(743 S. K. m. 457, 475, 477, 516, 520, 539, 545, 546, 550, 610) (818 S. K. m. 47)
Dava: (P) tarafından hasımsız olarak açılan veraset davasının yapılan muhakemesi sonunda verilen hüküm davacı tarafından temyiz edilmekle evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Davacı, eşi (H)nin 1975 yılında öldüğünü beyanla veraset belgesi verilmesini istemiş, duruşma sırasında da mirastan feragat sözleşmesi ibraz ederek buna göre karar verilmesini talep etmiş, mahkemece feragat sözleşmesine dayanan istek reddedilerek dava dilekçesinde gösterilen ve gerçekleşen miras durumuna göre karar verilmiştir.
1 - Davada, mirastan feragat ettiği ileri sürülenler hasım olmadığı için feraget'ın geçerli olup olmadığı hususunun tartışılması usul açısından mümkün görülmemiştir. Kaldı ki geçerli bir feragatın bulunduğu kabul olunsa bile mahkemenin kararında yanlışlık yoktur. Çünkü:
Mirastan feragat eden mirasçı, tereke ile ilişiğini tüm olarak kesmiş sayılamaz. Çünkü: Miras açıldığında (MK.m. 539) terekenin borcu, alacaklarından çok olupda mirasçılar bunu ödemeye yanaşmazlarsa, mirastan feragat eden kişi ölümden önceki beş yıl içinde miras bırakandan feragatın ivazı (karşılığı) olarak aldığı şeyi ve semeresinden elinde kalanı geri vermekle yükümlüdür (MK. m. 477). Öte yandan hakkında tenkis davası açıldığı zaman, mirastan feragat eden mirasçı, sözleşme ile aldığını geri vererek terekenin taksimine iştirak edebilir (MK. m. 516). Görülüyorki mirastan feragat edenin mirasla ilişiği tamamen kesilemez.
Veraset belgesi istemek, maddi bir olayın varlığını ikrar ve kişiler arasındaki irs ilişkisini tespit ettirmekten ibarettir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 21.6.1951 günlü 4448/4712 sayılı kararı). İsteğin bu niteliği bakımından mahkemeye başvurmak mirasçının ne bir hakkının yitirilmesine, ne de veraset durumunda bir değişiklik meydana getirilmesine yol açar. Aksi düşünülürse çeşitli sakıncalar da çıkabilir. Mesela üç aylık süre (MK. m. 546) geçmeden veraset belgesi alan mirasçının mirası reddetmek hakkından yoksun sayılması sonucu çıkar. (MK. m. 550). Oysa veraset belgesi her zaman bir terekenin paylaştırılmasına katılmak veya terekeye sahip çıkmak gibi sebeplerle alınmaz. Miras bırakanın öldürülmesi sebebi ile manevi tazminat davası açmak (BK. m. 47), dul ve yetim aylık veya ikramiyesi almak (5424 sayılı Kanunun 68, 89), bir vakfın "Tevliyetinin tevdihini" sağlamak, MK.nun 610. maddesi gereğince emeğinin karşılğı tazminat isteyebilmek gibi sebep ve düşüncelerle de veraset belgesi alınabilir. Bu bakımdan veraset belgesi almak hiçbir bakımndan mirası reddetmek hakkını yitirmez. Hatta mirası reddeden mirasçının bile yukarıda yazılı sebeplerle veraset belgesi istemesi mümkündür.
Sonuç olarak, mirastan iskat ve mahrumiyet sebepleri, ya da mirasın reddi veya mirastan feragat sözleşmesi halleri veraset belgesi istemeye engel değildir. Ancak, dava hasımsız ise mahkemece hiçbir tartışma yapmadan ve açıklanan durumlar söz konusu değilmiş gibi karar verilmeli, şayet dava hasımlı ise, ıskat (MK. m. 457), mahrumiyet (MK. m. 520), red (MK. m. 545), feragatın (MK. m. 475) hukuki sonuçlarının terekenin bölüştürülmesi sırasında gözetileceğine işaret edilmek suretiyle ve bu durumlar yok sayılarak miras paylarını gösterir biçimde hüküm tesis edilmelidir.
Mahkemenin kararı yukarıda açıklanan gerekçe ve ilkelere uygun bulunduğundan usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA 13.5.1976 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy