(YİBK, 18.11.1964 gün ve 2/4 s.) (HGK 3.3.2004 gün ve 2004/3-143 s.) (6570 S. K. m. 1, 4)
Dava dilekçesinde kira parasının 1.1.2003 gününden başlayarak aylık, 1.447.500.000 lira olarak tespiti istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü ile aylık kira parasının 1.080.000.000 lira olarak tespiti cihetine gidilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.
Davada, 1.1.2003 tarihinden başlayan döneme ilişkin aylık kira parasının tespiti istenmiştir.
Mahkemece, (taraflar arasındaki sözleşmenin bitimini takip eden 3. döneme ilişkin) tespitin endeks uygulamasına göre yapılması gerekmekte ise de, davalının savunması ve ekonomik kriz dikkate alınarak hak ve nesafet uygulanabileceği belirtilmiş ve bu uygulamaya göre aylık 1.080.000.000 lira kiraya hükmedilmiştir.
Kiralanan yerin (mecurun) bir önceki döneme ilişkin kira parası yine mahkemece 1.080.000.000 lira olarak tespit edilmiştir.
Yargıtay'ın yerleşmiş uygulamalarına göre, Toptan Eşya Fiyat Endeksindeki artış oranının sınırlı olarak yansıtılmasıyla bulunacak kira parasının -kural olarak- 18.11.1964 gün ve 2/4 sayılı YİBK.da öngörülen hak ve nesafet kurallarına da uygun olduğu kabul edilmektedir.
Ancak, yörede kira paralarının ekonomik nedenlerle artmadığının dayanakları ile kanıtlanması halinde endeksin altında da kira parası tespit edilebilir (HGK 3.3.2004 tarih, 2004/3-143 Esas 2004/137 sayılı Karart).
Mahkemece, kira parasının tespitinde esas alınan bilirkişi raporu, hükme yeterli somut araştırmayı içermemektedir. Ekonomik olumsuzlukların yörede oluşan kira paralan üzerindeki etkileri, benzer yerlerin kira paraları üzerinde somut ve karşılaştırmalı incelemeler yapılmak suretiyle ortaya konulmalıdır. Bilirkişilerin ekonomik krizin varlığından söz ederek kira paralarında genel fiyat artışlarının altında bir artış gerçekleştiği yönündeki kişisel bilgileri hüküm vermek için yeterli değildir.
Bu nedenle yeniden bilirkişi incelemesi yapılmalı, benzer yerlere ait kira sözleşmeleri de getirtilerek, kira parasına etki eden tüm unsurları karşılaştırılmalı olarak incelenmeli, bu kira paraları dikkate alınarak kiralanan yerin getirebileceği kira parası belirlenmeli, hakimce bu kira parası dikkate alınarak hak ve nesafet kurallarına uygun -makul- bir kira parasına hükmedilmelidir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince (BOZULMASINA) ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 8.4.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy