(743 S. K. m. 112, 114, 124)
Dava: Karı kocadan biri evlenme merasiminin icrası zamanında bir akıl hastalığı veya daimi bir sebep neticesi mümeyyiz değil ise evlenme batıldır. (MK. m. 112/2) Zail olan bir evlenmenin butlanı resen dava olunamaz. Fakat alakadarlardan her biri butlanı hüküm altına aldırabilir. (MK. m. 114/1) Evlenmenin butlanı ancak hakim kararıyla hüküm ifade eder. Evlenme mutlak bir butlan ile malul olsa bile hakimin kararına kadar sahih bir evlenmenin bütün hükümlerine haizdir. (MK. m. 124) Görülüyor ki evlenme hukukundaki butlan Borçlar hukukundaki butlandan farklı anlamdadır. Borçlar hukukundaki butlan aktin meydana gelmesine ve hüküm ifade etmesine kesin olarak engel olur ve evlenme hukukundaki yokluğun karşılığıdır. Fakat evlenme butlan ile sakat olsa da gene evlilik meydana gelmiş olur. Geçerli bir evlilik varmış gibi evliliğin iptaline kadar hukuki sonuçlarını doğurur. Butlan nedeniyle iptal kararı etkisini evlenme tarihinden itibaren yürütemez. Zira Medeni Kanunun 124.maddesindeki açıklığa göre mahkemenin vereceği iptal kararı açıklayıcı değil, yenilik doğurucu niteliktedir, evlenmenin hükümlerini geçmişten değil gelecek için ortadan kaldırır. Medeni Kanunun 114.maddesindeki alakadarlarında butlanı hüküm altına aldırır hükmü, 124.maddenin açıklığı konusunda butlan hükmünün geriye yürüyeceğini kabule yeterli değildir. Bu durumda butlan kararı verilmeden ölüm sebebi ile evliliğin sona ermesi durumunda sağ kalan eşin diğerinin mirasçısı olduğunu kabul etmek gerekir. Dairemizin devamlılık gösteren içtihatları bu doğrultudadır. (04/11/1992 tarih ve 9407 - 1077 sayılı, 26/06/1963 tarih ve 4078 - 4043 sayılı kararlar) Şu halde butlan davası sonuçlanmadan eşlerden birinin ölümü ile evliliğin sona ermesi halinde sağ kalan eşin diğerinin mirasçısı olduğunu kabul etmek gerekir. Davanın reddi yasaya aykırıdır.
Sonuç: Açıklanan neden ile temyiz olunan hükmün BOZULMASINA, temyiz peşin harcın yatırana geri verilmesine oyçokluğu ile karar verildi. 05.04.1993
MUHALEFET ŞERHİ
İster mutlak ister göreli (nispi) butlan sebebine dayansın geçersizlik kararı yenilik doğuran hükümlerden olduğundan öncesini değil sonrasını etkileyecek şekilde geçerlilik kazanır. Belirtilen genel kurul yönünden ayrıcalık bulunmamaktadır.
Ancak iptal kararı verilmeden evlilik sona ermiş ise (MK. m. 114) İptal kararının kesinleştiği tarihten değil, evliliğin sona erdiği tarih kadar geriye yürür.
Somut olayımızla hükümsüzlük kararı verilmeden eş ölmüş ve evlilik ölüm tarihinde sona ermiştir. Ölümle sona eren evliliğin iptal kararına kadar varlığının varsayılması mümkün değildir. Zira doğal olarak son bulan bir evliliği yapay varsayımlarla var saymanın mantıklı ve hukuki bir gerekçesi yoktur. Bunun önemi miras konusunda kendisini göstermektedir. Son bulmasından sonra iptaline karar verilmiş olan bir evlenmede sağ kalan eş ölmüş olan eşinin mirasçısı olmaz (Bak. ayrıca Velidedeoğlu H.V. Türk Medeni Hukuku ct. II. Aile hukuku 5. bası 1965 Sh. 206). Belirtilen bu durum genel kuralın bir ayrıcasıdır. (istisna)
Bu nedenle sayın çoğunluğun görüşlerine katılmıyorum. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy