MAHKEMESİ: ANKARA 10. SULH HUKUK MAHKEMESİ
Taraflar arasında ilk derece mahkemesinde görülen alacak davasının kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında bölge adliye mahkemesi tarafından yapılan istinaf incelemesi sonucunda; tarafların istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine yönelik olarak verilen karar, davalı vekili ve duruşmalı olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle, duruşma günü olarak belirlenen 16/11/2021 tarihinde davacı vekili Av. ... ve davalı vekili Av. ... geldi. Açık duruşmaya başlandı ve hazır bulunan vekillerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için saat 14.00'e bırakılması uygun görüldüğünden, belli gün ve saatte dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R
Davacı; davalı ile "... İli ... A Tipi Mesire Yeri Kapı Girişi 8 Adet ..., Büfe, kır Gazinosu, Fırın ve Genel Saha Temizliği işleri İşletmeciliği İhale Sözleşmesi" imzaladığını ve bu sözleşme ile ... A Tipi Mesire Yerini kiralandığını, 18/05/2011 tarihli bu sözleşmenin imzalanmasından sonra 24/05/2011 tarihli "... A Tipi Mesire Yeri Teslim Tutanağı" ile yer teslimi yapıldığını ve bu tutanakta, teslim edilen arazinin 6,72 ha büyüklüğünde olduğunun, arazinin harap ve kullanılamaz olarak davalı tarafından teslim edildiği hususlarının açık ve kesin olarak belirtildiğini, harap ve kullanılamaz olarak teslim edilen kiralananın faaliyete geçirilebilmesi için tarafından tamirat, tadilat ve yenilikler yapılması zaruri olduğundan, 28/06/2011 tarih ve 197 sayılı yazıyla sözleşme hükümleri çerçevesinde tadilat ve tamirat yapılacağını davalı idareye bildirilerek imalatların uygunluğunun onaylanması veya kabul edilmesinin talep edildiğini, bu talebe davalı tarafından yazılı olarak bir cevap verilmediğini ancak davalı tarafından tesise teknik elemanlar gönderildiğini ve bu teknik elemanlar gözetiminde gerekli ve zorunlu olan tamirat, tadilat, modernizasyon ve imalatlar tamamlanarak tesisin 2012 yılı
yaz sezonunda faaliyete geçirildiğini, davalı tarafın teknik elemanları gözetiminde yapılan bu tamirat ve imalatların yapımı esnasında ve sonrasında idarenin teknik elemanları ve davalı idare tarafından herhangi bir sözleşmeye aykırılık tespitinin söz konusu olmadığını ve yapılan imalatları davalı idare tarafından da uygun görüldüğünü, tamirat tadilat ve imalatlar tamamlandıktan ve tesis işletmeye açıldıktan sonra Uzun Devreli Gelişme Planı hazırlandığını ve 22/04/2013 tarih 260 sayılı yazıyla davalıya bildirildiğini, yapılan tamirat, tadilat ve imalatlar davalının teknik elemanları gözetiminde yapılmasına, hazırlanan ve davalıya sunulan uzun devreli gelişme planıyla ilgili bilgi verilmesine ve 2012 yılı ilk yarısında tamamlanmasına rağmen, davalı idare tarafından yaklaşık iki buçuk yıl süreyle herhangi bir sözleşmeye aykırılık veya uygunsuzluktan söz edilmediğini, hal böyle iken Orman ve Su İşleri Bakanlığı XI Bölge Müdürlüğüne bağlı ... Şube Müdürlüğünün 30/01/2015 tarihli ve 24472 sayılı yazısıyla, sözleşmeye aykırı ilave yapıldığı ve kapasitesinin artırıldığı iddia edilerek sözleşmede belirlenen kira bedeli dışında geçmiş yıllara yönelik olarak ilave kira bedeli ve faizleri olmak üzere toplam 409.982,30 TL'nin ödenmesi ile ilave kira bedelini de kapsayacak şekilde ek sözleşme yapılmasının talep edildiğini, 13/02/2015 tarihli yazı ile davalı idarenin bu talebine itiraz edildiğini ve açıklama talep edildiğini, davalı idarenin 27/02/2015 tarih 49161 sayılı yazısı ve ekindeki ... Tabiat Parkı İnceleme ve Tespit Ek Raporu ile açıklama yapıldığını ve 409.982,30 TL'nin ödenmesi ve ek sözleşme yapılması talebinin yinelendiğini, davalı tarafın sözleşme, şartname ve hukuka aykırı bu talebinin kabul edilmediğini ve haklı olarak itiraz edildiğini, Türk Borçlar Kanununun açık hükümleri karşısında sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme ile belirlenen kira bedeli dışında ve sözleşmeye aykırı olarak her ne ad altında olursa olsun kiracıya bir ödeme yükümlülüğü getirilemeyeceğinin açık olduğunu, buna rağmen davalı idare tarafından kanuna açıkça aykırı olarak sözleşmeyle belirlenen kira bedeli dışında ilave işletme bedeli adı altında ödeme talep edildiğini ve hukuka aykırı bu talebin yerine getirilmemesi gerekçe gösterilerek sözleşmenin haksız olarak feshedildiğini, davalı idare tarafından sözleşmeye aykırı ilave ve eklentiler yapıldığı iddia edilmesine ve bu nedenle ilave kira bedeli talep edilmesine rağmen, sözleşmenin devamı süresince kiralananın eski haline getirilmesinin talep edilmediğini, sözleşmeye aykırılığın tespitine yönelik bir dava açılmadığı gibi ilave kira bedelinin tespitine yönelik bir dava da açılmadığını, buna karşılık davalı idare tarafından, sözleşmeye aykırılık iddiasıyla tek taraflı, hukuka aykırı ve haksız olarak sözleşmenin feshinin tercih edildiğini, sözleşmenin feshinden sonra davalı idare tarafından Ünye Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2015/688 E. sayılı dosyasında görülen ve halen derdest olan 25/06/2015 tarihli ilave kira bedeline yönelik alacak davası açıldığını, sözleşmenin, davalı idare tarafından keşide edilen ... 3. Noterliği'nin 12/06/2015 tarih 05509 yevmiye sayılı ihtarnamesiyle süresinden önce ve tek taraflı olarak feshi üzerine kiralananın tahliye edilerek 01/07/2015 tarihli "... Tabiat Parkı Devir Testim Tutanağı" ile kiralayana eksiksiz olarak teslim ettiğini, keşide ettiği Ankara 49. Noterliğinin 07/08/2015 tarih 10057 yevmiye sayılı ihtarnamesiyle, zarar kalemleri tek tek sayılmak ve ayrıntılı olarak açıklanmak suretiyle kiralanana yapılan ve Ünye 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/33 D.İş sayılı dosyasında KDV hariç 1.067.618,25 TL olarak tespit edilen zaruri ve faydalı olarak yapılan yenilik ve değişikliklerin bedeli olarak KDV dahil 1.259.789,53 TL'nin, idarenin tasarrufunda bulunmayan 29.386,53 m² arazi için sözleşme süresince haksız tahsil edilen 195.790,82 TL kira bedelinin, ... Yangın İlk Müdahale Binası olarak adlandırılan yaklaşık 2.310,00 m² arazi için sözleşme süresince haksız tahsil edilen 15.390,60 TL kira bedelinin, şirketin, demirbaş malzemelerin satışından, imhasından ve idarenin kullanımına bırakılmasından kaynaklanan zararı karşılığı 100.417,38 TL'nin, idare tarafından haksız olarak gelir kaydedilen kesin teminat tutarı olan 6.491 TL'nin, idare tarafından
haksız olarak gelir kaydedilen depozito olarak verilen teminat tutarı olan 27.014 TL'nin ve haksız olarak gelir kaydedilen güvence bedelinden 2015 yılı kira bedeli 2. taksiti olan 28.732 TL'nin mahsup edilerek bakiye 3.693 TL'nin avans faizleriyle birlikte ödenmesinin talep edildiğini, bu ihtarnamenin davalı tarafa 10/06/2015 tarihinde tebliğ edildiğini, ihtara konu taleplerinin tamamının davalı tarafça reddedildiğini ve herhangi bir ödeme de yapılmadığını ileri sürerek; kiralanana yapılan zaruri ve faydalı masrafların bedeli olan KDV dahil 1.259.789,53 TL'nin, davalı tarafından 29.386,53 m² arazinin kira bedeli olarak haksız tahsil edilen 195.790,82 TL'nin, davalı tarafından 2.310 m² arazi için kira bedeli alarak haksız tahsil edilen 15.390 TL'nin demirbaş malzemelerinin satışı, imhası ve kiralayana bırakılması sonucunda oluşan zarar olarak 100.417,38 TL'nin, davalı tarafından haksız olarak gelir kaydedilen kesin teminat olan 6.491 TL'nin, davalı tarafından haksız olarak gelir kaydedilen depozito tutarı olan 27.014 TL'nin ve davalı tarafından haksız olarak gelir kaydedilen 32.425 TL güvence bedelinden 2015 yılı kira bedeli 2. taksiti olan 28.732 TL'nin mahsubuna karar verilerek bakiye 3.693 TL olmak üzere toplam 1.608.586,33 TL alacağın, faydalı ve zaruri masraflardan kaynaklanan alacakları ile davalı tarafından gelir kaydedilen kesin teminat, depozito ve güvence bedeline ilişkin alacaklarına kiralananın tahliye ve davalıya teslim edildiği 01/07/2015 tarihinden itibaren, kira bedellerinden oluşan alacaklarına kira ödeme tarihleri dikkate alınarak ve demirbaş eşyaların satışı, imhası ve davalıya bırakılması sebebiyle oluşan alacaklarına ise ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 10/08/2015 tarihinden itibaren avans faizi uygulanmak suretiyle davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı; davacının taahhüdünü sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyerek sözleşmenin feshine sebebiyet verdiğini savunarak davanın reddini dilemiştir.
İlk derece mahkemesince; davanın kısmen kabulüyle 30.707 TL'nin dava tarihinden itibaren avans faizi uygulanarak davalıdan tahsiline, bakiye talebin redddine karar verilmiş; karar, taraflarca ayrı ayrı tarafça istinaf edilmiştir.
Bölge adliye mahkemesince; tarafların istinaf taleplerinin ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiş; karar davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1)Davalı ... tarafından davacıya karşı 25/06/2015 tarihinde açıldığı anlaşılan Ünye Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/688 E. sayılı dava dosyasındaki uyuşmazlığın, sözleşmeye aykırı kullanım nedeniyle alacak istemine ilişkin olduğu ve ilk derece mahkemesinde davanın reddine hükmedildiği, davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine Samsun Bölge Adliye Mahkemesinin 21/06/2021 tarihli 2021/1117 E., 2021/1450 K. sayılı kararıyla davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddedildiği, verilen kararın davacı tarafın temyizi sonucunda Dairemizin 11/10/2021 tarihli 2021/6130 E.,2021/9814 K. sayılı kararıyla onandığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasında aynı konuya ilişkin daha önce görülüp kesinleşen ve tarafların dilekçelerinde de bahsi geçen işbu dava dosyasının incelenmesi gerekmektedir.
Buna göre, ilk derece mahkemesince; Ünye Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/688 Esas 2020/852 Karar sayılı dava dosyasının getirtilerek değerlendirilmesi, gerekirse yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılması ve ulaşılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
İlk derece mahkemesi kararının, yukarıda açıklanan nedenlerle bozulmasına karar verilmiş olduğundan, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin bölge adliye mahkemesi kararının da kaldırılmasına karar verilmiştir.
2) Bozma nedenine göre, tarafların diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.
SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle; tarafların temyiz itirazlarının kabulüyle 6100 sayılı HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca temyiz olunan bölge adliye mahkemesi kararının KALDIRILMASINA, aynı Kanun'un 371. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenlerle tarafların diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, 3.050 TL Yargıtay duruşması vekalet ücretinin yekdiğerinden alınıp yekdiğerine verilmesine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden davacıya iadesine, dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin de bölge adliye mahkemesine gönderilmesine, 16/11/2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi.