(818 S. K. m. 98)
Dava: Dava dilekçesinde devre tatil sözleşmesinde servis ücreti olarak belirtilen ücretin 1996 yılı için miktarının tespiti ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000.000.- lira maddi ve 10.000.000 lira manevi tazminatın faiz ve masraflarla birilkte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekilleri tarafından temyiz edilmiştir:
Karar: Davacı, P.... Turizm A.Ş. ile yaptığı sözleşme uyarınca iki adet devre tatil evlerinin kullanım haklarına sahip olduğunu, davalının sözleşmenin kendisinie tanıdığı yetkiye dayanarak hakkında tahakkuk ettirdiği yıllık servis ücretinin çok fahiş olduğunu, bu yüzden tatil yapamadığı gibi kendisine ödenmesi gereken hasılat bakiyesinden (kira geliri) mahrum kaldığını ileri sürerek, servis ücretinin mahkemece belirlenmesini, davalı tarafından servis ücretinde yapılan yüksek artış nedeni ile kullanım hakkına sahip olduğu dönemlerde tatil yapmaması yönünden 10.000.000- lira manevi tazminat ile kullanamadığı dönemler için dönem sonunda kendisine ödenmesi gereken hasılat bakiyesinden doğan maddi zarar nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000.000- lira maddi tazminatın tahsiline karar verilmesini istemiş, davalı davanın reddini savunmuş, mahkemece (haksız olarak fahiş servis ücreti isteyerek davacının tatil yapma ve tatil yapamadığı taktirde belli bir kira geliri elde etme imkanını ortadan kaldırdığı için maddi ve de bu yönden tatil yapma amacına ulaşamadığı için ızdırap ve sıkıntıya maruz kaldığından ötürü manevi tazminatın davalıdan tahsili ile servis ücretinin 18.032.532 lira olarak saptanması surütiyle) davanın kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1-Taraflar sözleşmeyi tamamlamak hususunda kendilerinden birisine veya üçüncü kişiye yetki tanıyabilirler. Sözleşmenin içeriğine yönelik olarak sonradan yapılan bu tayin (belirleme) hakkaniyete uygun bir tarzda olmak lazımdır. Aksi taktirde işbu tayin (belirleme) tarafları bağlamaz ve yerine hakimin kararı geçer.
Taraflar arasında 10.11.1992 tarihinde imzalanmış 99 yıl süreli sözleşmenin 10/c maddesine göre servis ücretinin davalı şirketce hesaplanacağı hüküm altına alınmış bulunmaktadır. Bu konuda hükme dayanarak yapılan bilirkişi raporu yeterli araştırma ve incelemeyi içermediği gibi açık olmaktan da uzaktır.
Mahkemece uyuşmazlık konusu olayla ilgili uzman üç kişilik bilirkişi kurulu oluşturulup diğer mahkemelerde benzer olaylarla ilgili verilen raporlar da dikkate alınarak yeterli açıklamaları içeren bir rapor istihsalinden sonra hüküm kurulmalıdır.
2-Borca aykırı bir davranış manevi zarara yol açabilir. Manevi zarar malvarlığında bir azalmayı değil ve fakat kişilik haklarına vaki tecavüz nedeniyle bir kimsenin duyduğu cismani ve manevi acı ve ızdırabı, elemi ve böylece yaşama zevkinde bir azalmayı ifade eder. Borçlar Kanununun 98. maddesinin ikinci fıkrasında "haksız fiillerden mütevillik mesuliyete müteallik hükümler kıyasen akde muhalif hareketlere de tatbik olunur" tarzında yapılan yollamanın kapsamına manevi tazminat da girmektedir.
Manevi tazminat talep edilebilmesi için kişilik hakkına hukuka aykırı tecavüzle (borca aykırı bir davranışla) manevi zarar (kişilik haklarına vaki tecavüzden duyulan acı, elem ve ızdırap) arasında uygun illiyet bağı bulunmalıdır. Davacının iddia ettiği olayların kişilik hakkını (örneğin hayatını, sağlığını, vücut bütünlüğünü, şeref ve haysiyetini) nasıl ihlal ettiği hususu açıklanmadığı gibi illiyet bağı üzerinde de durulmamıştır.
3-Davacı ayrıca davalının (borçlunun) eylemi sonucu devre mülkünü kiraya veremediğinden ötürü kardan yoksun kaldığını (malvarlığının aktifinde çoğalmanın önlendiğini) ileri sürmüştür. Borçlunun bu tür tazminata mahkum edilebilmesi için prensip itibariyle alacaklının (davacının) borca aykırılık yüzünden uğradığı zararı ispat etmelidir. O halde zarar uğradığı hususunda ikna edici delillerle ispat yükünü yerine getirmek gereği alacaklı olan (davacıya) düşmektedir. Fakat Hakim tarafından zarar hesabı yapılırken, halin mutad cereyanının ve alacaklının (davacının) aldığı tedbirlere nazaran elde edilmesi kuvvetle muhtemel görünen kazancı nazara almalıdır. Kar kaybını gerçeğe en yakın şekilde tespite olanak verecek kayıtlar ve sair deliller dikkatten asla uzak tutulmamalıdır.
Mahkemece yukarıda yazılı hususlar dikkate alınmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulmuştur.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince (BOZULMASINA), peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 3.5.1999 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy