MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ
Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
Davacı, davalı tarafın sabit alması gereken ...... bedelini nispi olarak tahsil ettiğini, ...... 13. Dairesinin 06/04/2011 tarihli 2008/2695 E. 2011/1368 kararı ile sayaç okuma ve faturalandırma hizmetlerine ilişkin maliyetlerin sabit olarak ödenmesine karar verildiğini, 875 sayılı kurul kararı iptal edildiğinden 01/09/2006-31/12/2010 tarihleri arasındaki ...... uygulaması ve buna bağlı olarak fazladan alınan bedellerin hukuki dayanaktan yoksun kaldığını belirterek; fazlaya ilişin haklarını saklı kalması kaydıyla ...... bedeli olarak fazladan ödenen 2007 yılı ......... dönemine ait 3.462,47 TL'nin ödeme tarihinden itibaren gecikme zammı ve KDV si ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı, husumetten davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece; ......ın iptali kararı gereğince kendisinden haksız olarak tahsil edilen ...... bedelini talep edebileceği gerekçesiyle 3.462,47 TL'nin dava tarihi olan 01.12.2014 tarihinden itibaren hesaplanacak değişen oranlı avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, karar verilmiş; hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
4628 Sayılı ...... Piyasası kanunu kapsamında ......... tarafından 11/08/2002 tarihli ve 24843 sayılı ...... Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren ...... Piyasası tarifeler Yönetmeliğinin 4/36 maddesinde "...... satış hizmeti: ...... satış lisansına sahip şirketler tarafından, ...... ......si ve/veya kapasite satımı dışında, tüketicilere sağlanan sayaç okuma, faturalama gibi diğer hizmetleri" olarak tarif edilmiş, 4628 Sayılı Kanuna 10/5/2006 tarihinde 5496 sayılı kanunun 6. maddesiyle eklenen Geçici 9. madde ile de "Düzenlemeye tâbi tarifeler üzerinden ...... ......si satın alan tüketicileri, dağıtım bölgeleri arası maliyet farklılıkları nedeniyle var olan fiyat farklılıklarından kısmen veya tamamen koruyacak şekilde tesis edilmiş geçici bir ".........Mekanizması" uygulanır. .........Mekanizmasına ilişkin usûl ve esaslar ile Türkiye ...... Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi ve ...... satış lisansı sahibi dağıtım şirketlerinin bu uygulamaya ilişkin görev ve yükümlülükleri, ......... Müsteşarlığının görüşleri alınmak suretiyle
Kurul tarafından altmış gün içerisinde çıkarılacak tebliğ ile düzenlenir. .........Mekanizmasının uygulanacağı geçiş dönemi 31 Aralık 2010 tarihinde sona erer. Bu tarihte sona eren ilk uygulama dönemi için, ...... tarafından yapılan tarife tekliflerinde, ulusal tarife uygulamasının gerekleri esas alınır ve teklif edildiği şekliyle Kurulca onaylanır. Bu dönem süresince abone grupları arasında çapraz sübvansiyon uygulanır. Bu kapsamda, ...... tarafından ilk uygulama dönemini kapsayacak şekilde Kuruma yapılan tarife teklifinde abone grupları için uygulanacak çapraz sübvansiyona da yer verilir. Kurul onaylı bu tarifeler ile çapraz sübvansiyon, ancak Bakanlar Kurulu kararı çerçevesinde yapılacak öneri ile değiştirilebilir. Geçiş dönemi süresince tüm hesaplar 4628 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına uygun şekilde ayrıştırılarak tutulur." hükmü getirilmiştir.
Bu hüküm gereğince ...... tarafından .........'ya sunulan tarife teklifinde yer alan ...... teklif edildiği şekliyle 24.08.2006 Tarih ve 875 sayılı Kurul Kararı ile onaylanmış, söz konusu kurul kararı 01.09.2006 tarihli Mükerrer 26276 Sayılı ...... Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiş ve 01.09.2006-31.12.2010 Tarihleri arasındaki tarife güncelleştirmelerinde ise uygulanmıştır.
Bu 875 sayılı kurul kararına ekli "Ek-2" de yer alan 20 Dağıtım Şirketi için Gelir Gereksinimi Hesaplanması ve Tarife .........'nin Geçiş Dönemi Tarife Uygulamaları başlıklı II. Bölümünde; "...Geçiş dönemi süresince ...... hizmetler bedeli iletime doğrudan bağlı aboneler haricindeki tüm abone grupları için aşağıdaki şekilde uygulanacaktır
I. bölümde olduğu gibi verimlilik uygulanmamış ...... işletme giderleri direkt olarak ...... Gelir Tavanı olarak belirlenmektedir.
I. bölümde abone başına sabit bir ücret olarak belirlenen ...... tarifesi, geçiş döneminde tüketici tarifelerinin dengelenmesi bakımından kWh bazında belirlenmiştir. ...." hükmü ile 2007-2010 döneminde kWh üzerinden belirlenen ...... fiyatı uygulanmıştır.Abone grupları arasında uygulanması ön görülen çapraz sübvansiyon tutarı da kwh tüketim miktarı üzerinden yansıtılmıştır.
...... 13. Dairesinin 06.04.2011 tarih ve 2008/2695 Esas ve 2011/1365 Karar sayılı kararıyla, 5496 sayılı ...... Piyasası kanununda Değişiklik Yapılmasına dair kanun ile 4628 sayılı ...... Piyasası kanuna eklenen geçici 9. Madde uyarınca ......... tarafından verilen 875 sayılı Kurul kararının ekinde yer alan 20 dağıtım şirketi için Gelir Gereksinimi Hesaplanması ve Tarife .........nin ...... Satış Tarifesinin geçiş döneminde uygulanmasına ilişkin II. Bölümünün B bendi olan; "Sayaç okuma ve faturalandırma hizmetlerine ilişkin maliyetlerin abone grubuna ve tüketilen ...... miktarına göre değişiklik gösterecek maliyetler olmadığı ve bu nedenle abone başına sabit bir ücret uygulanması gerektiğinin ortada olduğu, kaldı ki buna ilişkin maliyetlerin metodolojinin 1. Bölümünde abone başına sabit bir ücret olarak belirlendiğinin açık şekilde ifade edildiği" belirtilmek suretiyle iptal edilmiştir.
...... İdari Dava Daireleri Kurulu ise ...... 13. Dairesinin 06.04.2011 tarih ve 2008/2695 Esas ve 2011/1365 Karar sayılı kararının temyiz edilmesi üzerine 24.05.2012 tarih ve 2011/1901 Esas - 2012/798 Karar sayılı kararı ile "davacı şirketin ürettiği elektriği serbest tüketicilere sattığı ve ...... satış hizmet tarifesinin Kwh üzerinden alınmasına ilişkin kuralın "Serbest tüketiciler" yönünden hukuka aykırı olduğu iddiasında bulunduğunun anlaşıldığı, bu durumda davacının dava konusu işlemlerin iptali isteminin "serbest tüketiciler"e yönelik olduğu dikkate alındığından, Daire kararının da "serbest tüketiciler"le sınırlı olarak uygulanacağı belirtilerek onanmıştır.
11.08.2002 Tarihli ...... Gazetede yayınlanan ...... Piyasası Tarifeler Yönetmeliğine 31.12.2010 Tarihli ve 27802 sayılı ...... Gazetede yayınlanan ...... Piyasası tarifeler Yönetmeliği değişikliği ile eklenen 2011-2015 döneminde ...... tarifesinin
kWh bazında belirlenmesine ilişkin Geçici 11. madde 31.12.2011 tarihli ...... Gazetede yayınlanan yönetmelik değişikliği ile yürürlükten kaldırılmış, 01.01.2012 tarihinden itibaren ise 28.12.2011 Tarihli ve 3612 sayılı Kurul kararı ile ...... Piyasasında faaliyet gösteren dağıtım şirketleri tarafından uygulanacak ...... satış tarifeleri onaylanmış ve abone başına sabit ...... satış hizmeti (sayaç okuma ) bedeli uygulamasına geçilmiştir.
İdare Hukuku kapsamında kalan "idari işlem" kamu hukuku alanında idarenin yaptığı tek yanlı, kesin ve doğrudan uygulanabilir hukuksal işlemlerdir.İdarenin tek yanlı hukuksal işlemleri arasında tüzük, yönetmelik, tarife belirleme gibi "genel", bu genel işlemlerin gerçek veya tüzel kişilere uygulanmasına yönelik atama ,yada bir iş yerinin kapatılması gibi idari işlemlerde "bireysel" işlemler olarak bilinir.
Genel işlemler düzenleyici işlemler olarakta bilinir. Düzenleyici işlemlerin tamamı yada bir kısmının iptali idari yargı yolunda hakkı ihlal edilenler tarafından istenebileceği gibi düzenleyici işleme dayanılarak yapılan bireysel idari işlemin iptali ile birliktede düzenleyici işlemin iptali dava konusu edilebilir.Bir üst metin örneğin yasa, yada tüzük gibi , yönetmelik çıkarılmasını yada genelge veya tebliğ çıkarılmasını emretmiş ise idarenin buna uyması zorunlu olup bu gibi durumlarda idarenin takdirinden söz edilemez.
İptal davasına konu olan düzenleyici bir işlem olduğunda, Mahkemece iptal kararı verildiğinde bu iptal kararı idarece tesis edildiği tarihten itibaren ortadan kalkmış sayılsa da bu iptale konu olan düzenleyici işlem iptale kadar en azından yürürlükte kaldığı sürede iptal tarihi öncesinde bu düzenleyici işleme dayalı olarak yapılan bireysel işlemleri kendiliğinden hükümsüz hale getirmezler. Bireysel işlemler düzenleyici işlemin iptalinden kendiliğinden etkilenip geçersiz hale gelmezler. Bunlarında iptali isteniyorsa süresi içinde iptalleri için ayrıca dava açılması gerekir. Temel işlemin iptal edilmesiyle kendiliğinden sonuç işlem hükümsüz hale gelmeyip bu nedenle davaya konu edilmesi halinde ancak sonuç işlemin iptal şartları bulunduğunda iptali sağlanabilir.
...... 13. Dairesinin 06.04.2011 tarih ve 2008/2695 Esas ve 2011/1365 Karar sayılı kararı ile bu kararın ONANMASI'na ilişkin ...... İdari Dava Daireleri Kurulunun 24.05.2012 tarih ve 2011/1901 Esas - 2012/798 Karar sayılı kararı Bis ...... ...... Üretim A.Ş. nin davacısı, ...... Piyasası Düzenleme Kurumunun davalısı olduğu "kwh bazında belirlenen ...... satış hizmeti bedeli uygulamasının sona erdirilmesi ve ...... satış hizmeti bedelinin mevzuata uygun olarak belirlenerek uygulama yapılması istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin 23.1.2008 günlü, 2073 sayılı işlemin ve ...... Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 875 sayılı kararı ile belirlenen Geçiş Dönemi Tarife Uygulamaları başlıklı II. Bölümün (B) bendinin iptali istemi ile ilgilidir. Bu istemle açılan davada ise sonuç olarak "...... satış hizmet tarifesinin, geçiş döneminde tüketici tarifelerinin dengelenmesi bakımından kwh bazında belirlenmesine ilişkin 20 Dağıtım Şirketi İçin Gelir Gereksinimi Hesaplaması ve Tarife .........nin, Geçiş Dönemi Tarife Uygulamaları başlıklı II. Bölümün (B) bendi ile ...... satış hizmeti bedeli uygulamasının sona erdirilmesi ve ...... satış hizmeti bedelinin mevzuata uygun olarak belirlenerek uygulama yapılması konusunda yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu ...... Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 875 sayılı kararı ile belirlenen Geçiş Dönemi Tarife Uygulamaları başlıklı II. Bölümün (B) bendinin ve davacı şirketin yaptığı başvurunun reddine ilişkin 23.1.2008 günlü, 2073 sayılı işlemin (...... İdari Dava Daireleri Kurulunun açıklayıcı kararına göre) serbest tüketiciler yönünden 24.05.2012 Tarihinde kesinleşen karar ile iptaline karar verilmiştir.
Bu ...... da görülüp sonuçlandırılan davada davacı Bis ...... firması olup bu davada iki talebi söz konusudur. Bunlar; kwh bazında belirlenen ...... satış hizmeti bedeli uygulamasının sona erdirilmesi ve ...... satış hizmeti bedelinin mevzuata uygun olarak belirlenerek uygulama yapılması istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin 23.1.2008 günlü, 2073 sayılı ......... işleminin iptali olup ......... nın 4628 sayılı kanunun Geçici 9. Maddesi düzenlemesindeki "Düzenlemeye tâbi tarifeler üzerinden ...... ......si satın alan tüketicileri, dağıtım bölgeleri arası maliyet farklılıkları nedeniyle var olan fiyat farklılıklarından kısmen veya tamamen koruyacak şekilde tesis edilmiş geçici bir ".........Mekanizması" uygulanır. .........Mekanizmasına ilişkin usûl ve esaslar ile Türkiye ...... Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi ve ...... satış lisansı sahibi dağıtım şirketlerinin bu uygulamaya ilişkin görev ve yükümlülükleri, ......... Müsteşarlığının görüşleri alınmak suretiyle Kurul tarafından altmış gün içerisinde çıkarılacak tebliğ ile düzenlenir. .........Mekanizmasının uygulanacağı geçiş dönemi 31 Aralık 2010 tarihinde sona erer. Bu tarihte sona eren ilk uygulama dönemi için, ...... tarafından yapılan tarife tekliflerinde, ulusal tarife uygulamasının gerekleri esas alınır ve teklif edildiği şekliyle Kurulca onaylanır. Bu dönem süresince abone grupları arasında çapraz sübvansiyon uygulanır. Bu kapsamda, ...... tarafından ilk uygulama dönemini kapsayacak şekilde Kuruma yapılan tarife teklifinde abone grupları için uygulanacak çapraz sübvansiyona da yer verilir. Kurul onaylı bu tarifeler ile çapraz sübvansiyon, ancak Bakanlar Kurulu kararı çerçevesinde yapılacak öneri ile değiştirilebilir. Geçiş dönemi süresince tüm hesaplar 4628 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına uygun şekilde ayrıştırılarak tutulur." şeklindeki düzenleme uyarınca ......... tarafından alınan 24.08.2006 tarih ve 875 sayılı olarak "...... tarafından sunulan 2007-2010 yıllarını kapsayan tarife teklifleri için alınan uygulama kararının eki " olan "20 Dağıtım Şirketi için Gelir Gereksinimi Hesaplaması ve tarife .........nin " I. Bölümün (B) bendi olan "B. ...... Satış Hizmeti tarifesinin hesaplanması değişikliği , Geçiş dönemi süresince ...... hizmetler bedeli iletime doğrudan bağlı aboneler haricindeki tüm abone grupları için aşağıdaki şekilde uygulanacaktır I. bölümde olduğu gibi verimlilik uygulanmamış ...... işletme giderleri direkt olarak ...... Gelir Tavanı olarak belirlenmektedir.
I. bölümde abone başına sabit bir ücret olarak belirlenen ...... tarifesi, geçiş döneminde tüketici tarifelerinin dengelenmesi bakımından kWh bazında belirlenmiştir. ...." şeklindeki düzenleme 06.04.2011 Tarihi itibariyle iptal edilmiştir.
Bu iptale konu edilen ......... kararı idare hukuku ilkeleri bakımından değerlendirildiğinde Bireysel (kişiye özel uygulama ) bir idari işlem olmayıp 4628 sayılı kanunun Geçici 9. Maddesinde ......... na verilen "Tebliğ ile düzenleme yapma " yetkisinin kullanılması ile kabul edilen tebliğ olup bu idari işlemin "Düzenleyici İdari İşlem " mahiyetindedir. Bu tebliğin 9 nolu eki olarak onaylanan 2007-2010 yıllarını kapsayan tarife tekliflerinin uygulanmasına ilişkin idari işlem ise dava konusu edilmemiş , ......... tarafından da bu 875 sayılı karar sonrasında Geçici 9. Maddedeki yetki ile Bakanlar Kurulu tarafından uygulamaya konulan Ekonomik Politikalara göre gerekli duyulan tarihlerde tarifelerde "güncelleme yapma " kararları uyarınca her yıl başında veya yıl içerisinde değişik tarihlerde tüketicilere uygulanacak tarifeleri oluşturan kalemlerde Bakanlar kurulunun kararlarına uygun olarak ......... nın değişik tarihlerdeki "düzenleyici işlem sayılan" kararları ile tarifeler güncellenerek karar eklerindeki tablolar onaylanmış ve ...... Gazetede yayınlanarak ilan edilmiş ve ilan edilen bu tarifeler tüm Dağıtım (...... satış ) Şirketlerince hesaplama ve faturalandırma işlemlerinde (...... bedeli tahsilinde ) kullanılmıştır.
875 sayılı karar ekinde kabul edilen tarifeler ile daha sonra bu tarifelerde yapılan güncellemeler ile ilan edilen yeni tarifeler ......da görülen bu iptal davasına konu edilmemiş olup, Bis ...... firmasının iptal davasının konusu .........'nın tarife belirlemesindeki "Metodoloji " olup nitelik itibariyle iptal edilen kısım düzenleyici işlemin bir bölümüdür. Bu niteliğe göre ise iptal kararı konusu sadece bir veya birkaç dağıtım şirketi
ile bir kısım tüketicilere ilişkin olmayıp ...... Piyasasında faaliyet gösteren Lisanslı tüm dağıtım ve ...... satış firmalarını bağladığı gibi bu firmalardan ...... satın alan tüketicilere uygulama alanı bulmakla "düzenleyici idari işlem" niteliği mevcuttur. Bu iptale konu işlemin iptal kararına kadarki yürürlükte kaldığı süre içinde Bakanlar Kurulunun güncelleme yapılmasına dair dayanak kararları ile değişik tarihlerde "tarife güncelleştirme ve onaylamaları " yapılarak gerçekleşen ...... Gazetede ilan edilen .........'nın Tebliğleri de ayrı bir dava açılıp iptali sağlanmadığı sürece ...... piyasasının "düzenleyici idari işlemleri" olarak ...... Piyasasında geçerliliklerini devam ettirmiş sayılır.
Bu nedenle temel işlem mahiyetinde olan "......" nin bir kısmının yürürlüğe girdiği tarihten (01.09.2006 ) uzun bir süre sonra iptaline kadarki süre içinde (06.04.2011 )bu temel işlemin esas alınmak suretiyle ilk yürürlük sonrası değişik tarihlerde ......... tarafından yapılan ve içinde ...... Satış Hizmet tarifesinin de olduğu Tarife belirleme, güncelleştirme ve onaylama işlemleri idare hukukunun temel ilkelerinden olan "temel işlemin iptali üzerine sonuç işlem resen iptal edilmiş sayılmaz" prensibi uyarınca bu güncelleştirme ve onaylamalar "uygulanması zorunlu tarife niteliğinde olmakla " her biri için İdari yargıda dava konusu edilerek iptalinin sağlanmadığı sürece yürürlükte kalıp uygulanacağı tabiidir.
Bu nedenle ......... nın 875 sayılı kararı ile belirlenen "Geçiş Dönemi Tarife Uygulamaları başlıklı II. Bölümün (B) bendinin iptali " ne karar verilmesi sonraki yıllar için güncelleştirilerek kabul edilen tarifeler bakımından ayrıca iptal davasına konu edilerek iptalinin sağlanmadığı sürece kendiliğinden yani ayrıca bir iptal davasına konu edilip iptal kararı alınmaksızın ...... tarifesinin uygulamasını ve buna bağlı olarak bedellerin alınmasını hukuki dayanaktan yoksun kılmayacağından bu tarifeler için ayrıca iptal davası açılıp açılmadığı ile açılmış ise iptalinin sağlanıp sağlanmadığının .........'dan araştırılması gerekir.
Diğer yandan ise; 17.06.2016 Tarih 29745 sayılı ...... Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren geçmişede etkili 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı kanun "17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş olup kayıp/kaçak,dağıtım bedeli, iletim bedeli, ...... ve sayaç okuma bedeli gibi bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde .........'nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiş, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı ...... Piyasası Kanunu'na eklenen;Geçici madde 19 ile "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmü, Geçici madde 20 de ise "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, ...... satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermekte olup bu yasal değişiklik ile, bu değişikliğin yürürlük tarihi öncesi dönemde geçerli olan ......... kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan tarifelerdeki bedeller ile ilgili olarak açılan ve halen devam eden davalarda da geçmişe etkili olacak şekilde (bu yasa değişikliği öncesinde açılan ve halen görülmekte olan davalar da) uygulanması gereken hükümler içerdiğinden 6446 sayılı ...... Piyasası Kanunu'nun 17., geçici 19. ile 20.maddelerinin, somut olaya etkisinin bulunup bulunmadığınında yerel mahkemece tartışılıp değerlendirilmesi ile sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekmektedir.
O halde; mahkemece, davacının talebine konu olan yıllar itibariyle ......... tarafından 875 Sayılı kararın eki olan Tarifelerin müteakip yıllar için yapılan güncellemeler ile yürürlüğe giren ...... tarifelerinin her biri birer düzenleyici idari işlem sayılmakla bunların yürürlüğe girmelerini müteakiben iptal davasına konu edilip edilmediği ile bu davalar
sonucunda iptalinin sağlanıp sağlanmadığı ......... dan araştırılmak, iptal edilen tarife olduğunda ise ancak bu iptal edilen tarife bakımından talebin değerlendirilmesi gerekeceği gibi 6719 sayılı kanun ile 6446 Sayılı kanunda yapılan değişikliklerin birlikte değerlendirilmesinin yapılması ve oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, ......ın İptal kararı nedeniyle talep edilen dönemdeki ...... bedelinin iadesine karar verilmesi isabetli bulunmamıştır.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu davacı yönünden açık, davalı yönünden kapalı olmak üzere, 27/09/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy