(506 S. K. m. 79) (5510 S. K. m. 86)
Dava: Davacı, davalılardan işverene ait işverene ait işyerinde sigortasız geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi M. K. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi:
Karar: 1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
2- Dava, davacının 10.5.1982 - 31.12.1987 ve 1.1.1988 - 31.12.2000 tarihleri arasında davalı işverene ait iş yerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kabulü ile hükümde yazılı şekilde karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalı işverence davacı adına 10.5.1982 tarihinde 249957 sicil numaralı İstanbul'daki işyerinden, 5.9.1986 tarihinde de 0053 sicil numaralı Tekirdağ'daki işyerinden işe giriş bildirgesinin verildiği, 10.5.1982 - 31.5.1982 tarihleri arasında 249957 sicil numaralı davalı işyerinin İstanbul'daki işyerinden, 5.9.1986 - 27.11.1986 tarihleri arasında da 5300 sicil numaralı davalı işyerinin Tekirdağ'daki yerinden çalışmalarının bildirildiği, davalı işyerlerinden 249957 sicil numaralı işyerinin 1.6.1978 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamına alındığı anlaşılmaktadır. Ayrıca ihtilaflı dönemde 15.11.1982 - 10.12.1982 tarihleri arasında 5317 sicil numaralı A... A.Ş.'ye ait işyerinden 1.3.1983 - tarihinden itibaren 54 gün D... A.Ş. işyerinden davacının çalışması bildirilmiştir.
Somut olayda; dinlenen her iki tanığında 249957 sicil numaralı İstanbul'daki işyerinden bordrolu olduğu, tanıkların İstanbul ilinde geçen çalışmalar ile ilgili olarak beyanda bulundukları, Tekirdağ ilinde geçen çalışmalar ile ilgili araştırma yapılmadığı, ayrıca ihtilaflı dönemde davacı adına çalışma bildirilen 5317 sicil numaralı A... A.Ş. ve D... A.Ş. ile davalı işyeri arasındaki ilişkinin araştırılmadığı görülmüştür.
O halde, davacının 1.1.1988 - 31.12.2000 tarihleri arasında V... A.Ş.'nin İstanbul'daki işyerinde çalışmış olduğunun ve kuruma bildirilen çalışmalar dışındaki sürelerde de ayda 30 gün esası ile kurum taban ücreti ile çalışmış olduğunun tespitine şeklindeki Mahkeme kararı yerindedir. Ancak davalı şirket ile A... A.Ş. ve D... A.Ş. arasındaki hukuki ilişki araştırılmadan ve buna bağlı olarak 11.12.1982 - 28.2.1983 tarihleri arasındaki çalışma yönünden hak düşürücü sürenin gerçekleşip gerçekleşmediği tartışılmadan ve davacının davalı işyerinin Tekirdağ'daki işyerindeki çalışmaları ile ilgili araştırma yapılmadan yazılı şekilde kabul kararı verilmesi hatalı olmuştur.
Davalı şirket ile A... A.Ş. ve D... A.Ş. arasında hukuki irtibat olduğunun tespiti halinde, 11.12.1982 - 28.2.1983 tarihleri arasındaki dönem yönünden hak düşürücü süre gerçekleşmeyecektir. Aksi halde çalışmada kesinti meydana geldiğinden bu döneme ilişkin çalışma yönünden hak düşürücü süre gerçekleşmiş olacaktır.
Yapılacak iş; davalı şirket ile A... A.Ş. ve D... A.Ş. arasındaki hukuki ilişkiyi araştırmak, ayrıca davalı işyerinin 0053 sicil numaralı Tekirdağ'daki işyerine ait ihtilaflı döneme ilişkin tüm dönem bordrolarını getirmek ve bu bordrolarda ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halin davalı V... A.Ş.'ye yükletilmesine, 16.04.2013 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy