(1086 S. K. m. 284) (4721 S. K. m. 4)
Dava: Dava dilekçesinde kira parasının 8.10.2002 gününden başlayarak aylık 11.455.125.000 TL'dan 6.942.500.000TL'ya indirilerek tesbiti istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü ile aylık kira parasının 7.854.000.000 TL tesbiti cihetine gidilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.
Karar: Davada, davalıya ait Karşıyaka Vapur İskelesindeki restoran ve cafenin 8.10.1997 tarihli kira sözleşmesi ile kiralandığı, 8.10.2002 dönemi için talep edilen kira parasının (ekonomik kriz, işlerin yavaşlaması nedeniyle) ödenemez hale geldiği bildirilerek 8.10.2002 dönemi aylık kira parasının KDV hariç 6.942.500.000 liraya indirilmek suretiyle tesbiti istenilmiş, mahkemece aylık kira parasının 7.854.000 lira olarak tenkisen tesbiti yoluna gidilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Taraflar arasında düzenlenen kira sözleşmesi 8.10.1997 başlangıç tarihli ve 1 yıl süreli olup, en son 8.10.2001 tarihinde yenilenen sözleşme ile aylık kira parasının (KDV hariç) 6.942.500.000 lira olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.
Aksi ileri sürülüp kesin delillerle kanıtlanmadıkça sözleşme yapılırken, tarafların o günkü emsal rayiçler ve bu rayiçler üzerinde etki yapan ekonomik ve sair koşulları göz önünde tuttukları ve her türlü etken dışında ve serbest iradeleri ile sözleşme imzaladıkları kabul edilmelidir.
Yeni dönem kira parasının, ekonomik nedenlerle genel fiyat artışlarının altında gerçekleştiğinin ileri sürülmesi halinde de, bunun somut dayanakları ile kanıtlanması, hakimde bu yönde bir kanaat oluşturulması gerekmektedir.
Dava konusu yerde 2 defa keşif yapılmış, 1.raporda kiralananın boş olarak 6.942.500.000 TL (+KDV), 2.raporda da boş olarak 7.854.000.000 TL (+KDV) kira getirebileceği belirtilmiştir. Dava konusu kiralananın 2618 m2 alanlı; vapur iskelesi üzerinde 1. kat ve asma katta bulunan çeşitli ünitelerden (kafeterya, internet cafe, aria bayii, sinema gişesi ve salonları vs....) meydana gelmesine göre emsallerin dava konusu yer ile yeterince karşılaştırması yapılmadan yetersiz bulunan 2.rapora göre düşük kira parasına karar verilmesi doğru değildir.
Mahkemece yeniden bir bilirkişi heyeti ile keşif yapılarak benzer yerlerin kira sözleşmeleri de getirtilmek suretiyle dava konusu yerin tüm üniteleri üzerinde ayrı ayrı durulmalı, getirebileceği kira paraları ve toplu halde kiraya verilmesinin sağlayacağı imkanlarda göz önünde bulundurulmalı, yörede oluşan kira paraları ile yapılacak karşılaştırmalar sonucu ekonomik olumsuzlukların kira paraları üzerindeki etkileri somut olarak ortaya konulmalıdır Bilirkişilerin ekonomik krizin varlığından söz ederek kira paralarında genel fiyat artışlarının altında bir artış gerçekleştiği yönündeki kişisel bilgileri hüküm vermek için yeterli değildir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 22.04.2003 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy