Ö. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: Dava, davacının 2926 sayılı Yasa kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, 26.01.2012 tarih ve 28185 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6270 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile 5510 Sayılı Kanun'un Geçici 7. maddesine eklenen 24.7.2003 tarihli ve 4956 sayılı Kanunun 48 inci maddesi ile değişik, mülga 17.10.1983 tarihli ve 2926 sayılı Kanunun 2 nci maddesi hükmü 2.8.2003 tarihi öncesi için de uygulanır hükmüne istinaden davacının isteminin Kuruma yazılı müracaatı ile yerine getirilebileceği gerekçesiyle davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.
6100 sayılı HMK'nın 114/1-h maddesine göre hukuki yarar dava şartı olup mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa'da 506 sayılı Yasa'nın 79.maddesine koşut geçmiş Tarım Bağ-Kur hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa'nın 7. maddesi hükmüne göre, bu Yasa'ya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa'nın 5. maddesi ile 7.maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa'nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan Yasa'nın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından Tarım Bağ-Kur sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir.
Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9. maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kuruma kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurumca re'sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa'nın 36. maddesi kapsamında Kurumun prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat (kesinti) suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek Bağ-Kur'a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için Kuruma başvuru olmasa dahi bahse konu biçimde prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. Bağ-Kur'un prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re'sen kayıt ve tescil etmemesi Yasa'nın kendisine yüklediği re'sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. Sigortalının ürün bedelinden prim kesintisi yapılması halinde Kurumun re'sen tescil yapması Kanun gereği olup bunun için davacının dava açmasına veya ayrıca Kuruma başvurmasına gerek yoktur.
Somut olayda, 15.7.1994 tarihinden itibaren davacıdan prim kesintisi yapıldığı halde sigortalı tescilinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Davacıdan prim kesintisi yapılması nedeniyle Kurumun davacıyı 2926 sayılı Yasa kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olarak re'sen tescil etmesi Yasa gereği olup davacının ayrıca Kuruma başvurmasına gerek yoktur. 6270 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile 5510 Sayılı Kanun'un Geçici 7. maddesine eklenen hükümle 2.8.2003 tarihinden önceki dönem yönünden de aile reisliği koşulu Yasa'dan çıkartılmış olup Kurumun Yasa'nın kendisine verdiği görev doğrultusunda davacının başvurusuna gerek olmadan davacının sigortalı tescilini yapabilecekken dava tarihi itibariyle davacının Tarım Bağ-Kur sigortalısı olarak tescil edilmediği ve böylece davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararı bulunduğu halde mahkemece yerinde olmayan gerekçeyle davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 06.03.2013 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy