MAHKEMESİ:İş Mahkemesi
DAVA TÜRÜ: ALACAK
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili, müvekkilinin davalı şirketin yurtdışında bulunan şantiyelerinde çalıştığını, davacının işine son verilmesine rağmen tazminatlarının ödenmediğini belirterek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili, davanın reddini talep etmiştir.
Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince temyizi üzerine Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2013/4169 Esas ve 2013/5675 Karar sayılı ilamı ile diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, hükme esas alınan ek bilirkişi raporunda yabancı dilde düzenlenen ödeme belgesinin Arapça ve İngilizce bilen konusunda uzman 3 kişilik bilirkişi heyetinden ödemelerin hangi alacağa ilişkin olduğu hususunda denetime elverişli rapor alınarak tarafların ödeme belgelerine ilişkin itirazları hakkında, davalının ödeme savunması ile ilgili belgelerin tümü birlikte değerlendirilerek ve mahkemece tereddüte meydan vermeyecek şekilde değerlendirilme yapılarak mahsup yapılıp yapılmayacağı hususunda sonucuna göre karar verilmesi gerektiği, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacıya kıdem tazminatı karşılığında ödeme yapıldığı kabul edilerek mahsup yapılmış ise de söz konusu ödemelerin avans niteliğinde kabul edilerek faizi ile birlikte mahsup edilmesi gerektiği, davacının fesih tarihinde barınma ve yemek giderinin ne olabileceği Dışişleri Bakanlığı vasıtasıyla ilgili ülkelerin büyükelçiliğine sorulup gerçek rakamın tespiti ile kıdem ve ihbar tazminatına esas giydirilmiş ücretin belirlenmesi gerektiği, davacının yurda giriş çıkış kayıtları getirtilerek iddia, savunma ve tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının hizmet süresinin tespiti ile davacının bu süreye göre alacaklarının hüküm altına alınması gerektiği, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçeleriyle bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece, bozma ilamına uyulmasına karar verilerek bozma ilamı doğrultusunda ilgili bankaya müzekkere yazılarak ödemenin bildirilmesinin istenilmesi için davalı vekiline kesin süre verilmesine rağmen mahkemeye bilgi vermediği gerekçesiyle bozma öncesi gibi davanın kısmen kabulü yönünde karar verilmiştir.
Kararın davalı vekilince temyizi üzerine Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2014/13056 Esas ve 2014/21107 Karar sayılı ilamı ile diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, mahkemece bozma kararına uyulmasına rağmen bozma ilamında belirtildiği şekilde yabancı dilde hazırlanan ödeme belgeleri ile ilgili bilirkişi incelemesi yaptırılıp ödeme savunması değerlendirilmediği gibi, avans olarak ödendiği kabul edilen miktarların faizi ile birlikte mahsubu ve giydirilmiş ücrete eklenen yemek ve barınma gideri ve hizmet süresi ile ilgili hiçbir işlem yapılmadığı, mahkemenin başka dosyalardaki o dosyalara özgü yapılan bozmaları dikkate alarak sadece banka hesap kayıtlarının celbi bakımından işlem yapmakla yetinip bozmanın gereklerini yerine getirmemesinin hatalı olduğu gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece, bozma ilamına uyulmasına karar verilerek, dosya kapsamında yer alan ödeme belgelerinin hangi alacağa ilişkin olduğu hususunda tercümesi yaptırılmış, davacının fesih tarihinde barınma ve yemek giderinin ne olabileceği Dışişleri Bakanlığı vasıtasıyla ilgili ülkelerin büyükelçiliğine sorulup gerçek rakamın tespiti yönünde araştırma yapılmış olup denetime elverişli bilirkişi raporu alınarak davanın kısmen kabulü yönünde karar verilmiştir.
Temyiz:
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Gerekçe:
1.Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
2.Somut olayda, "Davacı davalının yurt dışında bulunan şantiyelerinde 05.02.1998 -20.08.1998,09.09.1998 - 04.12.1999 ve 27.01.2000 - 01.12.2005 tarihleri arasında çalıştığını ileri sürmüştür. Davalı ise davacının 24.02.2000-04.05.2003, 30.06.2003-30.07.2004 ve 26.11.2004-30.11.2005 tarihleri arasında çalışması olduğunu savunmuştur. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının tasfiye edilmeyen 27.01.2000-01.12.2005 tarihleri arasında 5 yıl 10 ay 4 gün çalışması olduğu kabul edilerek hesaplama yapılmıştır. Davacının iddia ettiği çalışma dönemine ilişkin olarak SSK kayıtlarına göre 09.09.1998 tarihinde davalı işyerinde çalışmaya başladığına dair işe giriş bildirgesi ile 09.09.1998-04.12.1999 tarihleri arasında davalı işyerinde çalışma kaydı olduğu görülmektedir. Mahkemece davacının yurda giriş çıkış kayıtları getirtilerek iddia, savunma ve tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının hizmet süresinin tespiti ile davacının bu süreye göre alacaklarının hüküm altına alınması gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi hatalıdır.” gerekçeleri ile bozulmuştur. Mahkemece bozma kararına uyulmasına rağmen, davacının yurda giriş çıkış kayıtlarının getirtilmemiş ve davacının kıdeminin her türlü tereddütten uzak bir şekilde belirlenmemiş olması yargılama usulünün, davanın sürüncemede kalmaması ve en az maliyetle bir an önce bitirilmesi amacına yönelik “usûl ekonomisi ilkesi”ne aykırılık teşkil etmektedir. Yapılacak iş, hükmüne uyulan bozma ilamının gereklerini eksiksiz olarak yerine getirmek, gerekirse ek hesap raporu aldıktan sonra tüm delilleri birlikte değerlendirerek -kararın davalı vekilinin temyizi üzerine davalı lehine bozulduğu dikkate alınarak oluşan kazanılmış haklar ihlal edilmeden çıkacak sonuca göre karar vermek olmalıdır.
3. Somut olayda, "yabancı dilde düzenlenen ödeme belgesinin Arapça ve İngilizce bilen konusunda uzman 3 kişilik bilirkişi heyetinden ödemelerin hangi alacağa ilişkin olduğu hususunda denetime elverişli rapor alınarak tarafların ödeme belgelerine ilişkin itirazları hakkında, davalının ödeme savunması ile ilgili belgelerin tümü birlikte değerlendirilerek ve mahkemece tereddüte meydan vermeyecek şekilde değerlendirilme yapılarak mahsup yapılıp yapılmayacağı hususunda sonucuna göre karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle karar bozulmuştur. Mahkemece bozma kararına uyularak dosya kapsamında yer alan ödeme belgelerinin tercümesi yaptırılarak dosya bilirkişiye tevdi edilmiş olup, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacıya izin ücreti olarak 490,76 TL ödendiğine ilişkin tespitte bulunulması yerinde ise de, davacının yıllık izin ücretinin brüt miktar üzerinden hesaplanmasına rağmen, ödenen meblağın net miktar üzerinden mahsubu hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
4. Somut olayda, "mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacıya kıdem tazminatı karşılığında ödeme yapıldığı kabul edilerek mahsup yapılmış ise de söz konusu ödemelerin avans niteliğinde kabul edilerek faizi ile birlikte mahsup edilmesi gerektiğinin düşünülmemesi de kabul şekli bakımından hatalı olmuştur"gerekçesi ile bozulmuştur. Mahkemece bozma kararına uyularak dosya kapsamında yer alan ödeme belgelerinin tercümesi yaptırılarak dosya bilirkişiye tevdi edilmiş olup, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacıya kıdem tazminatı olarak 461,94 TL ödeme yapıldığına ilişkin tespitte bulunulması yerinde ise de, söz konusu miktarın avans niteliğinde kabul edilerek faizi ile birlikte kıdem tazminatının net miktarından mahsup edilmesi gerekirken yalnızca toplam faiz olan 571,93 TL'nin hesaplanan brüt miktardan mahsup edilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
5. Bilindiği üzere; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda "usuli kazanılmış hak" kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.
Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. Hükmün bir kısmının bozma kapsamı dışında bırakılmasının amacı bu kısımların doğru olduğunu belirlemek, bozmanın sınırlarını çizmek ve bu şekilde usuli kazanılmış hakları oluşturup, korumaktır. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur.
Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada, ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir.
Somut olayda, mahkemece verilen hüküm, davacının fesih tarihinde barınma ve yemek giderinin ne olabileceği Dışişleri Bakanlığı vasıtasıyla ilgili ülkelerin büyükelçiliğine sorulup gerçek rakamın tespiti ile kıdem ve ihbar tazminatına esas giydirilmiş ücretin belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur. Bozmaya uyan mahkemece; bozma ilamı doğrultusunda yapılan araştırma neticesinde Dışişleri Bakanlığının 15.06.2016 tarihli yazısına göre 2000-2006 yılları arası için bildirilen ücretlerin ortalaması alınmak suretiyle iş sözleşmesinin feshi tarihindeki üç öğün yemek barınma bedelinin aylık tutarı 185 $ karşılığı 251,41 TL olarak kabul edilip davacının tazminata esas giydirilmiş aylık brüt ücretinin hesabında iş bu rakam dikkate alınmış ise de, bozma öncesi hükme esas alınan 05.08.2011 tarihli bilirkişi raporunda yemek ve barınma bedelinin aylık 200,00 TL olarak kabul edilmesinin davalı lehine usuli müktesep hak oluştuğu gözetilmeksizin, araştırma sonucunda tespit edilen yüksek miktar üzerinden yapılan hesaplamaya hükmedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç:
Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 05.02.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy