(6762 S. K. m. 1301) (4562 S. K. m. 1, 2, 20) (4628 S. K. m. 1)
Dava: Taraflar arasında görülen tazminat davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Davacı asıl dava dilekçesiyle, davacının F.. Tekstil ünvanlı Denizli Organize Sanayi Bölgesi 2.kısımda bulunan işyerini Ş.. Makine Kollektif Şirketi Y. Ş. ve Ortaklarından kiraladığını, taşınmazda 23.02.2008 günü saat: 07.00 sıralarında meydana gelen 15-20 dakikalık elektrik kesintisi sonucunda işyerinde yangın meydana geldiğini, işyerinin tamamen kullanılamaz hale geldiğini, gerek düzenlenen yangın raporunda gerekse Denizli Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğünce düzenlenen tutanaklarda yangın sebebinin elektrik şebekesindeki yüksek gerilim dalgalanması neticesinde meydana geldiğinin belirtildiğini, zarardan davalılar Denizli Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü ile elektriği tedarik eden Menderes Elektrik Dağıtım A.Ş.nin müşterek sorumlu olduğunu, davacının kiracı olması nedeniyle abone sahibinin elektrik tedarikçisine karşı sahip olduğu hak ve borçlara haiz olduğunu, davalı Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü ile davacı arasında elektrik aboneliği sözleşmesinin varlığının kabulü gerektiğini, Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünün sağlanan hizmetin kötü ifası sonucu sorumlu olduğunu, Organize Sanayi Bölge Kanununun 20 nci maddesi gereğince ve mahkemece abonelik ilişkisi olmadığı kanaatine varılması halinde de haksız fiil hükümleri gereğince sorumlu olduğunu, davacının Denizli 3.Noterliğinin 36361 yevmiye numaralı ihtarnamesini gönderdiğini, Honaz Sulh Hukuk Mahkemesini 2008/17 D.iş sayılı dosyası ile zararın fabrikada çıkan yangın sonucu oluştuğunu tespit ettiren davacının ticari faaliyetini sona erdirdiğini, maddi ve manevi zarara uğradığını belirterek fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla 100.000,00 TL.nin olay tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen Honaz Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/94 esas sayılı dosyasında davacı Yapı Kredi Sigorta A.Ş. vekili dava dilekçesinde, K.. Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin sigorta ettiren ve Ş.. Makine İmalat ve Ticaret Kollektif Şirketinin mal sahibi olduğu Denizli Organize Sanayi Bölgesi 2.kısımda bulunan fabrika binasının davacı sigorta şirketi tarafından 02.05.2007/2008 tarihleri arasında geçerli olmak üzere 32442539 numaralı yangın sigorta poliçesi ile 3.100.000 TL. bedelle sigortalandığını, işyerinde 23.02.2008 tarihinde meydana gelen yangın nedeniyle 1.175.770,00 TL hasar tespit edildiğini, hasarın İzmir 14.İcra Müdürlüğünün 2003/5359 sayılı dosyasına 30.01.2009 tarihinde ödendiğini, davacı şirketin TTK.nun 1301.nci maddesi gereği sorumlulardan zararı rücuen tazmin etme hakkı kazandığını, işyerindeki yangının Denizli Organize Sanayi Bölgesindeki elektrik şebekesinde oluşan gerilim dalgalanması sonucu fabrikadaki elektrik panosunun ark yapması neticesinde çıkan kıvılcım nedeniyle başladığını, hasar ve zararın bu nedenle meydana geldiğini belirterek 1.175.000,00 TL.nin ödeme tarihi olan 30.01.2009 tarihinden itibaren T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli kredilere uyguladığı avans faizi oranındaki faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı Menderes Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili, davalı kurumun herhangi bir kusurunun bulunmaması nedeniyle öncelikle davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı işletmenin bakım ve işletmesinin tamamen Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğüne ait dağıtım sisteminden enerji alması nedeniyle müvekkili kurumun dağıtım şebekesi ile herhangi bir bağlantısının bulunmadığını, müvekkili kurumun davalı Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünün tedarikçisi konumunda olduğunu, sadece Organize Sanayi Bölgesinin kullandığı enerji bedelini fatura ettiğini, Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünün kullanım ve bağlantı aşamasını TEİAŞ Genel Müdürlüğü ile imzaladığını, sistem iletim bedelini de direk TEİAŞ Genel Müdürlüğüne ödediğini, TEİAŞ Genel Müdürlüğünün davaya dahil edilmesi gerektiğini, 4628 sayılı Enerji Piyasası Kurulunca Organize Sanayi Bölgesi sınırları içerisindeki kullanıcıların dağıtım faaliyetlerinden Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünün sorumlu olduğunu, müvekkili kurumun hiçbir sorumluluğunun bulunmadığını belirterek öncelikle davanın husumet yönünden reddine, esasa girilmesi halinde ise davanın esastan reddini istemiştir.
Birleştirilen dosya davalısı Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Müdürlüğüne izafeten TEİAŞ İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğü vekili, davanın öncelikle husumet, zamanaşımı ve hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesini, esasla ilgili olarak ise Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 20.nci maddesinin alt yapı tesisleri kurma kullanma ve işletme hakkını düzenlediğini, Organize Sanayi Bölgelerinin ihtiyacı olan elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, arıtma tesisi, yol, haberleşme, spor tesisleri gibi alt yapı ve genel hizmet tesislerini kurma ve işletme, kamu ve özel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma, üretim tesisleri kurma ve işletme hakkının sadece Organize Sanayi Bölgesinin yetki ve sorumluluğunda olduğunu, davalı Teiaş'ın sorumluluğunun Organize Sanayi Bölgesi ile yapılan sistem kullanım ve sistem bağlantı anlaşması kapsamında olduğunu, bu anlaşmada da davacı ile kurumun hiçbir alışverişi ve abonelik ilişkisinin bulunmadığını, davanın öncelikle husumet yönünden reddini, sigortalı işyerinin elektriğini 1129 abone numarası ile Denizli Organize Sanayi Bölgesinden aldığını, yangının çıkış sebebinin bazı tutulan tutanaklar ile saptanmaya çalışıldığını, yangında müvekkili kurumun sorumluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
Yerel mahkemece, dava konusu olaydaki sorumluluğun kusur sorumluluğuna dayandığı, bilirkişi raporu ve toplanan kanıtlardan davalı yetkililerinin ve diğer davalıların yangının çıkışına bir katkısı olduğu kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
Hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Asıl dava, yangın nedeniyle oluşan hasar tazminatının tahsili; birleşen dava ise yangın sigortası kapsamında mülk sahibine yapılan ödemenin TTK'nun 1301. maddesi gereğince davalılardan rücuen tahsili isteminden ibarettir.
Uyuşmazlık, Denizli Organize Sanayi Bölgesinde çıkan yangın neticesinde meydana gelen zarardan davalılar Menderes Elektrik Dağıtım A.Ş.ile Denizli Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünün sorumlu olup olmadıkları, sorumlulukları var ise sorumlu oldukları miktarın ne olduğudur.
Dava, temelinde haksız eyleme dayanmakta; davacılar, diğer davalılar ile birlikte Denizli OSB yönetimini de hasım göstererek zararının tazminini istemektedir.
4628 sayılı Elektrik Piyasası Yasası'nın 1. maddesine göre bu Yasanın amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösterebilecek, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanmasıdır. Aynı maddenin 2.fıkrasına göre bu yasa; elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan satışı, perakende satışı, perakende satış hizmeti, ithalat ve ihracatı ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerinin Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumunun kurulması ile çalışma usul ve esaslarını ve elektrik üretim ve dağıtım varlıklarını özelleştirilmesinde izlenecek usulü kapsar.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Yasası'nın 1. maddesine göre bu Yasa'nın amacı ise, organize sanayi bölgelerinin kuruluş, yapım ve işletilmesi esaslarını düzenler. Aynı kanunun 2. maddesine göre bu yasa organize sanayi bölgelerinin ve üst kuruluşlarının oluşumunu, organlarını, işleyişini, yönetim ve denetimini düzenleyen hükümler ile bunlarla ilgili kişi ve kuruluşların görev, yetki ve sorumluluklarını belirleyen hükümleri kapsar.
Bu düzenlemelere göre 4628 sayılı Elektrik Piyasası Yasası elektrik üretimi, dağıtımı ve satışını devlet tekelinden alarak, özel hukuk hükümlerine tabi gerçek ve tüzel kişilere verilmesini düzenleyen tüm yurt genelinde uygulanan, genel hükümleri içeren bir kanundur. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Yasası ise, sadece Organize Sanayi Bölgesi (OSB) içindeki gerçek ve tüzel kişiler yönünden düzenleme getirmekte olup özel bir kanundur. OSBde yer alan kuruluşlar, OSB Yasasının 20. maddesine göre, alt yapı ihtiyaçlarını OSBnin tesislerinden karşılamak zorundadırlar. OSBnin izni olmaksızın alt yapı ihtiyaçları başka yerden karşılanamaz ve bu amaçla münferiden tesis kurulamaz.
Davalı Denizli OSB, bölgede elektrik enerjisinin dağıtımı görevini anılan yasal düzenleme gereğince yerine getirmektedir. Bu faaliyet, varlığı ve niteliği itibariyle bir tehlike ve dolayısı ile zarar ihtimali taşıdığından, davalının sorumluluğu, bir sebep sorumluluğu olan kusursuz (objektif) sorumluluktur. Bu sorumluluk türü tehlike sorumluluğu olarak da isimlendirilmekte olup, sorumluluk türlerinin en ağırını oluşturur. Burada tehlikeli nesne veya işletme ile gerçekleşen zarar arasında uygun illiyet bağının bulunması sorumluluk için yeterlidir.
Sorumlu kişi veya işletmenin, kusurlu olup olmaması, özen ödevini yerine getirip getirmemesi, işletme veya nesnede (şeyde) bir bozukluk veya noksanın bulunup bulunmaması, meydana gelen zararın tazmin borcu yönünden bir etkiye sahip değildir. Zira bunların sebep oldukları zararlarda, kusurun bulunup bulunmadığı ya da rolünün olup olmadığı çoğu zaman bilinemediği veya ispat edilemediği gibi, sorumlu kişi veya işletme, her türlü özeni gösterse, gözetim ve denetim ödevini yerine getirse, gerekli bütün tedbirleri alsa bile, gene çoğu zararın meydana gelmesini önlemek mümkün değildir. Bu sebeple sorumluluğunun bağlandığı olgu ile zarar arasında uygun illiyet bağı kurulduğu zaman, sorumluluk da gerçekleşmiş olacağından, bu işletme veya nesnelerin sahip veya işletenleri, bunların sebep oldukları zararı gidermek zorundadır(Prof. Dr. Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler 1991 Baskı Cilt 2 sf: 14-15).
Şayet zarar görenin davranışı zararın oluşmasına veya artmasına neden olmuş ise zarar görenin bölüşük kusuru oranında tazminattan indirim yapılabilir.
Mahkemece benimsenen bilirkişi raporu; hükme esas alınacak nitelikte değildir. Üniversitelerin elektrik mühendisliği bölümünden seçilecek 2 elektrik mühendisi, diğeri iş güvenliği uzmanından oluşan 3 kişilik bilirkişi kurulundan dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelenmek suretiyle ve yukarıda açıklanan ilkeler gözetilerek alınacak rapor ile tarafların kusur oranları yeniden değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi; davacının bölüşük kusurunun bulunup bulunmadığının teknik incelemeyle tespit edilmesi gerekmektedir.
Olayın saptanan özellikleri de gözönünde bulundurulmak ve zarar kapsamı belirlenmek suretiyle varılacak uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekir. Karar açıklanan nedenlerle yerinde görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 23.06.2014 tarihinde oybirliği ile, karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy