MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2021/69 E., 2021/1524 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kastamonu Ağır Ceza Mahkemesi
SAYISI : 2017/55 E., 2018/20 K.
SUÇ : Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, silahlı terör örgütüne üye olma
HÜKÜM : Sanıklar hakkında CMK'nın 223/2-e maddesi gereğince beraatlerine dair istinaf başvurularının esastan reddi
Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;
Temyiz edenlerin sıfatı, başvuruların süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre 477 ... Kanun ile bazı Kanunlarda değişiklik yapılması hakkındaki 698 ... Kanun Hükmünde Kararname ile Başbakanlık kurumuna yapılacak tüm atıfların Cumhurbaşkanlığı kurumuna yapıldığı göz önünde bulundurularak dosya incelendi:
I- Katılan ...’nin, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme suçundan; niteliği itibariyle doğrudan zarar görmediği ve bu nedenle de davaya katılma ... bulunmadığı ve bu kapsamda davaya katılmasına ilişkin karar hukukî değerden yoksun olup, hükmü temyiz yetkisi vermeyeceğinden, temyiz isteminin 5271 ... CMK’nın 298/1 inci maddesi uyarınca REDDİNE,
Diğer sanıklara ilişkin temyiz istemlerinin incelenmesinde;
Sanıklara müsnet suçların unsur ve nitelikleri, bu suçların aralarındaki irtibatlar, savunmada ileri sürülen hukuki kurumlar ile sanıkların hukuki durumları değerlendirilecektir.
Ayrıntıları Dairemizin 22.03.2019 tarih 2018/7103 Esas, 2019/1953 ... kararında açıklandığı üzere;
5237 ... TCK’nın 309 uncu maddesinde düzenlenen Anayasa'yı ihlal suçunun maddi unsuru/tipik eylem, cebir ve şiddet kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya bu düzen yerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye elverişli vasıtalarla teşebbüs etmektir.
Suçun bu amaçla kurulmuş bir örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi, korunan amaçlara matuf fiillerin elverişliliğinin değerlendirilmesi bakımından önem taşımakta ise de, bu husus suçun unsuru değildir.
Suç, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın öngördüğü düzeni ortadan kaldırmak, bu düzen yerine başka bir düzen getirmek veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemek amacına matuf doğrudan genel kast ile işlenebilen bir suçtur.
Suç tanımında belirtilen amaçları gerçekleştirmeye yönelik bir fiil işlenmesi hususunda iştirak iradeleri bulunan sanıklar hakkında 5237 ... TCK’nın 309 uncu maddesinde düzenlenen Anayasa'yı ihlal suçu yönünden iştirakin her şeklinin uygulanması mümkündür.
Suça iştirakten söz edebilmek için amaca yönelik bir fiil işleme hususunda iştirak iradelerini ortaya koyan kişilerin hepsinin bu amaçla kurulmuş bir örgütün üyesi olması da gerekmez.
15 Temmuz 2016 günü, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Anayasal düzeninin değiştirilmesi amacıyla, ... Silahlı Kuvvetlerine sızmış FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensubu olan ve/veya bu örgütsel faaliyeti destekleyen 8.000’in üzerinde askeri personel tarafından ... uçakları dahil 35
uçağın, 3 geminin, 37 helikopterin, 74’ü tank olmak üzere 246 zırhlı aracın ve 4.000’e yakın hafif silahın kullanılarak; Cumhurbaşkanına suikasta teşebbüs edilmiş, TBMM ve Cumhurbaşkanlığı Külliyesi başta olmak üzere birçok stratejik ... bombalanmış, Başbakanın konvoyuna silahlı saldırı gerçekleştirilmiş, kalkışmaya karşı koyan güvenlik görevlileri ile sokaklara çıkan sivillere devletin silahlı kuvvetlerine ait uçak, helikopter, tank ve silahlarla saldırılarak 4’ü ..., 63’ü polis ve 183’ü sivil olmak üzere toplam 250’den fazla kişi şehit edilmiş, 23’ü ..., 154’ü polis ve 2.558’i sivil olmak üzere toplam 2.735 kişi de yaralanmıştır.
Somut darbe teşebbüsü, 5237 ... TCK’nın 309 uncu maddesinde sayılan amaçlara matuf zarar tehlikesi doğuran vahim eylemler vasfını aşarak, Anayasal düzeni doğrudan ortadan kaldırma neticesine yönelmiş, örgütün ülke genelindeki organik bütünlüğünden ve etkinliğinden istifade edilerek planlanıp uygulanmış, neticesi ve başarısı eş zamanlı, senkronize hareketlere bağlı hukuki anlamda tek bir fiil olarak ortaya çıkmıştır. Bu nedenle örgütsel koordinasyon veya iştirak iradesi gereğince ve iş bölümü doğrultusunda bulundukları mahal ve konumlarına uygun, amaca hizmet eden ve katkı sunan icrai harekette bulunanların, icra aşamasına geçerek amaç suç yönünden somutlaştığında ve elverişliliğinde tartışma bulunmayan bu fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurdukları gözetilerek 5237 ... TCK’nın 37 nci maddesi kapsamında “doğrudan fail” olduklarının kabulünde zorunluluk vardır.
Mensup olduğu örgütle kurduğu bağ nedeniyle örgütsel faaliyet kapsamında işlenen Anayasa'yı ihlal suçuna ilişkin planlama, hazırlık ve icra organizasyonundan haberdar olmak suretiyle darbeye teşebbüs suçunu sevk ve idare edenler tarafından verilen emirleri/görevleri kabullenerek ülke çapındaki icra hareketleriyle illi bir değer taşıyan icra hareketlerini gerçekleştirenlerin ya da görev paylaşımı bağlamında henüz sırası gelmemiş icra hareketleri için gerekli hazırlıkları yapanların bu suç yönünden müşterek fail olarak sorumlu tutulmaları gerekmektedir.
Doğrudan kanuni tanımda öngörülen cebir ve şiddet içeren icrai hareket niteliğinde olmayan, somut zarar tehlikesinin gerçekleşmesini sağlayacak biçimde (faillerle birlikte) fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurmalarını temin edecek fonksiyonel bir mahiyet taşımayan, suç organizasyonu içinde bir iş bölümünün gereği olarak görevlendirilmeleri nedeniyle ika edildiği kanıtlanamayan ancak suçun icrasına başlanmasından sonra katılma iradesini açıkça ortaya koyan, zaman, nitelik ve yakın zarar tehlikesine yaptığı katkı itibariyle bütün olarak darbenin icrasını kolaylaştırmaya yönelen hareketleri gerçekleştiren sanıkların eylemlerinin, 5237 ... TCK’nın 309/1 ve 39/2-c maddeleri kapsamında Anayasa'yı ihlale teşebbüs suçuna yardım etmek suçunu oluşturacağı gözetilmeli, hukuki durumları buna göre tespit edilmelidir.
5237 ... TCK’nın 309 uncu maddesinde düzenlenen suç bir somut tehlike suçu olduğundan suçun oluşması için ayrıca bir neticenin gerçekleşmesi aranmamaktadır. Bu itibarla sanığın amaca matuf eylemi ve/veya işlediği elverişli araç suç ile suçun konusu üzerinde meydana gelen somut tehlike arasında illiyet bağının bulunması gerekli ve yeterlidir. Suça teşebbüsün kabulü için aranan elverişli vasıtalarla cebri eylemlere başlanıp başlanmadığı araştırılırken ve vasıtanın elverişliliği takdir edilirken tek tek yapılan eylemlerle amaçlanan hedefler arasında doğrudan doğruya bağ kurmak yoluna gidilemez. Ancak her hâlükârda ülke genelinde gerçekleştirilmek istenen amaca matuf cebri/icrai fiilin, sanığın bulunduğu mahalde/sorumluluk sahasında da doğrudan doğruya ya da araç suçlar yönünden icrasına başlanması aranmalıdır. Sanığın bu icrai fiile yine icrai bir hareketle katılması mümkün olduğu gibi garantörlük yükümlülüğünü ihmal etmek suretiyle de iştirak edebileceği görülmektedir.
Konusu suç teşkil eden ... hiçbir surette yerine getirilemez. Aksi takdirde yerine getiren ile emri veren sorumlu olur (1982 Anayasası'nın 137/2 ve 5237 ... TCK’nın 24/3 üncü maddeleri). Askeri hizmete müteallik hususlarda verilen ... bir suç teşkil ederse bu suçun işlenmesinden emri veren mesuldür. Ancak amirin emrinin adli ve askeri bir suç maksadını ihtiva eden bir fiile müteallik olduğu kendisince malum ise, maduna da faili müşterek cezası verilir (1632 ... Askeri Ceza Kanunu 41/3-B).
İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemesince Kabul Edilen Somut Olay;
16 Temmuz 2016 günü saat 00:08'de Sahil Güvenlik Komutanlığı Ankara Harekat Merkezi tarafından S. G Karadeniz Bölge Komutanlığına "sorumluluk sahasındaki tüm gemilerin derhal seyre kalkması, liman giriş/çıkıç trafiğinin durdurulması, ... hudut kapılarının tutulması, bilahare yazılı ... geleceği" talimatının sözlü olarak verildiği; söz konusu talimatın saat 00:15'de S.G Karadeniz Bölge Komutanlığı tarafından S.G ... Grup Komutanlığına "Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından tüm gemilerin ivedilikle seyre çıkması, bilahare konu ile ilgili yazılı emrin geleceği" şeklinde sözlü olarak verildiği, S.G ... Grup Komutanlığı tarafından alınan "Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından tüm gemilerin ivedilikle seyre çıkması, bilahare konu ile ilgili yazılı emrin geleceği" emrinin 00:25'de harekat odası nöbetçisi tarafından TCSG 96'nolu bot komutanı SG Yzb....'e telefonla iletildiği ve TCSG 96 no'lu bot komutanı ...'ün almış olduğu ... istinaden tüm sanıklarla birlikte 00:40'da limandan avara ederek seyre çıktığının dosya muhteviyatı, jurnaller ve ifadelerden tespit edildiği; Sahil Güvenlik Komutanlığı -Ankara daha sonra bağlısı tüm birlik ve botlara adresleyerek 160108C TEM 16 tarih saat gruplu "... Hudut Kapılarının Kontrolü" konulu yazılı mesaj emrinin yayınlandığı ve mesajda "TSK yönetime el koymuştur. Bütün yurtta sıkıyönetim ilan edilmiştir." ibaresinin bulunduğu, bot komutanı SG Yzb. ...'ün SG Komutanlığının mesajını aldıktan sonra mesaj içinde emredilen hususların yasalarla uyuşmadığını değerlendirdiği ve uygulamadığı ve anılan emrin uygulanmamasının genel talimat ve teamüllere uygun olduğunun açıklandığı; TCSG 96 no'lu bot komutanının saat 02:05'de ... Grup Komutanlığı tarafından arandığı ve Grup Komutanlığının "botlar konuş limanına dönsün, hazır beklesin" emrinin telefonla bildirilmiş olduğunun tespit edildiği, alınan bu ... üzerine TCSG 96 no'lu botun 02:15 'de İnebolu Limanına aborda olduğu ve bu saatten sonra bot personelinin gemide beklediği; beşinci ... kapsamında yine gemi komutanının gemiyi limana bağladıktan sonra toplantıya katıldığı ve bu toplantı sırasında Sahil Güvenlik Komutanlığı - Ankara harekat başkanlığında görevli SG Kurmay Bnb.... ...'in saat 05:14'de bot komutanını arayarak "gemide/botta bulunan toplar ve silahlar ile %10 cephaneyi havaya/emniyetli sahaya ateşle" talimatını verdiği; ancak bu talimat üzerine hareket edilmediği,
Şeklinde gerçekleşen olaylarda;
II- Tüm sanıklar hakkında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan verilen beraat hükümlerine yönelik katılan .... Başbakanlık (T.C. Cumhurbaşkanlığı) ve katılan ...
Büyük Millet Meclisi vekillerinin ve sanıklar ..., ve ... hakkında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan verilen beraat hükümlerine yönelik Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısının temyiz istemlerinin incelenmesinde;
İlk Derece Mahkemesince TCK'nın 309/1, 312/1 ve 314/2 maddeleri yönünden beraat kararlarına karşı yerel Cumhuriyet savcısının istinaf başvurusunda bulunmadığı; ancak katılan vekillerinin aynı suçlara ilişkin aleyhe olarak hem istinaf hem temyiz kanun yoluna başvurduğunun anlaşılması karşısında; Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısının, sanıklar ..., . ve ... ile ilgili TCK'nın 309/1 ve 312/1 maddelerinde düzenlenen suçlar yönünden verilen beraat hükümlerine hasren temyiz hakkının olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
Sanıklar ..., ..., ..., ... ve ... ile ilgili olarak hükümden sonra gelen belge ve tutanakların örgüt irtibatları/mensubiyetleri bakımından değerlendirilmesi gerekmekte ise de; sanıklar hakkında Anayasa'yı ihlal (TCK madde 309/1), hükümete karşı suç (TCK madde 312/1) ve silahlı terör örgütüne üye olma suçundan (TCK madde 314/2) ayrı ayrı açılan davalarla ilgili yargılama neticesinde her üç suç yönünden de beraat kararı verilmiş olması, ayrıca örgüt üyeliği suçuna ilişkin beraat kararının yerel Cumhuriyet savcısı tarafından istinaf edilmemesi gözetilerek; silahlı terör örgütüne üye olma suçu bakımından katılanların ve Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısının temyiz ... bulunmadığı anlaşılmakla;
Sanıklar hakkında, yüklenen suçun sanıklar tarafından işlendiğinin sabit olmaması gerekçe gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısı ile katılan .... Başbakanlık (T.C. Cumhurbaşkanlığı) ve katılan ... vekillerinin sanıkların atılı suçtan cezalandırılmaları gerektiğine ilişkin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle beraate ilişkin hükümlerin ONANMASINA, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 ... Kanun'un 8 inci maddesiyle değişik 5271 ... Kanun'un 304 üncü maddesi uyarınca dosyanın Kastamonu Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin bilgi için Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
02.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.