MAHKEMESİ : Şanlıurfa 2. İş Mahkemesi
TARİHİ : 20/12/2012
NUMARASI : 2011/293-2012/408
Y A R G I T A Y K A R A R I
Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili, müvekkilinin davalıya ait şantiyelerde uzun yıllardır çalıştığını, iş sözleşmesinin davalı tarafından haksız feshedildiğini, haklarının ödenmediğini iddia ederek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının faiziyle birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.
Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili, zamanaşımı itirazları olduğunu, davacının izin dönüşü iş başı yapmadığını, davacının aralıklı çalıştığını ve önceki dönemlerin tasfiye edildiğini davacının alacaklarını aldığını, davacının ücretinin ise bordroda gözüktüğü gibi olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının iş sözleşmesinin davalı işverence haklı bir sebep yokken feshedildiği, diğer taleplerine ilişkin alacakları da olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Temyiz:
Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.
Gerekçe:
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2-Davalı tarafından dosyaya sunulan ibranameye değer verilip verilemeyeceği konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.
İşçi ve işveren arasında işverenin borçlarının sona erdirilmesine yönelik olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun yürürlülüğü öncesinde yapılan ibra sözleşmeleri yönünden geçersizlik sorunu aşağıdaki ilkeler dahilinde değerlendirilmelidir:
a-İş ilişkisi devam ederken düzenlenen ibra sözleşmeleri geçersizdir. İşçi bu dönemde tamamen işverene bağımlı durumdadır ve iş güvencesi hükümlerine rağmen iş ilişkisinin devamını sağlamak veya bir kısım işçilik alacaklarına bir an önce kavuşabilmek için iradesi dışında ibra sözleşmesi imzalamaya yönelmesi mümkün olup, Dairemizin kararlılık kazanmış uygulaması bu yöndedir.
b-İbranamenin tarih içermemesi ve içeriğinden de fesih tarihinden sonra düzenlendiğinin açıkça anlaşılamaması durumunda ibranameye değer verilemez.
c-İbranamenin geçerli olup olmadığı 01.07.2012 tarihine kadar yürürlükte olan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun irade fesadını düzenleyen 23-31. maddeleri yönünden de değerlendirilmelidir. İbra sözleşmesi yapılırken taraflardan birinin esaslı hataya düşmesi, diğer tarafın veya üçüncü şahsın hile ya da korkutmasıyla karşılaşması halinde, ibra iradesinden söz edilemez.
Öte yandan karar tarihinde yürürlükte olan mülga 818 sayılı Kanun'un 21. maddesinde sözü edilen aşırı yararlanma (gabin) ölçütünün de ibra sözleşmelerinin geçerliliği noktasında değerlendirilmesi gerekir.
İbranamedeki irade fesadı hallerinin, mülga 818 sayılı Kanun'un 31. maddesinde öngörülen bir yıllık hak düşürücü süre içinde ileri sürülmesi gerekir Ancak, işe girerken alınan matbu nitelikteki ibranameler bakımından iş ilişkisinin devam ettiği süre içinde bir yıllık süre işlemez.
d-İbra sözleşmesi, varlığı tartışmasız olan bir borcun sona erdirilmesine dair bir yol olmakla, varlığı şüpheli ya da tartışmalı olan borçların ibra yoluyla sona ermesi mümkün değildir. Bu sebeple, işçinin hak kazanmadığı ileri sürülen bir borcun ibraya konu olması düşünülemez. Savunma ve işverenin diğer kayıtları ile çelişen ibra sözleşmelerinin geçersiz olduğu kabul edilmelidir.
e-Miktar içeren ibra sözleşmelerinde ise, alacağın tamamen ödenmiş olması durumunda borç ifa yoluyla sona ermiş olur. Buna karşın kısmi ödeme hallerinde, ibraya değer verilmemekte ve yapılan ödemenin makbuz hükmünde olduğu kabul edilmektedir. Miktar içeren ibranamenin çalışırken alınmış olması makbuz etkisini ortadan kaldırmaz.
f-Miktar içermeyen ibra sözleşmelerinde ise, geçerlilik sorunu titizlikle ele alınmalıdır. İrade fesadı denetimi yapılmalı ve somut olayın özelliklerine göre ibranamenin geçerliliği konusunda çözümler aranmalıdır. Fesihten sonra düzenlenen ve alacak kalemlerinin tek tek sayıldığı ibranamede, irade fesadı haller ileri sürülüp kanıtlanmadığı sürece ibra iradesi geçerli sayılmalıdır.
g-Yine, işçinin ibranamede yasal haklarını saklı tuttuğuna dair ihtirazi kayda yer vermesi ibra iradesinin bulunmadığını gösterir.
h-İbranamede yer almayan işçilik alacakları bakımından, borcun sona erdiği söylenemez. İbranamede yer alan işçilik alacaklarının bir kısmı yönünden savunma ile çelişkinin varlığı ibranameyi bütünüyle geçersiz kılmaz. Savunma ile çelişmeyen kısımlar yönünden ibra iradesine değer verilmelidir. Başka bir anlatımla, bu gibi durumlarda ibranamenin bölünebilir etkisinden söz edilebilir. Bir ibraname bazı alacaklar bakımından makbuz hükmünde sayılırken, bazı işçilik hak ve alacakları bakımından ise çelişki sebebiyle geçersizlikten söz edilebilir. Aynı ibranamede çelişki bulunmayan ve miktar içermeyen kalemler bakımından ise borç ibra yoluyla sona ermiş sayılabilir.
İbraname savunması, hakkı ortadan kaldırabilecek itiraz niteliğinde olmakla yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilir.
Somut olayda davalı tarafından dosyaya sunulan 30.11.2008 tarihli ibraname fotokopisi bulunmaktadır. Bu belgede, davacının 01.02.2008 tarihinden beri çalıştığı davalı şirket işyerinden hizmet sözleşmesinin feshedilmesi üzerine ayrıldığı, çalıştığı süre boyunca bütün ücretlerini, hafta tatili ve genel tatil ücretlerini eksiksiz aldığı, yıllık ücretli izinlerini zamanında ve eksiksiz olarak kullandığı, yaptığı fazla mesai karşılıklarını aldığı, hak ettiği ihbar ve kıdem tazminatlarının ödendiği, şirketi ibra ettiği yazılıdır.
Belgenin alt kısmında alacak kalemleri yazılmış ise de, karşısında ödenen miktarlar yazılmamıştır. Davacı bu dönem çalışma süresine göre kıdem tazminatı ve yıllık izin ücretine hak kazanmadığı halde belgede kıdem tazminatının ödendiği, yıllık izinlerinin kullandırıldığının yazılı olması çelişki oluşmuştur. Yine hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatillerde çalışılmadığı savunması karşısında ibraname ile savunma arasında çelişki oluşmuştur. Buna karşılık ihbar tazminatı ödemesi gözüktüğünden bu kalem bakımından ibraname makbuz hükmünde olup fazla çalışma ücreti bakımından ise davalı savunması ile dosya kapsamındaki belgelerle bir çelişki bulunmamaktadır.
Mahkemece ibraname konusunda bir değerlendirmede bulunulmamıştır. Şu halde mahkemece yapılacak iş, davacının isticvap edilerek ibraname gösterilip diyecekleri sorulduktan sonra sonucuna göre yukarıda belirtilen esaslar ve tespitler dairesinde ibranamenin etki ve sonucunun değerlendirilmesidir. Bunun yapılmayarak hatalı değerlendirme ve eksik inceleme ile ibranameye değer verilmemesi isabetsizdir.
3-Davacının yıllık izinlerini kullanıp kullanmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır. Yıllık izinlerin kullanıldığını ya da ücretlerinin ödendiğini ispat yükü işverendedir. İşveren bunu yazılı delille ya da yemin deliline dayanmış ise yemin deliliyle ispat edebilir.
Somut olayda, davacının 2010 yılının Mart ayında 14 gün yıllık izin kullandığına dair davacı imzalı yıllık izin defteri sunulmuştur. Bilirkişice ve mahkemece bu dikkate alınmadan yıllık izin ücretine hükmedilmesi yerinde olmamıştır.
4-Yemek ücretinin miktarı taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.
Bilirkişice herhangi bir araştırmaya dayalı olmaksızın 5,50 TL yemek ücreti davacının çıplak ücretine eklenerek davacının günlük giydirilmiş ücreti bulunmuştur. Bilirkişice yapılan uygulama sebebiyle giydirilmiş brüt ücretin tespiti noktasında rapor denetime elverişli değildir. Yemeğin işveren tarafından işyerinden çıkarılıp çıkarılmadığı da dikkate alınarak günlük yemek ücretinin ya da bunun işverene maliyetinin tespiti ile giydirilmiş brüt ücretin tespiti gerekirken bunun yapılmayarak eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması hatalıdır.
Sonuç:
Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 30.04.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy