(6100 S. K. m. 114, 115, 120, 324, 448) (Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi Hakkında Tebliğ m. 4)
Dava ve Karar: Taraflar arasındaki genel kurul kararının iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı İ. T. vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Davacılar, davalı kooperatifin 22.06.2008 tarihinde yapılan genel kurul toplantısı sırasında toplantı tutanaklarının imzalattırılmadığını, O. Y.ın yerine kardeşi O. Y.ın oy kullandığını, yönetim kurulu ve denetim kurulu raporlarının, bilanço ve gelir gider tablolarının gerçeği yansıtmadığını, yönetim kurulu üyelerinin ibra edilmemelerine rağmen yeniden yönetim kuruluna seçildiklerini, yeterli çoğunluk sağlanmadan kooperatif merkezinin değiştirildiğini, aidatların 80,00 TLden 100,00 TLye çıkarılmasına muhalefet edip tutanağa şerh koymalarının engellendiğini ileri sürerek, anılan kararının iptalini talep ve dava etmişlerdir.
Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.
Davanın kısmen kabulüne dair mahkemece verilen kararın, davalı vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 27.09.2010 tarih ve 2009/2986 esas, 2010/9298 karar sayılı ilamıyla; genel kurula katılan davacıların muhalefetlerini tutanağa geçirmediklerinden ibra edilmeyen yönetim kurulu üyelerinin yeniden seçilmesi ile ilgili iptal davası açmaları mümkün olmadığından mahkemece yönetim kurulu üye seçiminin iptaline karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle hükmün bozulması üzerine yapılan yargılama sonucunda mahkemece, 6100 sayılı HMK'nın 114/g maddesi gereğince dava şartı olan ve 01.11.2011 tarihli celsede yatırılması için 2 haftalık kesin süre verilen gider avansının bu sürede yatırılmadığı gerekçesiyle 6100 sayılı HMK'nın 115/2 maddesi uyarınca dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı İ. T. vekili temyiz etmiştir.
Dava, kooperatif genel kurul kararının iptali istemine ilişkindir. Bilindiği üzere 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK'nın 114. maddesinin g bendinde gider avansının yatırılmış olması dava şartları arasında sayılmış, 115. maddesinin 1. fıkrasında mahkemece bu koşulun mevcut olup olmadığının kendiliğinden araştırılacağı, 2. fıkrasında da şartın noksanlığı tespit edilir ise davanın usulden reddine karar verileceği öngörülmüştür.
Anılan Yasa'nın 120. maddesinde ise harç ve avansların Bakanlıkça saptanacağı ve dava açılırken mahkeme veznesine yatırılacağı, avansın yeterli olmadığının anlaşılması durumunda davacıya 2 haftalık kesin süre verileceği düzenlenmiştir. 30.09.2011 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan ve 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe girdiği belirtilen Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi'nin 4. maddesi uyarınca, gider avansı; tebligat, bilirkişi ücreti ve diğer iş ve işlemler için dava açılırken alınması gereken bir tutardır. Dava şartı olmayan ve HMK'nın 324. maddesinde düzenlenen, taraflardan birinin, ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen ve verilen kesin süre içinde yatırılmak zorunda olunan (delil ikamesi için) avansa ilişkin yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde, diğer taraf bu avansı yatırabilir. Aksi halde talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır. Görüldüğü üzere her iki avansın niteliği ve yatırılmamaları halinde uygulanacak hükümler farklıdır.
Diğer yandan, aynı Yasa'nın 448. maddesi aynen Bu kanun hükümleri tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal uygulanır hükmünü öngörmüştür. Somut olayda, dava 1086 sayılı HUMK'un yürürlükte olduğu döneminde açılmış ve 6100 sayılı HMK'nın yürürlüğe girdiği tarihe kadar eski yasa hükümleri uygulanarak yürütülmüştür. Bu durumda davanın açılması ile ilgili tüm işlemlerin tamamlandığı kabul edilmelidir.
Özetlenen bu yasal düzenlemeler gözetildiğinde, öncelikle davanın 6100 sayılı Yasa'nın yürürlüğünden önce açılmış bulunması karşısında, davanın açıldığı sırada yatırılması gereken bir avansın söz konusu olamayacağı ve hükmün anılan Yasa'nın yürürlüğünden sonra açılacak davalarda söz konusu olabileceği, esasen 448. madde anlamında dava açılma işleminin tamamlanmış olduğu; öte yandan, dava dosyasında gelinen aşamada mahkemece verilen karar Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nce bozulmuş olup, herhangi bir delilin toplanmasına, bilirkişi incelemesine ya da masrafa gerek olmadığı anlaşıldığından tamamlanmış işlemden sonra yürürlüğe giren Tarife'ye dayalı olarak gider avansının ödenmesi istenemez. Masrafa gerek olması halinde dahi HMK'nun 324 ncü maddesi uyarınca sonuca gidilmesi gerekmektedir. Mahkemece, bu hususlar gözardı edilerek dava şartı eksikliğinden davanın usulden reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı İ. T. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, davacı İ. T. yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 05.11.2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy