(6570 S. K. m. 7)
Dava: Dava dilekçesinde kira parasının 1.12.1996 gününden başlayarak aylık 17.000.000 lira olarak tespiti istenilmiştir. Mahkemece davanın reddi cihetine gidilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Davada 1.12.1996 gününden geçerli olacak şekilde kira parasının tespiti istenilmiş, mahkemece 1.12.1995 başlangıç tarihli kira sözleşmesindeki, artış şartına göre bulunan kira parasını davalının ödemekte olduğundan söz edilerek dava reddedilmiştir.
Taraflar kira parasının miktarı konusunda anlaşamadıklarından kiralayan bu davayı açmıştır.
Yeni dönem kira parasının taraflarca yazılı olarak veya hükmen tespit edilmediği hallerde davalının ödemekte olduğu arttırılmış kira parasından vazgeçip eski kira parasını ödemeye başlaması halinde davacı hükmen tespit ettirmeden davalıdan arttırılmış halde yeni dönem kira parasını alma olanağı bulunmamaktadır.
O halde mahkemece böyle bir durumda dava reddedilmeyip yeni dönem kira parasının hükmen tespiti cihetine gidilmelidir.
Ancak davalı davanın açılmasına neden olmamış ise yargılama giderlerinden sorumlu olmayacağından hükmün buna göre kurulması gerekir.
Bundan ayrı, Yargıtay'ın yerleşmiş uygulamasına göre, sözleşmede kararlaştırılan kira parasının olağan rayice uygun olması halinde uzayan üç dönem boyunca kira parasının - %65 ile sınırlı olmak kaydıyla toptan eşya fiyat endeksindeki artış oranının uygulanması ile bulunan miktarın yeni dönemin hak ve nesafete uygun kira parası olduğunun kabulü gerekir.
Sözleşmede kararlaştırılan kira parasının herhangi bir nedenden dolayı olağan rayicin altında kararlaştırılmış olması halinde toptan eşya fiyat endeksinin uygulanması ile bulunan miktarın da hak ve nesafet kurallarına göre düşük olduğunun kabulü gerekir.
Taraflar arasındaki kira sözleşmesi 1.12.1995 başlangıç tarihli olarak yapılmış ise de, davacının Annesi A.B. ile davalı arasında 1.12.1991 başlangıç tarihli kira sözleşmesi yapıldığı 1.12.1995 tarihli sözleşmenin davalının kiracılığı devam ederken yapılan bir sözleşme olduğu anlaşılmaktadır.
Mahkemece 1.12.1995 başlangıç tarihli sözleşmede kararlaştırılan kira parasının o günkü olağan rayice uygun olup olmadığı yönünden bilirkişi incelemesi yaptırılarak o kira parasının olağan rayice uygun olduğunun saptanması halinde - %65 ile sınırlı olmak kaydıyla - toptan eşya fiyat endeksindeki artış oranına göre yeni dönem kira parasının hesap edilerek, sözleşmedeki kira parasının olağan rayice göre düşük olduğunun tespit edilmesi halinde ise, dava konusu taşınmazın boş olarak yeniden kiraya verilmesi halinde getirebileceği kira parası benzer yerler ile karşılaştırılması yapılarak bilirkişi marifetiyle belirlenmeli hakimce bu kira parası ve dava konusu taşınmazın nitelikleri dikkate alınarak hak ve nesafete uygun bir kira parası hüküm altına alınması gerekir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine 1.12.1997 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy