I- TALEP:
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 21.06.2021 tarih ve 2021/63726 sayılı yazısı ile Cumhurbaşkanına hakaret suçundan şüpheli ... hakkında yapılan soruşturma evresi sonunda ...Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 19/01/2021 tarihli ve 2020/4058 soruşturma, 2021/123 esas, 2021/90 sayılı iddianamenin iadesine dair ...1. Asliye Ceza Mahkemesinin 29/01/2021 tarihli ve 2021/37 iddianame değerlendirme sayılı kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ...Ağır Ceza Mahkemesinin 24/02/2021 tarihli ve 2021/48 değişik iş sayılı kararını kapsayan dosya incelendi.
Benzer bir olaya ilişkin olarak Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 13/07/2020 tarihli ve ... karar sayılı ilâmında, "...araştırma tutanakları ile tespiti yapılan sosyal medya hesabından Cumhurbaşkanına hakaret içerir paylaşımlarda bulunulması nedeni ile başlatılan soruşturmada, teyide muhtaç olmakla birlikte hesabın herkese açık künye bilgilerine istinaden Pol-net kayıtlarından kimlik ve adres bilgileri tespit edilerek yurt dışına çıkış yaptığı ve ikamet ettiği belirlenerek çıkartılan yakalama kararının infazının beklenilmesine müteakip belirlenen hesabın kullanıcısı olduğu ... atılı suçun şüpheli tarafından işlendiğine yönelik yeterli şüphenin oluştuğuna dair değerlendirmede hukuka aykırılık görülmediğinden, profiline ekli kişilerin tespiti ile bilgisine başvurulması veya "Ceza İşlerinde Karşılıklı Adli Yardım Avrupa Sözleşmesi" ve 6706 sayılı Kanun hükümleri kapsamında istinabesine başvurulması sureti ile araştırma yapılmasının kovuşturma aşamasında da mümkün olduğu ve adresinde bulunamadığından hakkında yakalama emri çıkarılıp makul süre beklenildikten sonra müsnet suçun nitelik ve mahiyetine göre iddianame düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından istemin kabulüne ... kararının CMK'nın 309/4-a maddesi uyarınca BOZULMASINA," şeklinde açıklandığı üzere,
Somut olayda, ...1. Asliye Ceza Mahkemesince, ifadesi alınamayan şüphelinin lekelenmeme hakkı gereğince sosyal medya hesabının şüpheliye ait olup olmadığı yönünde gereken delillerin toplanmadığından bahisle iddianamenin iadesine karar verilmiş ise de,
Benzer bir olay sebebiyle Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 21/03/2019 tarihli ve 2018/7658 esas, 2019/4059 karar sayılı ilâmında da belirtildiği üzere, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 170. maddesinde, iddianamede bulunması gereken hususların neler olacağının gösterildiği, aynı Kanun'un 174/1. maddesinde ise iddianamenin hangi hâllerde iadesine karar verileceğinin belirtildiği, anılan Kanun’un 174/2. maddesinde suçun hukuki nitelendirilmesi sebebiyle iddianamenin iade edilemeyeceğinin düzenlendiği, yine söz konusu Kanun'un 170/2. maddesinde yer alan, "Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet savcısı, bir iddianame düzenler." hükmü uyarınca Cumhuriyet savcısının dava açmasının zorunlu olduğu ve suçun hukukî nitelendirilmesinin de Cumhuriyet savcısına ait olduğu, bu durumda mahkemece, iddianamede gösterilen olaylarla ilgili olarak ibraz edilen deliller ve yargılama sırasında ibraz edilebilecek deliller birlikte değerlendirilerek yargılama sonucuna göre bir karar verilmesi gerekeceği, somut olayda Cumhuriyet savcısı tarafından toplanan delillerin kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturması sebebiyle iddianame düzenlenmiş olması karşısında, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.
5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü ifadeli 03/05/2021 gün ve 94660652-105-63-7003-2021-Kyb sayılı yazılı istemlerine müsteniden gönderilen ihbar ile mevcut evrak, 23.06.2021 tarih ve 31520 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01.07.2021 tarihinde yürürlüğe giren Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22.06.2021 tarihli ve 196 sayılı kararının II/1-a maddesi gereğince Yargıtay 16. Ceza Dairesi numarasının 3. Ceza Dairesi olarak değiştirilmesine müteakip Dairemizce devralınmıştır.
II- OLAY;
29.08.2020 tarihli istihbarat araştırma tutanağında belirtildiği üzere, bölgede faaliyet gösteren PKK/KCK terör örgütü mensuplarına güvenlik güçlerine yönelik saldırı ve sabotaj türü eylemler öncesinde keşif ve gözetleme faaliyetlerinde yardım edeceği, eylem öncesi ve sonrasında evinde barındıracağı yönünde bilgiler elde edinilen ... hakkında yapılan araştırmada, facebook adlı sosyal paylaşım sitesinde bulunan hesabından, terör örgütünün propagandasını içerir paylaşımlarda bulunduğunun tespit edilmiş, bu kapsamda istihbari amaçlı 29.08.2020 tarihli facebook inceleme tutanağı tanzim edilmiştir.
Bahse konu tutanakta özetle, kimlik ve adres bilgileri belirtilen ...'ın Facebook adlı sosyal medya paylaşım sitesinde "ferat.ferat.." url uzantılı “...” kullanıcı adıyla bulunan hesabından, PKK/KCK-PYD-YPG silahlı terör örgütünü övücü ve Cumhurbaşkanına hakaret içerir herkese açık paylaşımlarda bulunduğunun ekran görüntüleri ile tespiti yapılarak, istihbari amaçlı sosyal medya inceleme tutanağının tanzim edildiğinin belirtildiği görülmüştür.
Tutanakta belirtilen ekran görüntülerinde, 15.08.2020 tarihinde "maymundan insana dönüşmenin küçük bir örneği, recep tayyip erdoğan" yorumu ile Cumhurbaşkanının maymun olarak tasvirlendiği ayrıca Türk Bayrağı sembollerine de yer verilen görselin, 15.08.2020 tarihinde "Ewet milli güvenlik kurumu gördüğünüz gibi yorumu" ile Cumhurbaşkanının eşşekler arasında bulunur şekilde tasvirlenen görselin, 15.08.2020 tarihinde "ağla a.. k...um ağla daha çok ağlayacaksın" yorumu ile elinde tuttuğu paralar ile gözyaşını siler halde Cumhurbaşkanının tasvirlendiği görselin, 15.08.2020 tarihinde "Katil erdoğan seninde sonun gelecek" yorumu ile "Hırsız Katil Erdoğan!Kominist Parti" yazılarının ve Cumhurbaşkanının tasvirinin bulunduğu görselin, 15.08.2020 tarihinde Cumhurbaşkanını, ucunda Kuran-ı Kerim bulunan balta ile dünya sembolü üzerine çocukları öldürürken tasvirlendiği karikatürün, 15.08.2020 tarihinde Suriye lideri Beşar Esad'ın örgüt mensubu şahısla tokalaşması esnasında Cumhurbaşkanına gülerek parmağını gösterir, Cumhurbaşkanının da gözlerini eli ile kapatırken tasvirlendiği görselin, 15.08.2020 tarihinde "Erdoğan tamamen cahil" şeklinde çevirisinin yapıldığı belirtilen "Erdogan ıs geen geitenneuker!" şeklinde yazının bulunduğu absürt içerikli karikatürün bulunduğu görülmüştür.
15.09.2020 tarihli tutanağa göre Cumhuriyet savcısı kolluktan, şahsın şüpheli sıfatı ile ifadesinin alınmasını, yakalanamaması durumunda kimlik tespitinin yapılmasını, tanık ifadelerinin bilgi notu şeklinde düzenlenmesini, tamamlanan tahkikat evraklarının ikmalen gönderilmesini istemiştir. 15.09.2020 tarihli tanık araştırma tutanağında, ...ilçesinde ikamet eden ...'ın sosyal medya hesabından Cumhurbaşkanına hakarette bulunduğunun tespit edildiği, konu ile ilgili tanık ifadelerinin alınması talimatına yönelik yapılan araştırmada olaya tanık şahısların jandarma komutanlığı sorumluluk alanında tespit edilemediğinden bilgi sahibi sıfatıyla ifadelerinin alınamadığı belirtilmiş, kimlik tespit belgesi ile de şüpheli ...'ın kimlik tespiti yapılmıştır.
17.09.2020 tarihinde, 2020/4058 soruşturmaya kayden havalesi yapılan, ...İlçe Jandarma Komutanlığınca, Cumhurbaşkanına hakaret suçundan şüpheli ... hakkında tanzim olunan fezlekede, ... 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 2020/3064 d.iş sayılı arama kararı ile 09.09.2020 tarihinde ikametinde yapılan aramada suç unsuruna rastlanmadığı, ...ve çevresinde yapılan araştırma ve incelemelerde şüpheli şahsın bulunamadığı, 26.06.2016 tarihinde İstanbul Atatürk Havalimanından yurt dışına çıkış kaydının bulunduğu, mahalle muhtarı ve babasının beyanlarına göre Almanya'da olduğunun tespit edildiği, yakalanamadığından ifadesinin alınamadığı belirtilmiştir.
Süreçte tanzim olunan 23.09.2020 tarihli tutanaklarda da şüphelinin 26.06.2016 tarihinde yurt dışına çıktığının, halen Almanya'da bulunduğundan ifadesinin alınamadığının belirtildiği, ayrıca pasaport sorgulama sonucu ile 19.09.2020 tarih, 2020/3669 d.iş sayılı ... 1. Sulh Ceza Hakimliği kararı ile hakkında yakalama kararı çıkarıldığına dair ekran görüntülerinin bulunduğu görülmüştür.
...Cumhuriyet Başsavcılığı, 30.09.2020 tarih, 2020/4058 soruşturma sayılı yazısı ile ...Sulh Ceza Hakimliğinden, Almanya ülkesinde yaşayan, kendisine çağrı yapılamayan ve ulaşılamayan şüpheli hakkında 5271 sayılı CMK’nın 98/1. maddesi uyarınca ifadesinin alınması ve ifadesi alındıktan sonra serbest bırakılmasına yönelik yakalama emri düzenlenmesine dair istemde bulunmuştur.
...Sulh Ceza Hakimliğinin 01.10.2020 tarih, 2020/1486 değişik iş sayılı kararı ile Cumhurbaşkanına hakaret suçundan yürütülen soruşturmada, kolluk araştırma tutanağı ile 26.06.2016 tarihinde yurt dışına çıkış yaptığı, halen Almanya'da bulunduğu, ... 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 2020/3669 d.iş sayılı kararı ile hakkında yakalama kararı bulunan şahsın temini mümkün olmadığından ve kendisine çağrı da yapılamadığından, CMK'nın 98/1 maddesi şartları oluştuğu gerekçesi ile Cumhuriyet Başsavcılığının isteminin kabulü ile CMK’nın 98/1. maddesi uyarınca ifadesinin alınması ve alındıktan sonra da serbest bırakılmasına yönelik şüpheli hakkında yakalama emri düzenlenmesine karar verilmiştir.
İş bu soruşturmanın yürütüldüğü süreçte şüpheli hakkında;
17.08.2020 tanzim tarihli, ihbarcı ... vekili tarafından sunulan dilekçe ile adı ve soyadı ile kimlik numarası belirtilerek, sosyal medya hesabından yapmış olduğu paylaşımlarla terör örgütü propagandası yaptığı ve Cumhurbaşkanına hakaret ettiği iddiası ile ... Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmuştur. Suç duyurusuna konu dilekçe ekinde facebook adlı sosyal paylaşım sitesinde yer alan "ferat.ferat.31542" url adresli, "..." rumuzlu hesabın herkese açık paylaşımlarını içerir ekran görüntülerinin sunulduğu, bahse konu paylaşımların yukarda belirtilen paylaşımlar ile aynı olduğu ancak "En az 2 Ay boyunca kutlıyacagim." yorumu ile "Tayyip Erdoğan öldüğü gün hepimiz rengarenk giyinip 'kader' diyeceğiz..." yazısının bulunduğu görseli de paylaştığı görülmüştür. Cumhurbaşkanına Hakaret ve Terör Örgütü Propagandası Yapmak suçlarından 18.08.2020 tarihinde havale edilen ihbar evrakı, ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/35258 nolu soruşturma sayısına kaydedilmiştir.
... Cumhuriyet Başsavcılığının, 20.08.2020 tarih, 2020/35258 soruşturma ve 2020/2232 karar sayılı ayırma kararı ile şüpheli ...'nın Cumhurbaşkanına Hakaret suçu açısından evrakın 2020/35258 numaralı dosyası üzerinden devam edilmesine, terör örgütü propagandası yapmak suçu açısından evrakın ise soruşturma defterinin 2020/35264 numarasına kayıt edilmesine karar verilmiştir.
... Cumhuriyet Başsavcılığının paylaşımlar ile ilgili açık kaynak araştırması yapılması ve şüpheli sıfatı ile şahsın ifadesinin alınmasına yönelik talimatlarına istinaden hazırlanan Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünün 10.09.2020 tarihli araştırma raporu ile sadece umuma açık paylaşımlarda araştırma yapılabildiği de belirtilerek özetle, hesaptan yapılan on bir adet paylaşımın ekran görüntüleri sunularak tespiti yapılmış, hesabın şüpheli tarafından kullanılmış olabileceği değerlendirmesinde bulunularak, hesabın herkese açık kaynaklarından yapılan teyide muhtaç bilgilerin Polnet sisteminden sorgulanması neticesinde şüphelinin kimlik adres ve iletişim bilgilerinin tespit edildiği fakat hesabın ilgileye ait olabileceği gibi olmayabileceğinin, sahte profil oluşturulabileceğinin, başkaları tarafından ele geçirilerek kullanılmış olabileceğinin göz önünde bulundurulması gerektiği belirtilmiştir. Raporda ekran görüntüleri belirtilen paylaşımların, ...Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma dosyasına konu paylaşımlarla aynı olduğu fakat 10.09.2020 tarihinde görüntülenen "8 nolu" ekran görüntüsünde, hesaptan herkese açık olarak 15 Ağustos 2020 tarihinde "Erdogan we are..." yazısı ile İşid ve Türk Bayrakları önünde Cumhurbaşkanın tasvirlendiği resminde paylaşıldığının tespit edildiği görülmüştür. Cumhurbaşkanına hakaret suçundan tanzim edilen fezlekede mernis kayıtlarına göre Viranşehir'de yaşadığından şüphelinin ifadesinin alınamadığı belirtilmiştir.
... Cumhuriyet Başsavcılığının 18.09.2020 tarih, 2020/35258 soruşturma ve 2020/2635 karar sayılı yetkisizlik kararı ile şüphelinin ...de ikamet etmesi nedeni ile suç yerine nazaran dosyanın ...Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine karar verilmiştir. Gönderilen soruşturma evrakı ...Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/4404 sayılı soruşturma evrakına kaydedilmiştir. Cumhuriyet Başsavcılığının 15.10.2020 tarih, 2020/231 no'lu birleştirme kararı ile de 2020/4058 sayılı soruşturma evrakı ile suça konu dosyanın taraflarının, dava konusunun, olay tarihinin aynı olduğu anlaşıldığından her iki evrakın birleştirilmesine, soruşturmaya eski kayıt olan 2020/4058 soruşturma numaralı evrak üzerinden devam olunmasına karar verilmiştir.
...Cumhuriyet Başsavcılığının 16.10.2020 tarihli fezlekesi ile iddianameye konu edilen paylaşımları ile Almanya'da yaşaması nedeniyle savunmasının alınamadığı ve hakkında yakalama kararı çıkarıldığı belirtilen şüpheli hakkında Cumhurbaşkanına hakaret suçundan kovuşturma izni verilmesi istenilmiştir. Adalet Bakanı adına Bakan Yardımcısı tarafından imzalanan 25.11.2020 tarihli olur ile kovuşturma izni verilmiştir.
UYAP sisteminde bulunan vekaletname, vekaletname pulu makbuzu ve sayman mutemet alındısından anlaşılacağı üzere 25.12.2020 tarihinde Av. İhsan Özdal, şüphelinin Almanya'da oturum izni aldığına dair belgeler ile birlikte 23.11.2020 tarihli vekaletname ve tercümelerini, harçlandırarak dosyaya sunmuştur. 15.01.2021 tarihli dilekçesi ile de vekil sıfatı ile bulunduğu ve gizlilik kararı bulunmayan dosyanın incelenmesi için avukat portal üzerinden tarafına erişim izni verilmesine dair Cumhuryet Başsavcılığından istemde bulunmuştur.
19.01.2021 tarihli adli sicil kaydına göre şüphelinin adli sicil ve arşiv kaydı yoktur.
...Cumhuriyet Başsavcılığının, 19.01.2021 tarih, 2020/4058 soruşturma ve 2021/90 iddianame numaralı, suç tarihlerinin 18.08.2020 ve 01.08.2020 tarihleri, suç yerinin ise ...olduğunun, mağdurun açık kimlik ve adres bilgileri ile Recep Tayyip Erdoğan, şüphelinin ise açık kimlik, adres bilgileri ile ... olduğunun ve şüpheli müdafiinin Av.İhsan Özdal olduğunun belirtildiği görülen iddianamesi ile özetle; 15.08.2020 tarihinde şüphelinin url adresi ve kullanıcı adı belirtilen sosyal medya hesabından herkesin görebileceği şekilde; "Maymundan insana dönüşmenin küçük bir örnegi, recep tayyip erdogan" başlığıyla Cumhurbaşkanını maymuna benzetildiği fotoğrafı paylaştığı, (facebook inceleme tutanağı s.11); "Evet milli güvenlik kurumu gördügünüz gibi" başlığıyla Cumhurbaşkanının resmini eşeklerin arasında oturmuş vaziyette monte edildiği, (facebook inceleme tutanağı s.12); "Agla a...um agla daha cok agliyacaksin" başlığıyla Cumhurbaşkanının ağladığı fotoğrafını mendilin bulunduğu yere 100 TL'lik banknotlar monte edilerek gözlerini silmiş şekilde gösterildiği, (facebook inceleme tutanağı s.13); "Katil erdogan seninde sonun gelecek" başlığıyla "hırsız katil erdogan!" yazılarının bulunduğu Cumhurbaşkanının resmini paylaştığı, (facebook inceleme tutanağı s.14); Cumhurbaşkanının karikatüre edilerek elinde balta, baltanın ucunda Kuran bulunan resimde dünyanın üzerindeki çocuklara vurarak çocukları öldürüyormuş şeklinde resmedildiği fotoğrafı paylaştığı, (facebook inceleme tutanağı s.15);Suriye Devlet Başkanı Beşar Esat'ın hareket çektiği resimde, Cumhurbaşkanının monte edilerek hareketi Cumhurbaşkanına yapıyormuş gibi resmedildiği fotoğrafı paylaştığı, (facebook inceleme tutanağı s.16); Paylaşılan fotoğrafta bulunan yazının çevirisinde "Erdoğan tamamen cahil" Cumhurbaşkanının resmini karikatüre edildiği, resimde Facebook ve Twitter amblemlerinin olduğu (facebook inceleme tutanağı s.16); "En az 2 Ay boyunca kutliyacagim" başlığıyla "Tayyip Erdoğan öldüğü gün hepimiz rengarenk giyinip 'kader' diyeceğiz..." yazısının bulunduğu fotoğrafı paylaştığı, (araştırma raporu s. 4), şüphelinin Almanya ülkesinde yaşaması nedeniyle savunmasının alınamadığı, ...Sulh Ceza Hakimliğinin 01.10.2020 tarih, 2020/1486 d.iş sayılı kararı ile hakkında yakalama kararı çıkarıldığı ve kovuşturma izninin alındığı belirtilerek, şüphelinin facebook isimli sosyal paylaşım sitesi üzerinden herkesin görebileceği şekilde paylaşım yapmak suretiyle Cumhurbaşkanına Hakaret suçunu işlediğinden TCK'nın 299/1-2, 43, 53/1 ve 63 maddelerince cezalandırılması istenilmiştir.
Dosya içeriğinde bulunan 01.02.2021 tarihli tarafın Uyap sistemine kayıtlı dosyalarına dair raporda şüpheli hakkında terör örgütü propagandası yapma ve Cumhurbaşkanına hakaret suçlarından yürütülen açık soruşturma ve yakalama dosyalarının bulunduğunun tespit edildiği, bu kapsamda ...Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/1664 sayılı soruşturma dosyasından ...Sulh Ceza Hakimliğinin 07.12.2020 tarih, 2020/1926 Değişik İş ve aynı Başsavcılığın 2020/4058 soruşturma sayılı Cumhurbaşkanına hakaret suçundan yürütülen dosyasında ...Sulh Ceza Hakimliğinin 01.10.2020 tarih, 2020/1486 değişik iş; ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/15903 soruşturma sayılı Cumhurbaşkanına hakaret suçundan yürütülen dosyasından, ... Sulh Ceza Hakimliğinin 19.09.2020 tarih 2020/3669 değişik iş sayılı kararları ile hakkında yakalama kararlarının verildiğine dair kayıtların bulunduğu görülmüştür.
...1. Asliye Ceza Mahkemesinin 29.01.2021 tarih, 2021/37 iddianame değerlendirme numaralı kararı ile 5271 sayılı CMK'nın 170/5, 174/1-a,b maddesi gereğince iddianamenin iadesine karar verilmiştir. İdae kararında belirtildiği şekli ile mahkemenin iade gerekçesi ve nedenleri özetle şöyledir;
"Soruşturma dosyası ile birleştirilen ... Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturma dosyasında Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü'nce düzenlenen 10.09.2020 tarihli araştırma raporunun sonuç bölümünde özetle; sosyal medya hesabının ilgiliye ait olabileceği gibi ilgilinin bilgisi dışında kişisel bilgileri ve fotoğraflarının kullanılarak başkalarının da oluşturmuş olabileceği, hesabının başkaları tarafından ele geçirilip mesajları rızası dışında paylaşmış olabileceği, aynı isim ve rumuzla birden fazla sosyal medya hesabının açılabileceği hususlarının göz önüne alınması gerektiğinin raporlanarak hesabın şüpheliye ait olup olmadığının tespit edilemediğinin bildirildiği, şüphelinin yurt dışında ikamet etmesi nedeniyle ifadesinin de alınamadığı, sosyal medya hesabının şüpheliye ait olup olmadığının sosyal medya hesabına ekli arkadaş ve akrabalarında araştırılması gerektiği, bu durumun yasanın iddianame düzenlenmesi için aradığı yeterli şüphe halinin oluşup oluşmadığının yeniden değerlendirilmesi gerektiği, bu nedenle Şüphelinin lekelenmeme hakkının korunması ve Anayasamızın 141/4. maddesinde belirtilen "Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının görevidir" amir hükmü ve şüphelinin lekelenmeme hakkı gereğince, Sosyal medya hesabının şüpheliye ait olup olmadığının yeterli şüphe oluşturmasının tespiti yönünden toplanması gereken delillerin toplanmamış olması nedeniyle CMK'nın 170/5, 174/1-a,b maddesi gereğince zorunlu olarak iddianamenin iadesine karar verilmiştir."
Cumhuriyet Başsavcılığının 01.02.2021 tarihli yazısı ile özetle; iade kararının usule uygun olmadığı, ... İl Emniyet Müdürlüğü ve ...İlçe Jandarma Komutanlığınca araştırma raporlarının tanzim edildiği, araştırma raporları incelendiğinde şüphelinin "670" arkadaşının olduğunun görüldüğü, paylaşımları dikkate alındığında tanık araştırmasının suç vasfında bir değişiklik yapmayacağı, şüphelinin ailevi, sosyal, özel ve gündelik yaşamına ilişkin paylaşımlarda bulunduğu, resim-2'de kendi resmini paylaştığı, mezkur raporlar göz önüne alındığında suça konu paylaşımların yapıldığı facebook hesabını kullandığının tespit edildiği, şüphelinin ifadesinin alınması için gerekli adli işlemlere tevessül edildiği ancak yurt dışında olması sebebiyle savunmasının alınamadığı ve hakkında yakalama emri düzenlendiği, ayrıca somut olay ile benzer özellikler taşıyan bir başka dosyanın kanun yararına bozularak iade kararının kaldırıldığı, şüphelinin savunmasının alınmamış olmasının iddianamenin iadesi sebepleri arasında gösterilmediğinin belirtildiği, Yargıtay 16. Ceza Dairesinin... kararı ile Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 2018/3144 Esas, 2018/10263 Kararı göz önünde bulundurularak, mahkemesinden iade kararının kaldırılmasına dair istem ve itirazda bulunulmuştur. Cumhuriyet savcısının itirazı yerinde görülmediğinden, mahkemenin 01.02.2021 tarihli kararı ile dosya itiraz incelemesi için ...Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmiştir.
...Ağır Ceza Mahkemesinin, 24.02.2021 tarih, 2021/48 değişik iş sayılı kararı ile ...1. Asliye Ceza Mahkemesinin iddianame iadesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu bu nedenle ...Cumhuriyet Başsavcılığının 01.02.2021 tarihli itirazının reddine oybirliği ile kesin olarak karar verilmiştir. Kararın gerekçesi belirtildiği şekli ile şöyledir;
"...1. Asliye Ceza Mahkemesinin 29/01/2021 tarih ve 2021/37 sayılı iddianamenin iadesinin incelemesinde; ...1. Asliye Ceza Mahkemesinin iddianame iadesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu bu nedenle ...Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 01/02/2021 tarihli itirazının reddine karar verilmiş ve... hüküm kurulmuştur."
...Cumhuriyet Başsavcılığının, 16.03.2021 tarihli ve içeriğinde özetle itiraz dilekçesinde belirtilen nedenlerin izah edildiği görülen yazısı ile ...Ağır Ceza Mahkemesinin 2021/48 değişik iş sayılı kesin kararının, kanun yararına bozulması hususunda Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne istem ve görüşte bulunulmuştur.
III-KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİNE İLİŞKİN UYUŞMAZLIĞIN KAPSAMI:
Cumhurbaşkanına hakaret suçundan yürütülen soruşturma kapsamında ifadesine başvurulamadığından hakkında yakalama kararı çıkartılan şüphelinin cezalandırılması istemi ile düzenlenen iddianamenin, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 170/5 ve 174/1 a-b maddeleri gereğince iade edilmesinde ve bu karara karşı yapılan itirazın reddine dair verilen kararda hukuka aykırılık bulunup bulunmadığına ilişkindir.
IV-HUKUKSAL DEĞERLENDİRME:
Konu ile ilgili yasal düzenlemeler şöyledir:
5271 sayılı CMK'nın
Kamu davasını açma görevi
Madde 170 – (1) Kamu davasını açma görevi, Cumhuriyet savcısı tarafından yerine getirilir.
(2) Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet savcısı, bir iddianame düzenler.
(3) Görevli ve yetkili mahkemeye hitaben düzenlenen iddianamede;
a) Şüphelinin kimliği,
b) Müdafii,
c) Maktul, mağdur veya suçtan zarar görenin kimliği,
d) Mağdurun veya suçtan zarar görenin vekili veya kanunî temsilcisi,
e) Açıklanmasında sakınca bulunmaması halinde ihbarda bulunan kişinin kimliği,
f) Şikâyette bulunan kişinin kimliği,
g) Şikâyetin yapıldığı tarih,
h) Yüklenen suç ve uygulanması gereken kanun maddeleri,
i) Yüklenen suçun işlendiği yer, tarih ve zaman dilimi,
j) Suçun delilleri,
k) Şüphelinin tutuklu olup olmadığı; tutuklanmış ise, gözaltına alma ve tutuklama tarihleri ile bunların süreleri,
Gösterilir.
(4) İddianamede, yüklenen suçu oluşturan olaylar, mevcut delillerle ilişkilendirilerek açıklanır.
(5) İddianamenin sonuç kısmında, şüphelinin sadece aleyhine olan hususlar değil, lehine olan hususlar da ileri sürülür.
(6) İddianamenin sonuç kısmında, işlenen suç dolayısıyla ilgili kanunda öngörülen ceza ve güvenlik tedbirlerinden hangilerine hükmedilmesinin istendiği; suçun tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, ilgili tüzel kişi hakkında uygulanabilecek olan güvenlik tedbiri açıkça belirtilir.
İddianamenin iadesi
Madde 174 – (Değişik: 25/5/2005 - 5353/27 md.)
(1) Mahkeme tarafından, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde soruşturma evresine ilişkin bütün belgeler incelendikten sonra, eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle;
a) 170 inci maddeye aykırı olarak düzenlenen,
b) (Değişik:17/10/2019-7188/20 md.) Suçun sübûtuna doğrudan etki edecek mevcut bir delil toplanmadan düzenlenen,
c) (Değişik:17/10/2019-7188/20 md.) Önödemeye veya uzlaştırmaya ya da seri muhakeme usulüne tâbi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan işlerde önödeme veya uzlaştırma ya da seri muhakeme usulü uygulanmaksızın düzenlenen,
d) (Ek:17/10/2019-7188/20 md.) Soruşturma veya kovuşturma yapılması izne veya talebe bağlı olan suçlarda izin alınmaksızın veya talep olmaksızın düzenlenen,
İddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilir.
(2) Suçun hukukî nitelendirilmesi sebebiyle iddianame iade edilemez.
(3) En geç birinci fıkrada belirtilen süre sonunda iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır.
(4) Cumhuriyet savcısı, iddianamenin iadesi üzerine, kararda gösterilen eksiklikleri tamamladıktan ve hatalı noktaları düzelttikten sonra, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesini gerektiren bir durumun bulunmaması halinde, yeniden iddianame düzenleyerek dosyayı mahkemeye gönderir. İlk kararda belirtilmeyen sebeplere dayanılarak yeniden iddianamenin iadesi yoluna gidilemez.
(5) İade kararına karşı Cumhuriyet savcısı itiraz edebilir.
Ceza muhakemesinin amacı, maddi gerçeğin insan onuruna yaraşır biçimde araştırılıp bulunmasıdır.
Soruşturma evresinin asıl yetkilisi olan Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hali öğrenir öğrenmez ceza yargılamasının temel amacı olan maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için soruşturmaya başlayacaktır.
CMK’nın 160/1 maddesinde yer alan “bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâl” ifadesinden de anlaşılacağı üzere belli bir suç şüphesine karşı soruşturmaya başlanılabilmesinin maddi koşulu, o suça ilişkin başlangıç şüphesinin var olmasıdır. Başlangıç şüphesi, soyut bir izlenimle değil; suçun işlendiği izlenimini uyandıran somut vakıalar ile oluşur. Cumhuriyet savcısı, başlangıç şüphesinin olup olmadığını yani, suçun işlendiği izlenimini uyandıran somut vakıaların bulunup bulunmadığını değerlendirerek soruşturmaya başlayacaktır. Kısaca, başlangıç şüphesinin bulunup bulunmadığını değerlendirme yetkisi, Cumhuriyet savcısına aittir (Veli Özbek, Nihat M. Kanbur, Koray Doğan, Pınar Bacaksız, İlker Tepe, Ceza Muhakemesi Hukuku, Seçkin Yayınlar, ..., 2011, sayfa 186 ve devamı).
Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet savcısı iddianame düzenler. "Yeterli şüphe", şüphelinin müsnet suçtan yargılanması için gerekli ve yeterli olan şüphe derecesini ifade eder. Bu şüphenin, hukuka uygun olarak elde edilmiş her türlü delile dayanması gerektiğinde kuşku yoktur. Cumhuriyet savcısı topladığı delillerin iddianame düzenlemek için yeterli olup olmadığını takdir edecek, delilleri olaylarla ilişkilendirerek yeterli şüpheyi ortaya koyacaktır. Kamu davasının açılmasında yeterli şüpheden bahsedebilmede önemli olan, suçun işlendiğine yönelik tartışılabilirlik ve mahkumiyetin ne derecede mümkün olabilirliğidir.
5271 sayılı CMK'da düzenlenen iddianamenin iadesi kurumu, uzun süren yargılama süreçlerinin önüne geçilebilmesi ve davaların “tek celse”de bitirilebilmesini temin amacıyla getirilen yeniliklerden biridir. Bunun gerçekleştirilebilmesi, soruşturma safhasında mevcut tüm delillerin toplanmış olması ile mümkündür.
İddianamenin iadesi kurumu şüpheli/sanıkların lekelenmeme haklarını etkin şekilde koruma altına almaktadır. Bu nedenle Anayasanın 36-38. ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddelerinin teminatı mahiyetindedir. İddianemedeki şekle ilişkin eksiklikler her zaman giderilebilir ancak eksik soruşturma sonucu yeterli suç şüphesi oluşturmayan delillerle kişilere sanık sıfatı yüklenmesi, yargılama sonucunda beraat etmiş olsalar dahi hak ihlaline sebebiyet vereceği göz önünde bulundurulmalıdır. Aksi takdirde kanun koyucu suçun subutuna etkili olan bir delil toplanmadan dava açılmasını iade nedeni olarak kabul etmeyeceği aşikardır.
Soruşturma aşamasında toplanan deliller sonucunda yeterli şüphenin oluşmaması durumunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi, yargılama aşamasında hakim veya mahkemece verilen kararlar ile kanun yolu aşamalarında delillerin hukuka uygunluk denetiminin yapılacağına dair düzenlemelerin yanı sıra; iddianamenin iadesi müessesinin de delilin denetimine olanak tanıdığının kabulü gereklidir. Ancak Anayasanın 38, 5271 sayılı CMK'nın 206/2 maddelerindeki düzenlemeler kapsamında, bu olanağın çok geniş yorumlanmaması gerektiği CMK'nın 172/1 maddesinin doğal sonucudur.
Madde gerekçesinde de belirtildiği üzere;
"Kamu davasının tek veya zorunlu olduğunda birbirini izleyen oturumlarda ve mümkünse bir günde sonuçlandırılmasını gerçekleştirebilmek amacıyla; iddianamenin, hukuken geçerli ve yeterli delillerin toplanmasından ve dava açma koşullarının gerçekleşmesinden sonra, tüm yönleriyle doğru ve eksiksiz olarak mahkemeye verilmesi gerekmektedir.
Yeterli delil bulunmadan veya toplanmadan adeta delilsiz davanın açılmış olması ve bunun sonucu olarak mahkemenin soruşturma yapmak zorunluluğunda kalacağının anlaşılması halinde iddianame iade edilecektir...
Deliller kamu davası açmak için yeterli olsa bile, iddianamede bulunması gerekli diğer ve bir bakıma şekli sayılabilecek hususların yer almaması halinde de iade mümkündür..."
Bu bilgiler kapsamında somut olay değerlendirildiğinde, tanzim edilen raporlarda Cumhurbaşkanına hakaret içerir paylaşımlarda bulunulan hesabın kullanıcısı olduğuna dair tespit ve değerlendirmelerde bulunulan, 26.06.2016 tarihinde yurt dışına çıkış kaydına rastlanılan, tutanak içeriklerine göre ayrıca Almanya'da yaşadığına dair mahalle muhtarı ve babası tarafından beyanda bulunulduğu belirtilen, süreçte dosyayı inceleme isteğinde bulunan ve 25.12.2020 tarihinde yeminli tercümeleri ile birlikte vekaletname ibraz eden müdafii tarafından ibraz edilen belgelerden de Almanya'da oturum izni aldığı anlaşılan, temin edilemediğinden ifadesinin alınıp serbest bırakılmasına yönelik 01.10.2020 tarihinde hakkında yakalama kararı çıkartılan ve kararın infazının beklenilmesini müteakip belirlenen hesabın kullanıcısı olduğu ve suça konu paylaşımları yaptığı iddiası ile hakkında 19.01.2021 tarihli iddianame tanzim edilen şüphelinin, tanzim edilen raporlar kapsamında hesabın künye ve herkese açık bilgilerinin polnet kayıtları ile örtüşmesine ve içeriklerinde yer alan resmine istinaden atılı suçu işlediğine yönelik yeterli şüphe oluştuğuna dair Cumhuriyet savcısınca yapılan değerlendirmede hukuka aykırılık görülmediğinden, profiline ekli kişilerin tespiti ile hesabın kullanıcısı olup olmadığına dair bilgilerine başvurulması veya "Ceza İşlerinde Karşılıklı Adli Yardım Avrupa Sözleşmesi" ve 6706 sayılı Kanun hükümleri kapsamında istinabesine başvurulması sureti ile araştırma yapılmasının kovuşturma aşamasında mümkün olması karşısında, adresinde bulunamadığı ve temin edilemediği anlaşılan şüpheli hakkında çıkartılan yakalama emrinin ifası makul süre beklenildikten sonra müsnet suçun nitelik ve mahiyetine göre iddianame düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından istemin kabulüne karar verilmiştir.
V-SONUÇ: Açıklanan sebeplerle;
Kanun yararına bozma talebine dayanılarak düzenlenen tebliğnamedeki bozma isteği, incelenen dosya kapsamına nazaran yerinde görüldüğünden, ...Ağır Ceza Mahkemesinin 24.02.2021 tarihli ve 2021/48 değişik iş sayılı kararının CMK'nın 309/4-a maddesi uyarınca BOZULMASINA, müteakip işlemlerin mahallinde icrasına, dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 25.10.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy