(4857 S. K. m. 6)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
Davacı İsteminin Özeti: Davacı vekili, müvekkilinin 01.04.2009-05.03.2013 tarihleri arasında davalılar nezdinde arıza, bakım, onarım departmanında çalıştığını, iş sözleşmesinin işverence haksız ve tek taraflı olarak feshedildiğini ileri sürerek kıdem tazminatı alacağının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.
Davalı Cevabının Özeti: Davalı ...Ş. vekili, davacı ile aralarında herhangi bir hukuki ilişki bulunmadığını, davacının yüklenici firma olan diğer davalı şirketin işçisi olduğunu, müvekkili tarafından yapılmış bir fesih işlemi olmadığını, aksine davacının ihaleyi yeni alan yüklenici firma nezdinde kesintisiz çalışmaya devam ettiğini, feshin söz konusu olmadığını ileri sürerek, davanın reddini talep etmiştir.
Davalı S.. Mühendislik San. Tic. Ltd. Şti. vekili, davacının diğer davalı ...Ş.’den ihale ile alınan ve yükleniciliği müvekkili şirket tarafından yerine getirilen işyerinde çalıştığını, işyerinin özelleştirilmesi nedeniyle söz konusu işin tekrar ihale edilmemesi üzerine davacının işine son verildiğini, davacıya müvekkil şirkete tarafından kendisine ait bir işyerinde görevlendirildiğini dair ihtarname gönderildiğini, davacının bu görevlendirmeyi kabul etmediğini, bu nedenle müvekkil şirket tarafından iş aktinin feshedildiğini ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.
Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, toplanılan delillere dayanılarak, davacının davalılardan T.. Elektrik Dağıtım A.Ş. iş yerinde alt işverenler bünyesinde çalıştığı, davacı tarafça her ne kadar 05.03.2013 tarihinde iş sözleşmesinin feshedildiği iddia edilmiş ise de, davacının 05.03.2013 tarihinde davalı S.. Mühendislik San. Tic. Ltd. Şti.’nden çıkışının verildiği, ancak davacının 06.03.2013 tarihinde yine davalı ...Ş.’nin alt işvereni olan Bilge Elektrik İnş. ve P.. Mühendislik Şirketi İş Ortaklığında çalışmaya başladığı, davacının dava tarihinde halen çalışmasının devam ettiği, işyeri devrinin söz konusu olduğu, davacının feshe bağlı haklardan olan kıdem tazminatına hak kazanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Temyiz: Karar süresi içerisinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Gerekçe: Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, davacının değişen alt işverenler arasında geçen çalışmasının kıdem tazminatı alacağına etkisi konusunda toplanmaktadır. İşyerinin tamamının veya bir bölümünün hukukî bir işleme dayalı olarak başka birine devri işyeri devri olarak tanımlanabilir. 4857 sayılı Kanunun 6’ncı maddesinde, işyerinin bir bütün olarak veya bir bölümünün hukukî bir işleme dayalı olarak başkasına devri halinde mevcut iş sözleşmelerinin devralana geçeceği düzenlenmiştir. Bu anlatıma göre, alt işverence asıl işverenden alınan iş kapsamında faaliyetini yürüttüğü işyerinin tamamen başka bir işverene devri 4857 sayılı İş Kanununun 6 ncı maddesi kapsamında işyeri devri niteliğindedir. Dairemizin kökleşmiş içtihatları da bu yöndedir. Süresi sona eren alt işverenle yeni ihaleyi alan alt işveren arasında açık biçimde işyeri devrini öngören bir sözleşme yapılması da imkân dahilindedir.
Alt işverenin değişmesine rağmen yeni alt işveren nezdinde işyerinde çalışmaya devam edecek olan işçilerin belirlendiği hallerde, sözü edilen işçiler bakımından iş sözleşmelerinin devralan işveren geçtiği tartışmasızdır. Ancak yeni alt işverende çalışacak olan işçiler arasında gösterilmeyen ve süresi sona eren alt işveren tarafından başka bir işyerinde çalıştırılmak üzere bildirimde bulunulmayan işçilerin iş sözleşmelerinin devreden alt işveren tarafından feshedildiğini kabul etmek gerekir. Alt işverenin asıl işverenle akdettiği çalışma süresinin sonunda veya süresinden önce alt işverenin, ilişkinin sonlandırılması nedenine dayalı olarak tüm işçilerine başka işyeri göstererek işyerinden ayrılması, ardından işin asıl işveren tarafından başka bir alt işverene verilmesi örneğinde alt işverenler arasında hukukî bir ilişki bulunmamaktadır. Hukukî ilişki, alt işverenler ile asıl işveren arasında gerçekleştiğinden belirtilen durum alt işverenler arasında işyeri devri olarak değerlendirilemez. Alt işverenlerin değişmesi en yaygın biçimde, süresi sona eren alt işverenin işyerinden ayrılması ve işçilerin yeni alt işveren nezdinde çalışmaya devam etmeleri şeklinde gerçekleşmektedir.
Bu eylemli durumun işyeri devri niteliğinde olup olmadığının tespiti ile hukukî sonuçlarının belirlenmesi önemlidir. Alt işverenlerin değişiminde olması gereken, süresi sona eren alt işverenin işyerinden ayrılması anında işçilerini de beraberinde başka işyerlerine götürmesi veya iş sözleşmelerinin sona erdirilmesidir. Bunun tersine alt işveren işçilerinin alt işverenin işyerinden ayrılmasına rağmen yeni alt işveren yanında aynı şekilde çalışmayı sürdürmeleri halinde, alt işverenler arasında İş Kanununun 6 ncı maddesi anlamında bir işyeri devrinin kabulü gerekir. Bu durumda yeni alt işverenin, devam eden hizmet akitlerini de devraldığı aynı maddede hükme bağlanmıştır. İşçinin asıl işverenden alınan iş kapsamında ve değişen alt işverenlere ait işyerinde ara vermeden çalışması halinde, işyeri devri kurallarına göre çözüme gidilmesi gerekmektedir. Bu durumda değişen alt işverenler işçinin iş sözleşmesini ve doğmuş bulunan işçilik haklarını da devralmış sayılırlar. İş sözleşmesinin tarafı olan işçi veya alt işveren tarafından bir fesih bildirimi yapılmadığı sürece, iş sözleşmeleri değişen alt işverenle devam edeceğinden, işyerinde çalışması devam eden işçi açısından, feshe bağlı haklar olan ihbar ve kıdem tazminatı ile izin ücreti talep koşulları gerçekleşmiş sayılmaz. Buna karşın, süresi sona eren alt işverence işçinin iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde, yapılan fesih bildirimi ile iş ilişkisi sona ereceğinden, işçinin daha sonra yeni alt işveren yanındaki çalışmaları yeni bir iş sözleşmesi niteliğindedir. Bu durumda feshe bağlı hakların talep koşulları gerçekleşeceğinden, feshin niteliğine göre hak kazanma durumunun değerlendirilmesi gerekecektir. Somut olayda, davacı 01.04.2009-05.03.2013 tarihleri arasında davalı ...Ş.’nin alt işvereni olan S.. Mühendislik San. Tic. Ltd. Şti. nezdinde arıza bakım ve onarım işi kapsamında çalışmıştır.
Davalı S.. Mühendislik San. Tic. Ltd. Şti. söz konusu işin yürütülmesinin asıl işveren tarafından farklı bir firmaya devredileceği gerekçesiyle Batman 2. Noterliğinin 18.02.2013 tarih ve 02539 nolu ihtarnamesi ile davacıya "İşyeri değişikliği ve görevlendirmeniz" konulu bildirimde bulunmuştur. Söz konusu ihtarnamede, arıza bakım ve onarım işinin asıl işveren tarafından farklı bir firmaya devredileceğinden Gaziantep Bölgesindeki yükümlülüğün 05.03.2013 tarihi itibari ile sona ereceği, davacının şirket bünyesinde mevcut olan başka illerdeki işyerlerinde istihdam edilmesine karar verildiği, zorunlu nedenlerden dolayı Isparta ili Eğirdir ilçesi elektrik dağıtım şebekelerinin arıza bakım ve onarım işinde görevlendirildiği, maaş ve çalışma koşulları yönünden herhnagi bir değişiklik olmayacağı, en geç 14.03.2013 tarihi itibari ile yeni işyerinde göreve başlaması gerektiği belirtilmiştir.
Davacı tarafından ise işyerinin ikametgahı dışında olması nedeniyle ekonomik ve ailevi sebeplerden dolayı bu görevlendirmenin kabul edilmediği beyan edilmiştir. Bunun üzerine davalı şirket tarafından keşide edilen 11.03.2013 tarih ve 03705 nolu Batman 2. Noterliğinin ihtarnamesi ile davacı tarafça beyan edilen görevlendirmeye ilişkin olumsuz davranışın taraflar arasındaki iş sözleşmesi, İş Kanunu hükümlerine aykırılık teşkil ettiğinden iş sözleşmesinin feshedildiği ifade edilmiştir. Her ne kadar davacının 05.03.2013 tarihinde davalı S.. Mühendislik San. Tic. Ltd. Şti. tarafından işten ayrılışı yapılmış olup, davacı 06.03.2013 tarihinde ihaleyi alan dava dışı şirket nezdinde yeniden işe başlamış olup, dava tarihi itibariyle halen aynı işyerinde çalışmaya devam etmekte ise de, davalı tarafından davacıya gönderilen 11.03.2013 tarihli ihtarnamenin fesih ihbarı olduğu hususunda şüphe yoktur. İş sözleşmesinin tarafı olan davalı işverence işçinin iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde, yapılan fesih bildirimi ile iş ilişkisi sona ereceğinden, işçinin daha sonra yeni ihaleyi devralan işveren nezdindeki çalışması yeni bir iş sözleşmesi niteliğindedir. İşverence Gaziantep ilinden Isparta iline yapılan görevlendirme ise çalışma şartlarında esaslı değişiklik mahiyetinde ise de, fesih iradesi işveren tarafından ortaya konmuş olup; dosya kapsamına göre, işverence gerçekleştirilen feshin geçerli nedene dayandığını kabul etmek gerekecektir. Buna göre iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshedildiği kabul edilerek kıdem tazminatı talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile reddi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 11.03.2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)