(4721 S. K. m. 575) (743 S. K. m. 517) (4722 S. K. m. 17) (2675 S. K. m. 22) (2644 S. K. m. 35)
Dava: Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen ve yukarıda gün ve numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak gereği görüşülüp düşünüldü.
Karar: Miras, miras bırakanın ölümüyle açılır. (TKM. 517/1, TMK. 575/1)
Mirasçılık ve mirasın geçişi, miras bırakanın ölümü gününde yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir. (4722 S. Yürürlük Yasası md.17)
Miras, ölenin milli hukukuna tabidir. Türkiye'de bulunan taşınmaz mallar hakkında Türk Hukuku uygulanır. (2675 S. MÖHUK. m.22/1)
2644 S. Tapu Kanununun; 3.7.2003 günlü 4916 S. Yasanın 19. maddesiyle değişik 35. maddesine göre: ..karşılıklı olmak ve yasal sınırlamalara uyulmak kaydıyla, yabancı uyruklu gerçek kişiler ile yabancı ülkelerde bu ülkelerin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde taşınmaz edinebilirler. Karşılıklılık ilkesinin uygulanmasında yabancı devletin taşınmaz ediniminde kendi vatandaşlarına veya yabancı ülkede bu ülkelerin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketlerine tanıdığı hakların, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına veya ticaret şirketlerine de tanınması esastır..
Kanun, karşılıklılık ilkesinin ne biçimde belirleneceğini göstermemiştir. Türk Yabancılar Hukukunun genel ilkelerinden olan karşılıklılık, en az iki devlet arasında yapılmış olan bir anlaşma ile tanınabilir (Ahdi mütekabiliyet) ya da iç hukukta (yazılı mevzuatta) bir engel koymama şeklinde yer almış olabilir. (Kanuni karşılıklılık)
Ancak en önemli nokta, 28.5.1927 günlü 1062 s. Mukabele'i Bilmisil Kanununda ifade edildiği üzere idari karar veya istisnai kanunlarla, Türk uyruklular bakımından mülkiyet hakkının kısmen veya tamamen sınırlanıp sınırlanmadığının, daha açık bir ifade ile fiili karşılıklılığın belirlenmesidir. Yabancı ülke mevzuatında, bir engel olmamakla beraber, Türk vatandaşlarının o ülkede taşınmaz mal edinmeleri şu veya bu şekilde fiilen engelleniyorsa Tapu Yasasının 35. maddesinde açıklanan edinme engelinin bulunmadığını söylemek mümkün değildir. Bunun yanında yabancı ülke; taşınmazın bulunduğu yer bakımından (örneğin kıyı ve sınır bölgelerindeki taşınmazlarla ilgili) izne bağlılık ve yasaklamalar getirilmişse bizim mevzuatımız bakımından engel olmasa bile, kıyı ve sınır bölgelerindeki taşınmazın yabancı tarafından edinilebileceği kabul edilemez.
Olayda; davacıların murisi Evdoksia Nacakis Türk vatandaşı olup 16.3.1972'de vefat etmiştir. Murisin mirasçıları Yunan uyrukludur. Bu hususta taraflar arasında bir uyuşmazlık da bulunmamaktadır.
İncelenen sair dava dosyalarında, örneğin Beyoğlu 2. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülen 1990/1131 s. davaya Adalet Bakanlığından verilen 21.08.1991 günlü 36714 s. yazıda Yunanistan Medeni Yasanın 4. maddesinde yabancı, Yunan vatandaşları gibi aynı Medeni Haklardan yararlanır hükmünün yer aldığı görülmekte ise de, pratikte yabancı uyruklular için medeni haklardan yararlanmanın özellikle taşınmaz mal edinme hakkının oldukça sınırlı tutulduğu anlaşılmaktadır. Bu konuda Dışişleri Bakanlığından intikal eden bilgilerden anlaşıldığına göre, yabancıların bu ülkede gayrimenkul iktisabı ile ilgili mevzuatın gelişimi şu biçimde oluşmuştur:
1924 günlü ve 3150 s. Yunan yasanın 2/4. maddesine göre kararname ile tayin olunacak sınır bölgelerinde yabancıların Tarım Bakanının izni olmadan taşınmaz mal edinmeleri yasaklanmıştır.
1925 gün ve 7/9 s. Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde Ziraat Nezaratenin izni olmadan yabancıların Hudut bölgelerinde taşınmaz mal edinemeyeceği belirtilmiş, hudut bölgeleri olarak Korfu adası ile etrafındaki adacıkları, Yanya, Freveze, Florina, Pellis, Seroz, Drama, Vilayetleri ile bütün Batı Trakya ve Sisam, Lesbos (Midilli) adası gösterilmiştir.
1927 günlü 22/24 s. Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde yukarda anılan kararname ile saptanan sınır bölgelerinde yabancı gerçek ve tüzel kişilerin İçişleri, Tarım ve Savunma Bakanlıkları temsilcilerinden oluşan bir komisyonun izni olmadan taşınmaz mallar üzerinde aynı haklar tesis edemeyecekleri öngörülmüştür. 1938 gün ve 1366 s. yasa hükümlerine göre Yunanistan'ın sahil ve sınır bölgelerinde ve Yunan adalarının sahil ve sınır bölgelerinde taşınmaz mal edinmeleri yukarda belirtilen komisyonun iznine bağlanmıştır.
1945/374 s. yasa hükümlerine göre, sınır ve sahil bölgelerinde taşınmaz mal alacak kimselerin askeri bakımdan veya dış güvenlik yönünden sakıncalı bir durumu olmadığının mahalli garnizon komutanlığından bir yazı ile belgelendirilmesi gerekmektedir.
31 Aralık 1948 gün ve 710 s. kanunla Yunanistan'da yabancı kişilerin taşınmaz mallarını serbestçe kullanmaları hususunda memleket tarımının geliştirilmesi ve himayesi bakımından Ziraat nezareti lehine bazı müdahale imkanları bahşeden bütün mevzuat hükümleri Oniki Adaya da teşmil edilmiştir.
24 Mayıs 1962 günlü kararname ile sınır bölgeleri tayin edilen yerlerde, yabancıların taşınmaz mallar üzerinde mülkiyet edinmeleri yasaklanmıştır.
Yukarıda açıklandığı üzere Yunanistan'ın topraklarının yarısına tekabül eden ve özellikle soydaşlarımızın yerleşik bulunduğu bölgelerde Türk vatandaşı kişilerin taşınmaz mal edinmelerinin yasaklanması karşısında 1062 s. yasa 1. maddesi uyarınca karşı önlem alınması yoluna gidilmiştir. denmektedir.
Adalet Bakanlığının İstanbul 5. Sulh Hukuk Mahkemesine gönderdiği 21.06.1993 günlü 25427 s. yazıda, AT (AB) üyesi ülkeler vatandaşları ve Rum asıllı yabancılar için 31 Temmuz 1990 gününde yürürlüğe giren 1892/90 s. yasa hakkında bilgi verildikten sonra: Yeni kabul edilen esaslar da, mülk edinme serbestisi yerine yalnızca Yunanistan ve Avrupa Topluluğu üyesi ülkelerin Vatandaşları ile Rum asıllı üçüncü ülke vatandaşlarına istisnai muamele yapılabilmesi imkanı getirmektedir. Rum asıllı olmayan üçüncü ülke vatandaşlarının sınır ve kıyı bölgelerinde gayrimenkul edinme imkanları şimdilik bulunmamaktadır denmiştir.
Adalet Bakanlığının Fatih 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 1993/631-397 s. dosyasına gönderdiği 22.11.1995 gün 54718 s. yazılarında, Yunanistan'da yabancıların ve bu meyanda Türk vatandaşlarının miras yoluyla taşınmaz mal edinmelerini engelleyen bir kanun hükmü bulunmadığı, ancak Rum soyundan gelmeyen Türk vatandaşlarının Yunanistan'daki taşınmazlar hakkında hazinenin el koyması, zaman aşımı nedeniyle intikal, kamulaştırma, gibi işlemlerle karşılaştığı, izinle satmaya teşvik edildiği, serbestçe tasarruf ve verasete konu olabilecek taşınmazların kaldığının şüpheli olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda gösterilen Yunanistan mevzuatındaki gelişme ve bu yazılar; Türk vatandaşlarının Yunanistan'da taşınmaz malları tevarüs (miras) yoluyla edinemeyecekleri, kök murisin ve ara murislerin ölüm tarihleri itibariyle taşınmaz malları tevarüs ve serbestçe tasarruf yönünden fiili bir karşılıklılığın bulunmadığını açıkça göstermektedir.
Murisin ölümünden sonra Yunanistan'da 31.7.1990 gününde yürürlüğe giren 1892/90 S. Modernizasyon, Kalkınma ve Sair Hükümlere Dair Kanun, Yunanistan ve Avrupa Topluluğu üyesi ülkelerin vatandaşları ile Rum asıllı üçüncü ülke vatandaşlarına sınırlamasız taşınmaz edinme ve tasarruf imkanı getirmiş ise de, bu kanun Rum soyundan olmayan Türk vatandaşlarına herhangi bir imkan sağlamamıştır.
Türk Hükümeti, 1062 S. Mukabei Bilmisil Kanununa dayanarak 2.11.1964 günlü 6/13801 s. kararla, Yunanistan vatandaşları için karşılıklılık esasına göre sınırlamalar getirmiş, temlik yasakları koymuş; bilahare 3.2.1988 günlü 88/12592 s. kararla, yasaklama getiren 1964 günlü kararnameyi kaldırmış, 23.3.1988 günlü 88/12752 s. kararla da, temlik yasağı dönemindeki taşınmazların Yunan vatandaşları adına tesciline imkan tanımış olması ile Bakanlar Kurulunun 1.9.1997 günlü 97/9901 s. kararı ile oluşturulan komisyonun 25.12.1998 günlü ilke kararı ve aynı komisyonun 19 Eylül 2001 günlü kararı da, Tapu Kanununun, 4916 s. kanunla değişik 35. maddesi hükümlerini ortadan kaldıracak nitelikte değildir.
Esasen Tapu Yasanın 35. maddesindeki değişiklik ancak yürürlüğe girmesinden sonraki miras bırakanlara uygulanabilir.
Oysa, temyize konu dava dosyasına gönderilen Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğünün 14.2.2002 günlü 099947 s. cevabi yazısında; ...Yunan uyruklu gerçek kişilerin Türkiye'de miras yoluyla taşınmaz mal edinmelerine izin verilmesi, yalnızca 2565 s. Askeri yasak bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Yasası kapsamına giren kanuni kısıtlamalara tabi alanlarda, miras yoluyla edinecekleri taşınmaz malları tasfiye etmelerinin sağlanmasının uygun olacağı... bildirilerek yukarda sözü edilen yazılarla çelişkiye düşülmüştür. Çelişki giderilmeden hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
Sonuç: Temyiz edilen kararın yukarda gösterilen nedenle BOZULMASINA, iş bu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 16.03.2005 (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy