(743 S. K. m. 388, 405, 406, 506)
Dava: Fadime ile Ayşe ve vasisi Süleyman arasındaki tapu iptali ve tenkis davasının yapılan muhakemesi sonunda verilen hüküm davalılar tarafından temyiz edilmekle; evrak okunup, gereği görüşülüp düşünüldü
Karar: 1 - Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.
2 - Vesayet makamlarının ihdas edilmesinin amacı, vesayet altında bulunan kişilerin yararlarının korunmasıdır. İşte bu sebepledir ki, işlemin niteliğine göre bir kısım muamelelerde, yalnız Sulh Hukuk Hakiminin ve bir kısmında ise Sulh Hukuk Hakiminin karar vermesi esası kabul edilmiştir. (MK. m. 405-406). Bu maddeler birlikte mutalaa olunduğu, takdirde ortaya çıkan gerçek, vesayet altındaki kimselerin mal varlıklarının azalmasını önlemek gerektiğinde mameleki artırmak ve özellikle gelirlerin artışını sağlamak, yani o kimse iradesine sahip olsaydı müdebbir bir mal sahibi olarak neler yapacak idi ise, onun namına aynı işlemleri yapmaktır.
Sözü edilen Medeni Kanunun 405-406 ve ayrıca 388. maddeleri ile, ilgili diğer maddeler topluca değerlendirildiğinden, kanun koyucunun taşınmaz alım satımı konusunda duyarlı davrandığı ve vesayet altında bulunan kişinin yararını gözetmek hususunda titiz hareket edilmesini amaçladığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar Medeni Kanun 405-406'da, Medeni Kanunun 506. maddesinde yer alan seçmi hakkı konusunda açık bir hükme yer verilmediği görülmekte ise de, ana ilke onu da kapsamaktadır. Şöyle ki: Medeni Kanunun 506. maddesindeki seçme hakkını kullanmakla davalı, mal varlığında bir taşınmazın çıkmasını mümkün kılabilecektir. Hal böyle olunca vasi, vesayeti altında bulunana ait bir taşınmazı hod ve hod (kendi irade ve arzusu) ile gerçek bedeli karşılığında bile olsa, satamaz iken, bir taşınmazın, tasarruf nisabı tutarını almak suretiyle de olsa, elden çıkmasına imkan hazırlayamaz. Aksini düşünmek, kanun koyucunun, vesayet altındaki kişileri koruma amacına yönelik düşünce tarzı ile bağdaşmaz. O halde seçme hakkının, "aynı" olarak vermek suretiyle kullanılması mahcurun yararına görülürse, vesayet makamının vasiye bu hususta açık izin vermesi şarttır. Öte yandan taşınmazın özelliği itibariyle ayın verilmesini yoksa, saklı pay tutarının para olarak mı ödenmesinin, vesayet altında bulunan kişinin yararına olduğunun takdiri, belli bir inceleme ve araştırmayı gerektirir. Bunun ise, ancak hakim tarafından tetkiki ve vasiye o yolda talimat verilmesi, vesayet müessesenin amacına uygun bir zorunluk teşkil eder. Aksi halde dolaylı olarak mal varlığının eksilmesine yol açılmış olur. Onun için seçme hakkının ne şekilde kullanacağının vesayet makamı tarafından tespit edilip vasiye bu hususta direktif verilmeden, sırf onun kendiliğinden kullandığı seçme hakkına dayanılarak hüküm tesis olunması usul ve kanuna aykırıdır.
Sonuç: Temyiz edilen kararın gösterilen sebeple (BOZULMASINA), 27.2.1986 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy