(2675 S. K. m. 39)
Dava: Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü.
Karar: 1- Yabancı mahkeme kararlarının tenfizi istemleri basit yargılama usulü hükümlerine göre incelenerek karara bağlanır. (2675 S.K.M.39/1)
Basit yargılama usulüne tabi davalarda yetki itirazı ilk oturuma kadar (en geç ilk oturumda) esasa girilmeden önce yapılır.
Dava dilekçesi ve duruşma günü davalıya 24.10.1995 tarihinde tebliğ edilmiştir. Bundan sonraki ilk oturum 2.11.1995 tarihlidir.
Davalı vekili bu oturuma mazeret bildirmiştir. Mazereti kabul edilmiş ve başka hiç bir usulü işlem yapılmadan duruşma davalı vekilini mazereti sebebiyle 28.12.1995 gününe talik edilmiştir.
Davalı vekil yetkisizlik itirazını 28.12.1995 tarihli celsede ileri sürdüğüne göre yetkisizlik itirazı süresinden sonradır.
Bu bakımdan davalının yetkiye yönelik temyiz itirazı yerinde görülmediğinden reddi gerekmiştir. 2. Her davada olduğu gibi tenfiz isteminin incelenebilmesi için hukuki yarar şartının öncelikle incelenmesi gerekir.
Tenfizi istenilen yabancı mahkemece verilen 28.6.1991 tarihli nafaka ilamı tarafların müşterek çocuğu 15.2.1976 doğumlu özlem için yabancı mahkemede görülen boşanma davası sırasında ve dava görülmekte iken verilen davalı (babanın) Tedbir nafakası ödemesine ilişkindir. Daha sonra 26.9.1991 tarihinde yabancı mahkemece verilen boşanma kararında, çocuğun velayeti annesine verilmekle birlikte bu tedbir hükmü yer almamıştır. Boşanmaya ve velayetin anneye verilmesine dair yabancı mahkeme ilamının tenfizine karar verilmiş ve kesinleşmiştir.
26.1.1971 tarihli 1331 sayılı kanunla onaylanan ve iç hukuk kuralı haline gelen Türkiye'nin de katıldığı 20 Haziran 1956 tarihli nafaka alacaklarının yabancı mahkemelerde tahsili ile ilgili Ulusararası Sözleşme (NEWYORK sözleşmesinin) önsözünde ... nafaka ilamlarının yabancı mahkemelerde tenfizini ciddi am eli ve kanuni güçlükler yarattığı...ndan söz edilerek bu problemlerin çözümünü ve güçlüklerin yenilmesinin mümkün kılacak vasıtaları derpiş etmeye akit devletlerin kararlı oldukları ve belirtilen hususlarda mutabık kaldıkları açıklandıktan sonra birinci maddesinde, sözleşmenin amacının nafakanın tahsilini kolaylaştırmak olduğu ifade edilmiştir.
Sözleşme nafaka alacaklarının tahsilini koylaştırmak için akit devletlerin gönderici ve aracı kurumlar oluşturmasını hükme bağlamıştır. Her akit devlet, onay ve katılma belgesinin tevdii sırasında kendi ülkesinde ...gönderici makam ve aracı kurum (kamusal veya özel nitelikte) oluşturacaktır. (m.2/2)
Nafaka alacaklısı ... alacaklının devleti diye isimlendirilen bir akit tarafın ülkesinde bulunduğunda, borçluda borçlunun devleti diye isimlendirilen başka bir akit tarafın yargısına tabi olduğu zaman alacaklı, borçludan nafaka alacağının tahsili için bulunduğu devletin gönderici makamına, nafaka talebi ve istinad ettiği belge ile birlikte başvurarak. nafaka alacağının tahsilini isteyebilir. (m.3) Bulunduğu ülkedeki gönderici makam talebi gereksiz mütala etmedikçe, dosyaya borçlunun devleti tarafından tayin edilen aracı kuruma intikal ettirir. (m.4/1)
Aracı kurumun görevleri başlıklı 6.maddeye göre aracı kurum alacaklının verdiği yetki sınırları dahilinde hareket ederek alacaklı namına, nafakanın tahsilini temin için icab eden bütün tedbirleri alır. Bu tedbirler beyanında bilhassa sulh yoluna gider. Gerekirse nafaka davası açar ve takip eder ve nafaka tahliyesi ile ilgili her hükmü emri veya sair adli muameleyi icra ettirir.
Yukarıda açıklanan sözleşme hükümlerine göre; yabancı (Alman) mahkemece verilen ortak çocuk için davalı babanın ihtiyati tedbir nafakası ödemesine ilişkin ilamın, borçlunun bulunduğu ülkede (Türkiyede) sözleşme hükümlerine göre oluşturulması zorunlu olan aracı kurum (Adalet Bakanlığı) vasıtasıyla doğrudan icra ettirebilmesi olanağı vardır. O halde, nafaka alacaklısının ilamın Türkiyede icrası için bir tenfiz kararı almakta hukuki yararı bulunmamaktadır. Bu yön göz önünde tutulmadan tenfize karar verilmesi doğru bulunmamıştır.
Sonuç: Temyiz olunan hükmün yukarıda 2. bentte gösterilen sebeple BOZULMASINA, oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy