(743 S. K. m. 363) (YİBK 1965/5E 1965/5K 7/7/1965)
Dava: (E) ile (A) arasındaki tespit davasının yapılan muhakemesi sonunda, dava dilekçesinin görev yönünden reddine dair verilen hüküm davacı tarafından temyiz edilmekle evrak okunup gereği düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, (A) nın hacir altına alınmak istendiğini, fakat onun yerine başka birisi Adli Tıp Enstitüsüne gönderilerek müşahede altında alındığını ve bu sebeple verilen raporun gerçeğe uymadığını, bu yüzden de adı geçenin vesayet altına alınmadığını beyanla bu fiili durumun tespitini istemiş, ilk oturumda da, davalı (A) nın hacir altına alınmasını istemek ve bugüne kadar yaptığı tasarrufların iptali hakkında dava açmak üzere, işbu tespit isteğinde bulunduklarını açıklamıştır.
Tespit davası eda davasının öncüsüdür. (7.7.1965 günlü ve 5/5 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı). Onunu için görev, eda davasına göre tayin olunur. Yani eda davası hangi mahkemede incelenirse, tespit davası da o mahkemede açılır.
Olayda davacı taraf iki amaç gütmüştür. Biri, davalının vesayet altına alınmasını istemek, öteki ise şartları varsa, (A)nın yaptığı tasarrufların iptali hakkında dava açmaktır. Vasi tayini görevi sulh hakimine ati olduğu için, tespit davası sulh mahkemesinde açılır. Tespit davasının şartlarının bulunup bulunmadığı haklılık ve haksızlığı o mahkemede incelenir.
Yapılan tasarrufların iptaline gelince iptaller, para ile ifade edilebilen türden ise eda davası değerlerine göre sulh veya asliye mahkemesinde açılır o halde davacı tarafından, açacakları ifade ettikleri iptal davasının niteliğinin sorulması ve görevin buna göre belirlenmesi, eğer düşünülen dava sulh mahkemesinin görevine giriyorsa, tespit davasının görülebilip görülemeyeceğinin sulh mahkemesinde karara bağlanması, iptal davasına asliye hukuk mahkemesinde açılacak türden ise, görevsizlik kararı verilmesi gerekir. Yazılı şekilde işlem yapılmadan davanın reddedilmesi usul ve kanuna aykırıdır.
Sonuç: Temyiz edilen kararın gösterilen sebeple BOZULMASINA 30.5.1977 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy