(6100 S. K. m. 371)
Asıl ve birleşen davalar bakımından davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme bozma üzerine ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davacı ve davalılardan ... Makine San. Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.
1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere, hükmün uyulan önceki Yargıtay bozma ilamına uygun biçimde verilmiş olmasına, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça ve yasaca cevaz bulunmamasına göre, davalı ... Mak. San. Tic. A.Ş. vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,
2-Dava, iş kazası sonucu sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir. Mahkemenin 26/09/2014 tarihli maddi tazminat bedeli olarak 22.820,42 TL nin, manevi tazminat bedeli olarak 10.000,00 TL nin ,kaza tarihi olan 09/01/2004 tarihinden itibaren yürütülecek yasal faizi ile birlikte ,davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine dair hükmü davalılardan ... Makine San. Tic. A.Ş. vekilinin temyizi üzerine yerel mahkeme kararındaki kabulde olduğu gibi ıslaha karşı davalı ... Mak. San. Tic. A.Ş. vekili tarafından süresi içerisinde ileri sürülen zamanaşımı def'inin kabul edilerek, ıslah dilekçesi ile istenilen maddi tazminat talebinin bu davalı bakımından reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde ıslaha itibar edilmek suretiyle karar verilmesinin hatalı olduğundan bahisle bozulmuş, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda ''1- Davacı tarafın birleşerek görülen her iki davasının kısmen kabul kısmen reddiyle, A-1-Davacı tarafın Mahkememizde görülen 2004/1469 E sayılı olarak açılan davalı ... Makine Endürstriyel Tesisleri İmalat Montaj Taahhüt İnşaat ve Tic. Ltd. Şti aleyhindeki maddi ve manevi tazminat davasının kısmen kabul kısmen reddiyle, a-Maddi tazminat alacak bedeli olarak 1.000,00 TL nin, 09/01/2004 tarihinden itibaren yürütülecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Makine Endürstriyel Tesisleri İmalat Montaj Taahhüt İnşaat ve Tic. Ltd. Şti tarafından alınarak, davacıya ödenmesine, Davacı tarafın fazlaya dair maddi tazminat taleplerinin zaman aşımı itirazları nedeniyle reddine, b-Manevi tazminat alacak bedeli olarak, 10.000,00 TL nin kaza tarihi olan 09/01/2004 tarihi itibariyle, yürütülecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Makine Endürstriyel Tesisleri İmalat Montaj Taahhüt İnşaat ve Tic. Ltd. Şti tarafından alınarak, davacıya ödenmesine, Geriye kalan manevi tazminat talebinin reddine, II-Davacı tarafın birleştirilerek görülen ... 8. İş Mahkemesinin 2012/236 E sayılı olarak açılıp, iş bu dava dosyası ile birleştirilen davalı ... San. Tic. A.Ş aleyhindeki davanın kısmen kabul kısmen reddiyle, 1-İş bu kararla davalı ... San. Tic. A.Ş aleyhindeki hüküm nedeniyle mükerrer tahsile meydan verilmeyecek şekilde, a-Maddi tazminat alacak bedeli olarak 1.000,00 TL nin, 09/01/2004 tarihinden itibaren yürütülecek yasal faizi ile birlikte davalı ... San. Tic. A.Ş tarafından alınarak, davacıya ödenmesine, Davacı tarafın fazlaya dair maddi tazminat taleplerinin zaman aşımı itirazları nedeniyle reddine, b-Manevi tazminat alacak bedeli olarak, 10.000,00 TL nin kaza tarihi olan 09/01/2004 tarihi itibariyle, yürütülecek yasal faizi ile birlikte davalı ... San. Tic. A.Ş tarafından alınarak, davacıya ödenmesine, Geriye kalan manevi tazminat talebinin reddine,'' karar verilmiştir. Usuli kazanılmış hak kavramı, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir. Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir. (HGK.nun 12.07.2006 T., 2006/4-519 E, 2006/527 K, 03.12.2008 T., 2008/10-730 E., 2008/732 K.)Usuli kazanılmış hak ilkesi kamu düzeniyle ilgilidir. (09.05.1960 T., 21/9; 04.02.1959 gün 13/5 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı)
Somut olayda; Yerel Mahkemenin 26/09/2014 tarihli kararını sadece davalı ... Mak. San. Tic. A.Ş. temyiz etmiş olup davalı ... -... Mak. End. Tes. Iml. Montaji Taah. İnş. Ve Tic. Ltd. Şti. temyiz etmemiş ve temyiz etmeyen bu davalı yönünden davacı yararına usuli kazanılmış hak doğmuştur. Bu husus dikkate alınmadan sonuca gidilmiş olması isabetsiz olup usul ve yasaya aykırıdır. Yapılacak iş, ıslaha karşı davalı ... Mak. San. Tic. A.Ş. vekili tarafından süresi içerisinde ileri sürülen zamanaşımı def'inin kabul edilerek, ıslah dilekçesi ile istenilen maddi tazminat talebinin bu davalı bakımından reddine karar vermek, ıslaha karşı davalı davalı ... Mak. End. Tes. Iml. Montaji Taah. İnş. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından süresi içerisinde ileri sürülen zamanaşımı def'i bulunmadığından Mahkemenin 26/09/2014 tarihli kararında bu davalı bakımından hüküm altına alınan tutarların müteselsil sorumluluk ilkelerinin de göz önünde bulundurularak hüküm altına almaktır.O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, aşağıda yazılı temyiz harcının davalı ...ye yükletilmesine, 02/06/2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)