(1177 S. mülga Tütün K. m. 25, 19) (1086 S. K. m. 533/3)
Dava dilekçesinde, 1177 sayılı Yasa uyarınca hakem kurulunun oluşturularak tütün bedellerinin yeniden tespiti ile faiz, tazminat ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Hakem Kurulunca istem gibi karar verilmiş; hakem kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup, gereği düşünüldü:
Davacı; Sulh Hukuk Mahkemesine verdiği dilekçesinde, 1177 sayılı Yasanın 25. maddesi uyarınca, hakem kurulu oluşturularak davalı İdareye teslim ettiği tütünün satış bedelinin yeniden takdir edilmesini, su çürüğü ve ihrak adı altında ayrılan tütün miktarının tespiti ile alacağın faizi ve masraflarla birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.
Mahkeme tarafından oluşturulan hakem kurulu, istem gibi karar vermiştir. Davacı tütün ekicisidir. Davalı Yaprak Tütün işletme Müdürlüğü ile tütün alım-satım sözleşmesi yaptığı, sözleşmenin konusunu oluşturan tütünleri teslim ettiği, bedelinin davadan önce kendisine ödendiği anlaşılmaktadır.
Tütün alım-satım sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların hakemler eliyle çözümlenmesinin şartları, 1177 sayılı Yasanın 25 inci maddesinde düzenlenmektedir. Anılan hükme göre, tütün alım-satım sözleşmesinin "uygulama ve yürütümünden" doğan uyuşmazlıklar hakemler eliyle çözümlenir. Davacının tütün bedelinin yeniden takdirine dair istemi sözleşmenin "uygulama ve yürütme" ile ilgili bir uyuşmazlık olarak nitelendirilemez. Böyle bir talep sözleşmenin kuruluşuna (akdin in'i kadına) ilişkindir. Bu bakımdan hakemlerin yetkileri dahilinde olmayan bir konu hakkında karar verdiklerinin kabulü gerekir.
Davacının diğer talebi ise, su çürüğü ve ihrak adı altında ayrılan tütün miktarının yeniden belirlenmesidir. 1177 sayılı Yasanın 19. maddesi uyarınca bu tür uyuşmazlıklar yine yasada anılan kuruluşlarca kesin olarak çözüme bağlanır. Kaldı ki sözleşmenin kuruluş aşaması ile ilgili bu talep de sözleşmenin "uygulama ve yürütümü" ile ilgili bir uyuşmazlık olarak nitelendirilmemelidir.
Hakemlerin, yetkileri (görevleri) dahilinde olmayan bir konu hakkında karar vermiş olmaları, HUMK. md. 533/3 hükmüne göre temyiz (bozma) nedenidir.
Bu itibarla, yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan, kabulü ile hakemlerin kararının HUMK.nun 533/3. maddesi uyarınca BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 27.1.1997 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy