(6570 S. K. m. 11)
Dava: Dava dilekçesinde kira parasının 1.1.1999 gününden başlayarak aylık 56.000.000 lira olarak tesbiti istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü 24.750.000 lira aylık kiranın tesbiti cihetine gidilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.
Karar: Davacı (Vakıflar Genel Müdürlüğü izafeten İstanbul Vakıflar Bölge Müdürlüğü) 1.1.1999 tarihinden itibaren aylık kira parasının 56.000.000 lira olarak tesbitini istemiş, mahkemece 24.750.000 lira olarak saptanmış olup, hüküm davacı vekili temyiz etmiştir.
Taraflar arasında 4331 sayılı yasa uyarınca 28.4.1998 tarihinden geçerli olmak üzere 8 ay 3 gün süreli ve aylık 40.000.000 lira kira bedeli üzerinden kira sözleşmesi yapılmıştır.
Bu sözleşmenin imzalanmasından sonra kiracı tarafından 28.4.1998 dönemi için kira bedelinin indirimi davası açılmış ve mahallinde yapılan keyif akabinde verilen rapor doğrultusunda Fatih 4. Asliye Hukuk Hakimliğince kira bedelinin aylık 15.000.000 lira olarak tenkisine karar verildiği sabit olup tartışmasızdır. Ancak bu inceleme 28.4.1998 şartları yönünden yapılmıştır. Dava konusu olayda ise talep ve dava edilen husus 1.1.1999 dönemi kira parasının saptanmasına ilişkindir.
28.4.1998 tarihli sözleşme 6570 sayılı yasanın 11 inci maddesi uyarınca dönem sonunda 1 yıl uzamıştır. İş bu sözleşmenin koşullarının 5 inci maddesi gereğince kira artış şartı kabul edilmiş olup, buna göre kira dönemi sonunda, geçen yılın aynı ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsünce belirlenen 12 aylık Toptan Eşya Fiyat Endeksinden az olmamak üzere, rayiç ve emsal değer dikkate alınarak yeni kira bedeli belirlenecektir.
İstem serbest iradeyle rayiç kira bedeli (mahkemece rayiç bedel 15.000.000 olarak saptanmış ise de) üzerinden yapılan sözleşme süresini takip eden ilk döneme ilişkindir ve tarafların sözleşme serbestisine uygun olarak kararlaştırdıkları şartlar geçerli olup kira bedelinin artışına dair şart dikkate alınmak zorundadır.
Mahkemece yapılacak iş, 28.4.1998 tarihinde Toptan Eşya Fiyat Endeksindeki artış oranını asgari had olarak değerlendirip emsel ve rayice göre yeni dönem kira bedelini belirlemek aksi takdirde yani (emsal ve rayice göre belirlenen miktar Toptan Eşya Fiyat Endeksindeki artış oranında az ise) şimdi olduğu gibi Toptan Eşya Fiyat Endeksindeki artışa göre ( mahkemece belirlenen 15.000.000 liraya yansıtılmak suretiyle) tesbit etmektir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulüyle hükmün HUMK. nun 428 inci maddesi gereğince bozulmasına ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine 12.09.2001 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy