(743 S. K. m. 35, 439, 440, 441, 442, 443, 444, 445, 446, 447, 448) (1086 S. K. m. 8, 440, 441, 442)
Dava: Nadire Y. ile Hikmet D. ve ark. aralarındaki veraset iptali davasına dair verilen 29.3.198 tarih ve 1440/351 sayılı hükmün dairenin 27.6.1988 gün ve 5454/6953 sayılı ilamıyla onanmasına karar verilmiştir. Adı geçen kararın düzeltilmesi davalılar tarafından istenilmekle evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Veraset davası, ölen bir kimsenin kanuni mirasçılarının kimler olduğunun ve miras paylarını ne olduğunun belirlenmesi isteğini içeren bir dava olup bu suretle alınan veraset belgesinin aksi usulen her zaman ispatlanabilir.
Miras bırakanın ölümü üzerine kimlerin mirasçı olacakları Medeni Kanunu hükümlearine göre tayin olunur (M.K. 439-448). Mirasçı olabilmede ise asıl olan miras bırakanın ölümü anında geriye kalan kanuni mirasçıların kim oldukları ile bunların sağ olup olmadıklarıdır. Miras bırakanın ölümü üzerine kanunen mirasçı olan kişi ya da kişiler daha sonra ölürlerse onların mirasçılarına aynı kuralla mirasa hak kazanır.
Mirasçı olduğunu iddia edenlerin miras bırakanla irs ilişkisi nüfus kağıtları ile tayin eder (M.K.35). Nüfus kayıtları ayakta iken ya da bir mahkeme hükmü ile ortadan kaldırılmadan veya değiştirilmeden başka bir delile dayanılarak hüküm kurulmaz. Gerçeğe aykırı bir kayıt varsa bu kaydın aksi usul ve kanuna uygun olarak iddia ve ispat edilmesi halinde, mirasçılar, yeniden düzenlenen nüfus kayıtlarına göre tespit olunur. Kanunda açıklık olmadığı için de bu konuda açılacak kayıt düzeltme davalarına ister nüfus kayıtlarına göre olsun, isterse irs ilişkisine ait sebeplerle olsun asliye mahkemelerinde bakılır.
Nüfus kayıtlarına göre verilecek veraset belgesi isteklerine ise HUMK. 8/II-6 maddesi uyarınca işin fazla incelemeyi gerektirmemesi sebebi ile Sulh Mahkemelerinde bakılması öngörülmüştür.
İrs ilişkisi genelde, doğrudan neseple ilgili olduğundan M.K.'un bu konudaki bağlayıcı hükümlerine göre çözümlenmesi gerekir. Örneğin; nesep reddi veya babalık davaları hak düşürücü sürelerle sınırlandığı halde bu sürelerin seneler sonra dinlenecek tanık beyanlarına dayanılarak kanunu tayin ettiği sınırlar zorlanarak ırs ilişkisini tespitine karar verilemez.
Olayda uyuşmazlık irs uyuşmazlığı olmayıp miras bırakandan sonra ölen mirasçıların ölüm tarihlerini tesipiten ilişkindir. Böyle bir istek nüfus kaydına açıklık getirilmesi ile ilgili olup kayıt düzeltilmesi niteliğindedir. Bu soncun nüfusa işlenmesini engelleyici kanuni bir hükmü yoktur.
Bu durumda, mirasçıyı belirleyecek kayıt düzeltmeye veya mirasçıların gereğinde sıralanması sonucunu doğuracak bir olayın nüfus kayıtlarına rağmen tespitine Asliye Mahkemesinde bakılması tabiidir. Onun için sadece veraset davasına bakmakla görevli Sulh Mahkemesini nüfus kayıt düzeltilmesi veya kayıtlara açıklık getirilmesine ilişkin bir konuda göreğvli olacağı düşünülemez. Hal böyel olunca nüfus kaydını aksini ve açıklık getirilmesini isteyen taraflarca bu konuda Asliye Mahkemesinde dava açmaları için istiyorlarsa mehil vermek ve hasıl olacak sonuca göre bir karar vermek gerekir. Bu imkan tanınmadan yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırıdır.
Bu itibarla hükün bozulması gerekirken temyiz incelemesi sırasında bu yön gözden kaçmış, karar düzeltme isteği yerinde görülmüş, işbu onama kararının kaldırılması ve hükmün bozulması uygun düşmüştür.
Sonuç: HUMK. 440-442. maddeleri gereğince karar düzeltme isteğinin kabulüne, onama kararının kaldırılmasına ve temyiz edilen kararın gösterilen sebeple "BOZULMASINA" , 21.10.1988 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy