MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
DAVA : Davacı, kıdem tazminatı alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
Davacı vekili, davacının, Sivas Bölge Birliğine bağlı kooperatiflerde 18.05.1987-01.09.2005 tarihleri arasında çalıştığını, iş sözleşmesinin emeklilik nedeniyle sona erdiğini, kıdem tazminatının eksik ödendiğini, eksik ödeme nedenlerinin yerinde olmadığını ileri sürerek, kıdem tazminatının faiziyle birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.
Davalı vekili, zamanaşımı ve takas mahsup definde bulunarak, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davacının davalı kooperatifte 18.05.1987-01.09.2005 tarihleri arasında çalıştığı, iş sözleşmesinin emeklilik nedeniyle sona erdiği, işverenin, kıdem tazminatından teftiş raporlarına dayanarak tek taraflı olarak yaptığı kesintinin, davacının savunması alınmadan rapor düzenlenmesi, kusur durumunun yargı kararı ile tespit edilip hükme bağlanmaması nedenleriyle yerinde olmadığı, takas talebinin ise her iki alacağın aynı tür ve nitelikte olmadığından dikkate alınamayacağı gerekçesiyle 16.09.2013 havale tarihli ikinci bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.
Karar, kanuni süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2-Davalının takas-mahsup definin dikkate alınması gerekip gerekmediği hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.
Uyuşmazlığın kanuni dayanakları Türk Borçlar Kanununun 100-102, 139-145. maddeleridir. İş sözleşmesinden doğan para borçlarının kısmi ifasında mahsubun ne şekilde yapılacağı ile ilgili 4857 sayılı İş Kanunu'nda özel bir düzenleme bulunmadığından mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri kapsamında sorun çözümlenmektedir. İşçinin işverenden bir alacağının bulunduğu durumda kısmi ödeme nedeniyle mahsup işlemi 818 Sayılı Kanun'un 100. maddesi çerçevesinde yapılacaktır.
Türk Borçlar Kanunu'nun 139. maddesinde,iki kişinin, karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise her biri alacağını borcuyla takas edebilecekleri, takasın alacaklardan birinin çekişmeli olsa bile ileri sürülebileceği, belirtilmiştir.
Takas borcu sona erdiren nedenlerden biridir. Henüz doğmamış veya takas anında sona ermiş alacaklar takas edilemez. Takas edilecek alacaklar aynı nitelikte, aynı türden olmalıdır. Borçlar doğdukları anda aynı türden olabileceği gibi, sonradan da aynı türden olabilirler. Ancak takas hakkının kullanıldığı anda, mutlaka aynı türden olmaları zorunludur. Takası için gerekli olan bir diğer şart da alacağın muaccel olmasıdır. Alacaklı tarafından zaman itibarıyla ifası istenebilir bir borç olması gerekir. Takas edilecek alacağın muaccel olması, buna karşılık asıl alacağın (karşı taraf asıl alacağının) sadece ifa edilebilir bulunması yeterlidir. Takas hakkını ileri sürenin alacağı, dava edilebilir bir alacak olmalıdır. Takası ileri süren tarafın alacağının tartışmalı olması, takas ileri sürülmesine engel değildir. Alacağı tartışmasız olan taraf bu takasa itiraz edebilir ve kendi alacağını dava edebilir. Takası ileri süren tarafın bunun için dayandığı alacak, talep ve dava edilebilir bir alacak olması gerekir. Bunu istisnası zaman aşımına uğramış borçlarda görülür. Zaman aşımına uğramış borç talep ve dava edilebilir olamamasına karşın, alacaklı buna takas için dayanabilir.
Somut olayda, mahkemece, davalının takas mahsup defi, her iki alacağın aynı tür ve nitelikte olmadığı gerekçesiyle reddedilmiş ise de, davalının yasal süresi içinde usulüne uygun olarak takas mahsup definde bulunduğu, her iki alacağında işçi işveren ilişkisinden kaynaklandığı, para ile ölçülebilir nitelikte alacaklar olduğu ve aynı nitelikte bulunduğu dikkate alındığında takas mahsup definin reddi doğru olmamıştır. Hal böyle olunca, bilirkişi raporlarında hesaplamalar için gerekli belgelerin tümünün dosya içeriğinde olmadığından raporda belirtilen hususların doğruluğunun denetlenemediğinin belirtildiği, takas mahsup define konu olayların denetime elverişli şekilde değerlendirilemediği gözetilerek, teftiş raporlarında belirtilen usulsüz işlemlerin yapılıp yapılmadığının işyeri kayıtları üzerinden araştırılarak, davalının itirazları ve davacının iddiaları da dikkate alınarak, mali müşavirlerden oluşacak bilirkişi heyetinden yeniden rapor alınması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ve eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 11.06.2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy