(2675 S. K. m. 38, 40, 42)
Dava: Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hükmün temyizen murafaa icrası suretiyle tetkiki istenilmekle duruşma için tayin olunan 3.7.2001 günü temyiz eden H.K. vekili Av. Ş.S. geldi. Karşı taraf B. ( K. ) G. ve R.K. vekili Av. M.B. geldi. Diğer davalı P. ( K. ) S. tebligata rağmen gelmedi. Gelenin konuşması dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için duruşmadan sonraya bırakılması uygun görüldü. Bugün dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: 1 - Yabancı mahkemelerden verilen kararlar tamamen veya kısmen tanınma imkanı dahilindedir ( MÖH. m. 40 ). Çekişmesiz kaza kararlarında aynı usul uygulanır ( MÖH. m. 42/2 ). Davacı vasiyetnamenin açılması yanında mirasçı nasbına ilişkin olarak verilen veraset ilamının da tanınmasını istemiştir.
Ölüme bağlı tasarruflar ölenin milli hukukuna veya ölüme bağlı tasarrufun yapıldığı yer hukukuna tabidir ( 2675 S.Y. m. 22 ), ( Locus regit actum ). Şekil sebebiyle ölüme bağlı tasarrufların geçersiz hale gelmesini önlemek amacı ile 5.10.1961 tarihinde Lahey'de "vasiyet tasarruflarının biçimine ilişkin kanun uyuşmazlıkları konusunda sözleşme ( 17.1.1983 tarihli resmi gazete ) imzalamış ve ölüme bağlı tasarruflarım;
Vasiyetçinin ölüme bağlı tasarrufu yaptığı yer hukukuna uygunsa,
a ) Vasiyetçinin ölüme bağlı tasarrufu yaptığı anda veya ölümü anında vatandaşı bulunduğu devletin hukukuna uygunsa,
b ) Vasiyetçinin ölüme bağlı tasarrufu yaptığı anda veya ölüm anında ikametgahının bulunduğu yer hukukuna uygunsa,
c ) Vasiyetçinin ölüme bağlı tasarrufu yaptığı anda veya ölüm anında mutat meskeninin bulunduğu yer hukukuna uygunsa,
d ) Gayrimenkullere ilişkin olduğu takdirde bunların bulunduğu yer hukukuna uygunsa şekil bakımından geçerli kabul edileceği hükme bağlamıştır.
Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku hakkındaki Yasanın 22. maddesi de buna uygun düzenlenmiştir. Sözü edilen Yasa'nın 38. ve 42. maddenin aradığı şartlar gerçekleşmiştir. Bu durumda yabancı mahkeme kararının vasiyetnamenin açılmasına ilişkin bölümünün tanınmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde ret kararı verilmesi isabetsizdir.
2 - Türk hukukunda ölümle tereke, özel haller hariç herhangi bir işleme gerek olmadan kendiliğinden mirasçılarına intikal eder. Veraset vesikası ise, bir şahsın mirasçı olduğunu gösteren, ispat eden belge niteliğindedir.
Lehine düzenlenen şahıs bakımından mirasçılığa karine teşkil eder. Aksi ispat olunana kadar bu kişi mirasçı sayılır. Belgenin doğru olup olmadığı herhangi bir davada ileri sürülebileceği gibi, iptali veya değiştirilmesi de istenilebilir.
Yabancı mahkemelerden veya makamlardan alınan veraset belgesinin Türk hukukunda tanınanda daha farklı nitelik veya güç taşıdığı kabul edilemez. Bu özelliği sebebiyle de yalnızca delil olarak dikkate alınabilir.
Yabancı hukuka göre düzenlenen ve yabancı ülkede açılan bir vasiyetnameye dayanarak, yabancı mahkeme tarafından verilmiş mirasçılık belgesi kesin hüküm kuvvetine haiz bulunmamaktadır. Açıklanan sebeple de tanınamaz. Mahkemenin bu yöne ilişkin ret kararı isabetlidir.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün birinci bentte gösterilen sebeple BOZULMASINA, kararın bozma kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının ise REDDİNE, bozmada oybirliği sebebinde oyçokluğuyla karar verildi. 10.7.2001 Salı.
MUHALEFET ŞERHİ
Yabancı ülkelerden verilen veraset ilamları da taşınmaz mallar dışında diğer hak ve menfaatlerin intikalinde kullanılmak üzere tanınabilir ( Y.2. H.D.nin 10.2.1986 tarihli 808-1284 sayılı ve 11.6.1990 tarihli 12861-5906 sayılı kararları ). Davacının mirasçı nasbedildiğine dair mahkeme kararı taşınmaz mallar dışında diğer hak ve menfaatlere münhasır olmak üzere tanınmalıdır. Kararın bu yönden bozulması gerektiği kanaatindeyim.
Full & Egal Universal Law Academy