(506 S. K. m. 79) (2926 S. K. m. 2, 3, 5, 7, 10)
Dava: Davacı, 01.12.1996 tarihinden itibaren Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi H. A. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: 1- Dosyadaki yazılara toplanan delillere hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Davacının temyizine gelince
Dava, davacının 1.12.1996 tarihinden itibaren 2926 Sayılı Yasaya göre Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece davanın kısmen kabulüyle davacının 1.11.1998-31.12.2000, 1.10.2002-31.12.2003 tarihleri arasında tarım Bağ-kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmiştir. Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 Sayılı Yasada, 506 Sayılı Yasanın 79 uncu maddesindeki gibi, geçmiş Tarım Bağ-Kur hizmetlerinin tespitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. Anılan yasanın 5 inci maddesinde, 7 nci maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin, kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı belirtilmiştir. Yasanın 10. maddesindeki kayıtlar Kurum tarafından yapılacak olan tescil işlemleri için uygulama alanı bulmaktadır.
Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş kararları; Kurumun prim alacaklarını Bakanlar Kurulu kararıyla ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi halinde, Bağ-Kur'un prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re'sen kayıt ve tescil etmemesi, yasanın kendisine yüklediği re'sen tescil yükümlülüğüne aykırılık teşkil ettiğinden, prim tevkifatının yapıldığı tarihi izleyen aybaşından itibaren sigortalı olarak kabulü gerektiği yönündedir.
İlk prim kesintisini izleyen yıllarda prim kesintisi veya ürün tesliminin gerçekleştiğinin belirlendiği durumlarda, bu yıllar için de tespit kararı verilmesi gerekmektedir.
Tarım Bağ-Kur sigortalılığının temel koşulu 2926 sayılı Yasanın 2/1 ve 3/b maddelerinde belirtildiği gibi, tarımsal faaliyette bulunmaktır. Prim tevkifatına dayalı tespit davasında, salt ziraat odası ve kooperatif kaydı gibi belgelerin bulunması, davanın kabulü için yeterli değildir. Tarımsal faaliyetin sürdüğünün, faaliyete ilişkin olarak hangi tarımsal ürünlerin üretildiği, nereye satıldığı veya teslim edildiği gibi hususlar da somutlaştırılarak belirlenmelidir. Prim tevkifatı ve ürün tesliminin, iki yıla kadar olan süre dışında süreklilik arzettiği hallerde de, tarımsal faaliyetin sürekli olduğu kabul edilebilir.
Prim kesintisinin bulunmadığı yıllarda, tarımsal faaliyetin saptanması bakımından, ürünlerin ne şekilde değerlendirdiğini ortaya koymak, davacının tarımsal faaliyete elverişli taşınmazlarının bulunup bulunmadığını araştırmak, tarımsal faaliyetin taşınmazların kiralanması suretiyle yürütüldüğü iddia ediliyor ise, bu konuda taşınmazların kimden, hangi yıllar için kiralandığı, hangi tarımsal ürünlerin üretimi için faaliyette bulunulduğu, kiralayan kişinin Tarım Bağ-Kur sigortalılığının bulunup bulunmadığı, kiracının kiralama yoluyla tarımsal faaliyetini yürütmeye elverişli tarımsal alet edevatının bulunup bulunmadığı gibi ayrıntılı araştırma yapmak, gerektiğinde tarımsal faaliyetin yapıldığı iddia edilen dönemdeki muhtar ve azaların bilgilerine başvurmak, özetle, tarım faaliyetinin devam edip etmediğini hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde ortaya koymak ve sonucuna göre hüküm kurmak gerekir.
Somut olayda, davacının dava dilekçesine ekli tevkifat belgelerinden ilk Bağ-Kur prim kesintisinin Yörükoğlu firmasınca 30.Kasım 1996 tarihinde yapıldığı bu kesintiyi 31.12.1996, 28.2.1997 31.12.1998, 30.11.1999, 19.1.2000, tarihleri arasında yapılan kesintilerin izlediği yine TTA Genel Müdürlüğünün tevkifat belgelerinden de davacının teslim ettiği ürünler nedeniyle 8.10.1998, 4.10.1999, 17.10.2000, 16.9.2002 ve 30.9.2002 tarihleri arasında prim kesintilerini yapıldığı anlaşılmaktadır. Dava dilekçesinde ekli kesinti belgeleri bulunan Yörükoğlu firması 3.11.2011 tarihli yazısı ile 10.1.1949 doğumlu M. ve F. kızı davacı D. U.'ın kendilerine ürün teslim etmediğini bildirirken, 3.3.2012 tarihli yazısı ile ise davacını arşiv araştırmaları sonucunda kendilerine çiğ süt teslim ettiğini bildirmiş ancak kesinti evraklarını ibraz etmemiştir. Mahkemece bu iki yazı arasındaki çelişki giderilmeden sadece TTA idaresince yapılan kesintiler esas alınarak davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru değildir.
Yapılacak iş; Davacının ürün teslim ettiğini iddia ettiği Yörükoğlu firmasına yeniden yazı yazılarak kesinti evraklarının asılları celbedilmek suretiyle dava dilekçesine ekli belgelerle karşılaştırılarak bu firma tarafından 30.11.1996, 31.12.1996, 28.2.1997, 30.11.1999 ve 19.1.2000 tarihlerinde kesinti yapılıp yapılmadığı tespit edilerek ve tanık ifadelerinde aynı köyde yaşayan davacıyla aynı ad ve soyadı taşıyan D. U.'ın da aynı firmaya ürün teslim ettiği belirtilmiş olmakla bu kesintilerin davacıya mı yoksa aynı ad ve soyadı taşıyan D. U.'a mı ait olduğu gerektiğinde bu şahsın tanık olarak dinlenmek suretiyle tespit olunarak oluşacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, yukarıda belirtilen hususlara uygun ayrıntılı araştırma yapılmadan yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden taraflardan davacıya iadesine 27.06.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy