(1086 S. K. m. 187) (2675 S. K. m. 34, 37, 38) (YHGK. 11.11.1998 T. 1998/2-828 E. 1998/806 K.)
Dava: Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hükmün temyizen murafaa icrası suretiyle tetkiki istenilmekle duruşma için tayin olunan bugün temyiz eden vekili Av. T. Arıhan ile karşı taraf vekili Av. E. Erdoğan geldi. Gelenlerin konuşması dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için duruşmadan sonraya bırakılması uygun görüldü. Bugün dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.
Karar: 1-) 2675 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku hakkındaki yasanın 38/a maddesi, tenfize karar verilebilmesi için diğer şartların yanında, Türkiye Cumhuriyeti ile ilamın verildiği devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşmanın yahut o devlette, Türk mahkemelerinden verilmiş ilamların tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmünün veya fiili uygulamanın bulunmasını öngörmüştür. Kararı veren yabancı mahkemenin mensubu olduğu devletle ülkemiz arasında anlaşmanın olmadığı anlaşılmış, fiili uygulamanın varlığı da tespit edilememiştir. Ancak yabancı ilamın verildiği Amerika'nın Alabama eyaletinde Türk mahkemelerinden verilen ilamların tenfizini engelleyen veya mümkün kılan hukuki durum araştırılmamıştır. O halde mahkemece karşılıklı uygulama yoktur gerekçesine dayanılarak isteğin reddi isabetsizdir.
2-) Yabancı mahkeme kararının tenfizi yahut tanınması için, bu kararın hükmü veren devletin yasalarına uygun olarak kesinleşmiş olması zorunludur. (MÖHUK. m. 34) Mahkemece bu hususun kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir. Ayrıca o ülke makamlarınca usulen onaylanmış aslı ve onaylanmış tercümesi yanında, ilamın kesinleştiğini gösteren yazı yahut belgenin ibrazı icabetmektedir. (MÖHUK m. 37/a-b)
Bu yön dava dilekçesinin düzenlenmesinde eksiklik niteliğinde olup Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 187/7.maddesi uyarınca ilk itiraz olarak ileri sürülmedikçe ret sebebi olamaz. Bu eksikliğin tamamlanması için davacıya uygun önel verilmelidir. (Y.2.HD. nin 11/03/1994 tarih 1823 - 2662 sayılı kararı)
Tenfizi istenilen kararın o ülke makamlarınca onaylanmış aslı ve onaylanmış tercümesi alınmadığı gibi, kesinleştiğine dair yeterli belge de temin edilememiştir.
Mahkemece yapılacak iş, tenfizi istenilen ilamın o ülke makamlarınca onaylanmış aslını ve yine onaylanmış tercümesini almak, kesinleştiğini gösteren belgeleri istemek taraflardan delillerini sormak, gerektiğinde yabancı ülkenin Türkiye temsilciliğinden yardım istemek, lüzum görülmesi halinde bilirkişiden de yararlanmak ve hasıl olacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir. Bu yön gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün gösterilen sebeplerle BOZULMASINA, duruşma için takdir olunan 6.000.000.TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine 14.05.1996 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy