(1086 S. K. m. 59, 60, 65, 67, 71, 465, 472) (818 S. K. m. 386) (1136 S. K. m. 178)
Dava: Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hükmün temyizen mürafaa icrası suretiyle tetkiki istenilmekle duruşma için tayin olunan bugün temyiz eden vekili Av. Halit Güler geldi. Dosyada vekaletnamesi olmadığı görüldü. Yeni vekaletname istendi. Karşı taraf tebligata rağmen gelmedi. İşin incelenerek karara bağlanması için duruşmadan sonraya bırakılması uygun görüldü. Bugün dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.
Karar: Davada tarafların temsili iki şekilde olur;
1- Kanuni temsil
2- İradi temsil
Kanuni Temsil: Dava ehliyeti olmayanların davada kanuni temsilcileri tarafından temsil edilir.
İradi temsil: Tarafların yada kanuni temsilcilerinin iradelerine dayanan temsildir. Dava ehliyeti olan taraf davasını kendi açıp takip edebileceği gibi atadığı bir temsilci aracılığı ile de açabilir ve takip edebilir (HUMK. m. 59) Kanuni temsil yalnız dava ehliyeti bulunmayanlar için söz konusu olduğu halde iradi temsil kanuni temsil hallerinde de mümkündür. Kanun iradi temsile davaya vekalet demektir. (HUMK. m. 60). Şuna işaret etmek gerekir ki davaya vekalet ile borçlar kanunundaki vekalet sözleşmesi (BK. m. 386) aynı şeyler değildir. Zira vekil ile müvekkil (iş sahibi) ilişkisi vekalet sözleşmesi olabileceği gibi, başka bir ilişki (hizmet akti) de olabilir. Keza vekaletname ile vekalet sözleşmesi de aynı şeyler değildir. Davaya vekalet Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 59-71 maddelerinde düzenlenmiştir. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun açıklık olmayan hallerde Borçlar Kanununun temsil ve vekalete ilişkin hükümleri uygulanabilir.
Davaya vekalet temsil yetkisi verilmesidir ve tek taraflı bir hukuki işlemdir ve vekalet verenin tek taraflı bir irade beyanı ile olur. Davaya vekalet verilmesi yalnız başına bir sözleşme değildir. Vekaletname vekilin müvekkilini temsil etmeye yetkili olduğunu gösterir.
Kanun vekaletname için şekil şartı aramaktadır. (HUMK. m. 65). Bu bir ispat şartıdır. Vekil vekaletnamesinin aslını veya onanmış örneğini dava dosyasına konulmak üzere mahkemeye vermekle yükümlüdür. (HUMK. m. 65, 67) vekil aracılığı takip edilen davalarda geçerli bir vekaletname bulunması bunun mahkemeye verilmesi dava şartıdır. Bu nedenle mahkeme vekilin vekaletnamesinin bulunup bulunmadığı resen araştırır. Taraflardan her biri de bu yönde her zaman itirazda bulunabilir. Açılmış bir davayı vekil sıfatı ile takip etmek isteyen kişi vekaletnamesinin var olduğunu bildirse bile vekaletnamenin aslını yada onanmış örneğini mahkemeye vermeden yargılama ile ilgili hiç bir görev yapamaz. Böyle bir kişi vekil sıfatı ile oturuma kabul olunamaz. Keza vekaletnamenin aslını veya örneğini vermeyen vekil gecikmesinde zarar umulan haller dışında dava açamaz. Mahkeme vekaletnamesiz dava açan vekilin imzası olan dilekçeyi red etmek gerekir (HUMK. m. 67).
Mahkeme Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 465-472 maddelerine göre vekil tayin edilmesi isteme hakkının verilmesini kapsayan adli muzaherete kararı üzerine Baroca avukat görevlendirilir. Ya da Avukatlık Kanununun 178 maddesine göre adli müzaheret bürosuna adli müzaherete bir avukatın memur edilmesi halinde bu avukatların da vekaletname vermesi gerekip gerekmeyeceği düşünülebilir. Ancak Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 59 ve 67. maddeleri kesin hüküm koymuştur. Hangi yoldan ve hangi kanuni gereği sonucu olarak bir kimseyi davada avukat temsil edecekse mutlaka mahkemeye vekaletname getirme mecburiyetindedir. Usul yasası, kesin kural korken gecikmesinde zarar umulan hallerde kesin süre içinde vekaletname verme şartı ile istisnai durumu gözetmiştir. Adli Yardım kararında memur edilen avukatın vekaletnamesiz davaya bakabileceğini belirtmemiştir. Adli Müzaharet sebebiyle görevlendirilen vekilde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 67. maddesi gereğince vekaletname vermek zorundadır.
Sonuç: Adli müzaheret sebebiyle görevlendirilen avukattan vekaletnamesinin istenmesi vekil vekaletname vermediği takdirde asıla tebliği kanuni sürenin beklenmesi sonra geri çevrilmesi için dosyanın mahal mahkemesine İADESİNE oybirliği ile karar verildi.20/01/1998
Full & Egal Universal Law Academy