MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1115 E., 2025/... K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/690 E., 2024/... K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin 14.08.2015 tarihinde 2009 model ... marka aracı .... Noterliğinin 14.08.2015 tarihli ve ... yevmiye nolu araç satış sözleşmesi ile satın aldığını, aracı satın alırken ,,, girişli olduğu ve ithal girişli olmadığının söylendiğini, müvekkilinin buna güvenerek 150.000,00 TL bedelle aracı satın aldığını, daha sonra aracı satmak isteğinde aracın üzerinde ... Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/180 esas sayılı dosyasında ihtiyati tedbir konulduğunu öğrendiğini, ceza davası dosyasında sahtecilik ve gümrük vergilerinin tam olarak ödenmemesi nedeniyle aracın gümrük kaçağı olduğunu, müvekkilinin bunu bilmediğini belirterek aracın iade olarak verilmesini veya aracın bedelinin müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiş; yargılama sırasında 04.03.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini ayıpsız misli ile değişimi olarak ıslah etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı vekili; satılan aracın ayıplı olmadığını, davacının halen aracı kullandığını, mağdur olmasının söz konusu olmadığını, ... Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/180 esas sayılı dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğini, aracın iade edilmeden bedelin ödenmesinin mümkün olmayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.
2. İhbar olunan ... Tic. Ltd. Şti vekili; aracın kusurlu olduğuna, vergi borcu olduğuna veya kaçak yollarla ülkeye sokulduğuna dair bir idari merci veya mahkeme kararı bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; aracın gümrük kaçağı olması sebebiyle araç üzerine ihtiyati tedbir konulması ile aracın hukuki ayıplı olarak kabul edilmesi gerektiği, ceza dosyası, dinlenilen tanık beyanları ve toplanılan delillerden davalının bu durumu davacıya bildirdiğinin ve davacının bu durumu bilerek aracı satın aldığının ispatlanamadığı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) 219. maddesi uyarınca davalı olan satıcının bu ayıbı bilmese bile bu ayıp nedeni ile sorumlu olduğu, bilirkişi raporu ile aracın gizli ayıplı olduğunun tespit edilmesi üzerine aracın davalıya teslimi ile aracın davalılar tarafından ayıpsız misli ile değiştirilmesine, bunun mümkün olmaması halinde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) 24. maddesi gereğince işlem yapılmasına karar verilmiş; karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; dava konusu aracın ayıplı olmadığını, ceza dosyasının sonuçlanması beklenmeden eksik araştırma ile hüküm kurulduğunu, yapılan yargılama neticesinde sanıkların beraat ederek kararın kesinleştiğini, kararın kesinleşmesi ile tedbirin kaldırılması talebinin davacı tarafından yapılması gerektiğini, davacının ıslahı ile talep sonucunu değiştirebilmesi mümkün ise de seçimlik hakkını değiştirebilmesi mümkün olmadığını, davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, Mahkemece hüküm olunan yargılama giderinin doğru olmadığını, ıslah tarihine kadar olan yargılama giderlerinden ve yetkisiz mahkemede yapılan yargılama giderlerinden müvekkilin sorumlu tutulmaması gerekirken, bu gerekliliğe uyulmaması da hukuka uygun olmadığını ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, ayıplı araç satışından kaynaklı ayıpsız misli ile değişim istemine ilişkindir.
1. Temyiz edilen kararın dayandığı bilgi ve belgelere, hükme esas alınan bilirkişi raporu ile davaya konu aracın hukuki ayıplı olarak satıldığının tespit edilmiş olmasına göre; davalı vekilinin aşağıdaki bendin dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.
2. Ayıba karşı tekeffül borcuna ait TBK 2 19... . maddeleri arasında belirtilen koşullarının gerçekleşmesiyle, alıcı aynı Kanunun 227 ve devamı maddeleri kapsamında kendisine tanınan seçimlik haklarını satıcıya karşı kullanabilecektir. Alıcının, satılan malın ayıbının bulunması halinde TBK’nın 227. maddesine göre sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme, aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme, imkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme hakları mevcuttur. Bu haklar "yenilik doğuran" haklar olup, kullanılmasıyla birlikte hukuki sonuçlarını doğurur ve bu irade beyanı karşı tarafa ulaştığında hak tüketilmiş olur.
3. Somut olayda, davacı tarafın dava dilekçesinde sözleşmeden dönerek araç bedelinin iadesini talep ettiği ve seçimlik hakkını bu şekilde kullanmakla tükettiği anlaşılmaktadır. Mahkemece, davacının sunduğu ıslah dilekçesi ile aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesini talep ettiği ancak bir kez kullanılmakla sona eren seçimlik hakların ıslah ile değiştirilemeyeceği değerlendirilerek, davacının dava dilekçesindeki sözleşmeden dönme ve bedel iadesi talebi hakkında yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde değerlendirme yapılıp bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup, kararın bozulmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE,
2.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK 373/1 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA,
3.İlk Derece Mahkemesi kararının aynı Kanunun 371. maddesi uyarınca davalı yararına BOZULMASINA,
4.Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz edene iadesine,
5.Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.