(6762 S. K. m. 1, Ek m. 1) (5393 S. K. m. 70)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili özetle; davalı şirkette otobüs hat şoför olarak çalıştığını, davalı şirketin 3030 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak ... Büyükşehir Belediyesi ve ... Genel Müdürlüğü tarafından kurulmuş, ayrı bir tüzel kişiliği bulunan, sermayesinin tamamı ... Büyükşehir Belediyesi ve iştiraklerine ait olan bir kamu şirketi olduğunu, benzer düzenlemenin 5393 sayılı Belediyeler Kanunu'nun 70. maddesinde de yer aldığını, davalı şirketin ... Bakanlığından aldığı yetki ile ... Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde şehiriçi toplu taşıma işini ... Genel Müdürlüğü ile eşgüdüm içerisinde ve birlikte yerine getirdiğini, davalı şirketin 6772 sayılı Kanun kapsamında Belediyeler ve Belediyeye bağlı kuruluşlar kapsamında değerlendirileceği açıkça belirtildiğinden ve Sayıştay denetimine tabi olduğundan davacıya ilave tediye ödenmesi gerektiğini belirterek ilave tediye alacağının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Cevabının Özeti:
Davalı özetle; davacının davalı şirkette çalıştığı süre içerisinde, davacının her türlü yasal ve toplu iş sözleşmesinden doğan hak ve alacaklarının ödendiğini, davalı işyerinin 6772 sayılı Kanun'a tabi şirketlerden olmadığı, yasa kapsamına girmediği, Toplu İş Sözleşmesinin 59. İkramiye ve İlave Tediye başlıklı maddesi uyarınca davacıya her yıl 112 yevmiye tutarında ikramiye ödendiğinden dava açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, davalı şirketin ... Bakanlığından alınan özel izinle ... ili içinde toplu taşıma işi için TTK hükümlerine kurulan özel hukuk tüzel kişisi olduğunu, tüzel kişiliğim ... Büyükşehir Belediyesinin ortaklığı ile kurulduğunu, ayrı bir organizasyon, yönetim ve varlığa sahip olduğunu, ... Büyükşehir Belediyesi ve ... Genel Müdürlüğü ile herhangi bir ihale ilişkisinin bulunmadığını, davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını, davalı şirketin ister 6772 sayılı Kanun'a tabi kamu şirketi ister özel hukuk tüzel kişisi sayılsın Toplu İş Sözleşmesinin 59. maddesi gereği ikramiye ve ilave tediye tutarı toplam 112 günlük yevmiye tutarında ödeme yapıldığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, davalı şirketin 6772 sayılı Kanunda Belediyeler ve Belediyeye bağlı kuruluşların kanun kapsamında değerlendirilerek, davacının, 01.04.2011 tarihinden sonra işe başladığı ve yılda 56 günlük akdi ikramiye alacaklarının tahakkuk ettirilerek ödendiği, ilave tediye adı altında ödeme yapılmadığı belirtilerek toplanan deliller ve bilirkişi raporuna göre, yılda 52 günlük ücret tutarında ilave tediye ödenmesi gerektiği belirtilerek, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Temyiz: Kararı davalı taraf vekili temyiz etmiştir.
Gerekçe: Dosya içeriğine göre davacı işçi ile davalı işveren arasında ilave tediye alacağı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.
İlave tediye alacağının kapsamı, yararlanacaklar, yararlanma şartları, miktarı ve ödeme zamanı 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkındaki Kanun ile düzenlenmiştir. Kanunun ... inci maddesinde, Devlet ve ona bağlı kurumların hangileri olduğu, ayrıca yararlanacak kişiler açıkça belirtilmiştir.
Buna göre;
A. İşveren kapsamı yönünden Devlete ve ona bağlı olmak üzere,
.... Genel, katma ve özel bütçeli daireler,
.... Sermayesi değişen kurumlar,
.... Sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlar ve bunlara bağlı kuruluşlar,
.... Belediyeler ve belediyelere bağlı kuruluşlar,
.... 3460 ve 3659 sayılı Kanun kapsamına giren, sermayesinin tamamı Devlete ait olan veya bu sermeye ile kurulan iktisadi Devlet kuruluşları,
3460 sayılı Kanun bugün itibari ile yürürlükte olan bir kanun değildir. 3659 sayılı Kanun ise, banka ve Devlet kurumlarında çalışan memurların aylıkları ile ilgili düzenleme getirmiş ve halen yürürlüktedir. Bu Yasanın ... inci maddesinde, kapsama dahil kurumlar daha ayrıntılı açıklanmıştır.
Yukarıda belirtilen kurumlarca, sermayesinin yarısından fazlasına iştirak suretiyle kurulan kuruluşlar ve bunların aynı nispette iştirakleriyle vücut bulan kurumlar, ticaret ve sanayi odaları ve borsalar veya satın alınıp belediyelere bağlanan müesseseler de Kanun kapsamına alınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve ... Kanununda, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idarelerden oluşan genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ekli cetvellerde sayılmıştır. Bu cetvellerde Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu idareleri, Özel Bütçeli İdareler, Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar ve Sosyal Güvenlik Kurumlarında çalışanların kanun kapsamında olduğunun kabulü gerekir.
Sonuç itibari ile kapsam bakımından, Devlet tarafından kanun ve kanunun verdiği yetki ile idari işlemle kurulan ve kamusal yetki ve ayrıcalıklardan yararlanan kamu tüzel kişilikleri ve bunlara bağlı kuruşlarda iş sözleşmesi ile çalışanlara uygulanacağı görülmektedir.
04.07.1956 tarih 6772 sayılı Kanun'a 2448 sayılı Kanun ile eklenen 6772/Ek-1 maddesi ile ilave tediyelerin toplu iş sözleşmesi ile kararlaştırılması halinde buna sınır getirilmiş ve ?Bu Kanun uyarınca işçilere yapılan ilave tediyelerden ayrı olarak, her yıl için her biri bir aylık istihkakları tutarını (hafta ve genel tatil ücretleri dahil) geçmemek şartıyla toplu iş sözleşmeleri ile en çok iki ikramiye daha verilebilir? düzenlemesine yer verilmiştir. Bu durumda Toplu İş Sözleşmesi ile yukarda belirtilen kurumlarda çalışan işçilere en çok iki ay daha ilave tediye ödeneceğinin kararlaştırılabileceği, bu miktar üzerinde ödeme yapılacağı şeklindeki düzenlemenin yasal sınırı aşan miktarda geçersiz olacağını kabul etmek gerekir.
Davalı ile Belediye İş Sendikası arasında yapılan toplu iş sözleşmesinin ikramiye ve ilave tediye kenar başlıklı 59. maddesindeki hükümlerine göre, sendika üyesi işçilere sözleşmenin yürürlük tarihinden itibaren 112 günlük ücretleri tutarında ilave ikramiye ödeneceği ve 01.....2011 tarihinden sonra işe alınan ve sendika üyesi işçilere ödenmekte olan ikramiye ve ilave tediyede belirlenen ikramiyelerin toplam yarısının ödeneceği düzenlenmiştir.
Somut olayda, 6772 sayılı Kanun kapsamında belirlenmiş olan 52 günlük ilave tediye dışında, söz konusu sendikanın üyesi olan işçilere toplu iş sözleşmesinin ilgili hükmü gereği, en çok iki aylık yani 60 günlük ücreti tutarında ilave tediye daha ödeneceği, 6772 sayılı Kanun'a göre de (26 x ...=52 günlük) olmak üzere toplam alt 112 günlük ikramiye verilebileceği, şeklindeki düzenleme ile kurumca en fazla ödenecek ikramiye miktarına sınırlama getirilmiştir. Buna göre; yasal sınırı aşan düzenlemeler, aşılan miktar oranınca geçersiz sayılacaktır. Bu durumda, davalının toplu iş sözleşmesinde öngörülen, 112 günlük ikramiye ve ilave tediye ödeneceğine ilişkin hükmün, 52 günlük kısmının, 6772 sayılı Kanun gereği ödenmesi gereken ilave tediye alacağı olduğunun kabulü gerekmektedir. Yine ilgili toplu iş sözleşmesi gereği 01.....2011 tarihinden sonra başlayanlar için ise; yıllık belirlenen ikramiyelerin toplam yarısının bu hesaplamaya esas alınmalıdır.
Davacının söz konusu; yılda 112 yevmiyeyi aşan taleplerinin artık, 6772 sayılı Kanun'un 2448 sayılı Kanun ile eklenen Ek-... maddesine aykırı olarak mükerrer talep niteliğinde sayılacağı, ancak 112 günlük ücret tutarından daha az ikramiye verilmiş ise; bunun,112 günlüğe tamamlanacak şekilde ilave tediye talebinde bulunabileceği sonucuna varılmıştır.
Dosya kapsamına göre; mahkemece davacının davacının, 01.04.2011 tarihinden sonra işe başladığı ve yılda 56 günlük akdi ikramiye alacaklarının tahakkuk ettirilerek ödendiği, ilave tediye adı altında ödeme yapılmadığı belirtilerek davanın kabulü ile ayrıca yıllık 52 günlük ilave tediye ücreti ödenmesine karar vermiştir. Ancak dosyada tüm dönemlere ait ücret bordroları mevcut değildir. Bu durumda, davacıya ödenen ikramiye ve ilave tediye alacağının tüm çalışma dönemi için ne kadar ödendiği, dosya kapsamından anlaşılamamaktadır. Mahkemece, öncelikle davacıya ödenmesi gereken ikramiye ve ilave tediyeleri gösteren bordroların tamamı temin edilerek; toplu iş sözleşmesi kapsamındaki hükümler açısından, davacının işe başladığı tarihte gözetilerek, davalı tarafından yapılan ödemeler ile eksik yada yasal sınırı aşan ödeme olup olmadığını, gösterir şekilde denetlemeye elverişli bilirkişi raporu alınması gerekmektedir. Alınan rapora ve yapılan değerlendirmeye göre, 6772 sayılı Kanun Ek-1maddesi ve toplu iş sözleşmesinin ilgili hükümleri ve özellikle çalışmaya başlama tarihide dikkate alınarak, 01.....2011 den sonra işe başlayanlar için, ikramiye ödenmiş sendika üyesi işçiler bakımından, ödenen ikramiye tutarı ile ödenmesi gereken tutar arasındaki farka göre, davalının kazanılmış hakları saklı kalmak kaydıyla ilave tediye alacağı farkı hesaplanmalıdır. Yine 01.....2011 den önce işe başlayan ve toplam ödenen ikramiye miktarı yıllık 112 günlük ücreti tutarında olan sendika üyesi işçiler için ise, artık talep mükerrer ödemeye neden olacağından davanın reddi gerekecektir.
Yazılı sebeplerle, mahkemece eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine, 07.03.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy