MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/... E., 2025/... K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 5. Tüketici Mahkemesi
SAYISI : 2022/... E., 2023/627 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin davalı ...nin yetkili satıcısı ...Pazarlama A....den 12.04.2021 tarihinde ... (...) marka 2021 model aracı satın aldığını, aracın sol ön tavan kısmında satış sözleşmesinin gerçekleşmesinden yaklaşık bir yıl sonra renk değişimi meydana geldiğini, aracın tavanının sol ön köşesinde lokal boya olduğunun görüldüğünü, müvekkilinin bu durumu farkedince derhal aracı satın aldığı davalı şirkete bildirdiğini, davalı şirkete çekilen 19.04.2022 tarihli ihtarnameyle; aracın ayıpsız misliyle değiştirilmesi yahut aşırı masraf gerektirmediği takdirde aracın ücretsiz onarılması ve ayıptan kaynaklı oluşan değer kaybının talep edildiğini, ancak taleplerinin davalı tarafça karşılanmadığını ileri sürerek; dava konusu aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesini, yahut aşırı masraf gerektirmediği taktirde aracın ücretsiz onarılmasını ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik ayıptan kaynaklı değer kaybı için 10.000,00 TL bedelin müvekkiline ödenmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili; dava konusu aracın satışı esnasında araçta herhangi bir ayıp olmadığını, aracın satışından sonra araca zarar verilip verilmediğinin tespit edilmesi için sigortadan hasar dosyasının istenmesi ve bilirkişiden rapor alınması gerektiğini, aracın misli ile değiştirilmesinin talep edilmeyeceğini, araçtaki kusuru kabul etmemekle birlikte müşteri memnuniyetini sağlamak adına davacıya iki adet bakım ve bir yıl daha garanti tanımlaması yapıldığını, davacının bu tanımlamayı kabul ettiğini ve aracının ilk bakımını müvekkili firmada ücretsiz olarak yaptırdığını, bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, davacının seçimlik hakkını kullandığını, Mahkemece tazminata hükmedilecek olursa davacıya yapılan tanımlamaların fiyatının araştırılarak tazminattan düşülmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
2.Davalı ... A.Ş vekili; davanın zamanaşımına uğradığını, müvekkili şirkete herhangi bir bildirimde bulunulmadığını, davacının terditli talepte bulunamayacağını, davacının tasarrufu altındayken aracın hasara uğramış olabileceğini, dava konusu aracın sorunsuz bir şekilde davacıya teslim edildiğini, davacıya müşteri memnuniyetinin sağlanması maksadıyla iki adet periyodik bakım ve yasal garanti süresine ek olarak bir yıl garanti uzatımı paketleri tanımlandığını, davacının seçimlik hakkını bu yönde kullanarak tükettiğini, davacının dava konusu araçtan yararlanmasını etkileyen veya aracın değerini ortadan kaldıran hiçbir problem olmadığını, misli ile değişimin orantısız güçlükleri beraberinde getireceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu aracın sol ön tavan kısmında satıştan bir yıl sonra renk değişimi meydana geldiği, bilirkişilerce araç üzerinde yapılan inceleme neticesinde, dava konusu aracın boyasında şeffaf son kat altında küçük atım hatasından kaynaklı bir homojen görünüm sağlamama kusurunun gözlendiği, yetkili serviste aracın komple boyanması ile bu ayıbın giderilebileceği, araçtaki ayıbın aracı kullanmaya engel teşkil etmediği, misli ile değişim veya ücretsiz onarım/boyama işleminin hakkaniyete uygun olmayacağı, komple boyama işleminin araca daha fazla değer kaybettireceği, değer kaybının 10.000,00 TL olarak hesaplandığı gerekçesiyle; terditli olarak açılan davada, davalılardan ... Otomotiv Paz. A.Ş. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 11. maddesi uyarınca sadece ücretsiz onarım ve misli ile değişim taleplerinden sorumlu olacağından; değer kaybına yönelik davanın kabulü ile, 10.000,00 TL'nin davalılardan....den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair hakların saklı tutulmasına karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili ve davalılardan ... Araçlar A.Ş. vekili istinaf isteminde bulunmuşlardır.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; aracın üretim kaynaklı ayıplı olduğu, araçta hasar kaydının bulunmadığı, aracın tamir edildiği zaman araçta daha fazla değer kaybı olacağı, menfaatler dengesi bakımından davacının misli ile değişim talebinin iyi niyet kurallarına uygun olmadığı, hakkaniyet gereği ayıp oranında bedelde indirime karar verilmesinin yerinde olduğu, "nispi metot" yöntemine göre hesaplama yapılan bilirkişi raporlarının hükme esas alınarak karar verilmesinin yerinde olduğu, bakım ve garanti bedellerinin takdir edilecek tazminattan düşülmesinin mümkün olmadığı, Dairece ayıp oranında bedelde indirim seçimlik hakkının hakkaniyetli bulunduğu, ayıp oranında bedelde indirim seçimlik hakkından kanunen sorumlu olmayan ithalatçı davalı ... Otomotiv Pazarlama A.Ş. yönünden davanın reddine karar verilmesinin isabetli olduğu, kendisini avukat ile temsil ettiren anılan davalı lehine karşı vekalet ücreti takdirinin de isabetli olduğu gerekçesiyle; istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili; müvekkilinin aracındaki ayıbın gizli ve önemli nitelikte olduğunu, aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi yönünde hüküm kurulması gerektiğini, Yerel Mahkemenin davalılardan biri yönünden davayı reddetmesinin hukuka aykırı olduğunu, davalılardan ... A.Ş. yönünden müvekkilinin kusuruna dayanmayan bir konuda aleyhlerine karşı vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, bilirkişi raporunda yapılan hesaplamanın eksik ve hatalı olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı ...Ş. vekili; dava konusu aracın ayıplı olmadığını, yargılama sırasında alınan bilirkişi raporlarının çelişkili ve itirazlarını karşılar mahiyette olmadığını, kim tarafından ve nasıl oluştuğu tespit edilemeyen bir husus için müvekkili şirketten değer kaybının tahsiline karar verilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, hesaplanan değer kaybı bedelinin yüksek olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydı ile müvekkilinin müşteri memnuniyeti kapsamında davacıya bakım ve garanti tanımlaması yaptığını, davacının seçimlik hakkını kullandığını, söz konusu tanımlamaların tazminattan düşülmesi gerektiğini, kabul anlamına gelmemek kaydı ile diğer davalı ... A....nin de sorumluluğunun bulunduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını talep etmiştir.
3.... A.Ş. vekili; dava konusu araçta üretimden kaynaklı bir problem olmadığını, davacının tüm taleplerinin reddedilmesi gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, ayıplı aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi, mümkün değilse ücretsiz onarım ve bedelde indirim istemine ilişkindir.
1.Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçelere, özellikle Mahkemece hükme esas alınan (kimya ve makine mühendisi bilirkişiden oluşan heyetten alınan) kök ve ek raporlarda; dava konusu aracın tavan sol üst tarafındaki kaportanın orjinal fabrika çıkışlı olup, son kat koruyucu şeffaf katında normal kabarma ve çatlamanın olmadığı, ayıbın şeffaf son kat altında boyada küçük atım hatasından kaynaklı homojen görünüm sağlamama kusuru olduğu izlenimi verdiği, bu durumun zamanla son kat verniğin çatlayarak dökülmesine ve boya kalkmasına yol açabilecek bir sorun olarak görülmediği, bu görünümün herhangi bir kusur izlenimi vermediği ve tamiri gerektirir bir durum olmadığı, aracın üretimden kaynaklı gizli ayıplı olduğu, bu durumun araçta 10.000,00 TL değer kaybına yol açabileceğinin tespit edildiği, bilirkişi raporlarının taraf, Mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli olduğu, ithalatçı firmanın sorumluluğunun 6502 sayılı Kanunun 11/2 maddesi gereğince iki seçimlik hak (onarım ve misli ile değişim) yönünden olduğu, istinaf başvurusunun reddi halinde Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı temyiz hakkı sadece istinaf başvurusu reddedilen tarafa ait olup, İlk Derece Mahkemesi kararını istinaf etmeyen ve aleyhine de yeniden hüküm kurulmayan davalı ... A.Ş. vekilinin temyiz hakkı bulunmadığının anlaşılmasına göre; davalılar vekillerinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.
2. 6502 sayılı Kanun'un 11. maddesinde, malın ayıplı olması durumunda tüketicinin seçimlik hakları düzenlenmiştir. Bu seçimlik haklarda tüketici; bedel iadesini de içeren sözleşmeden dönme, malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi, ayıp oranında bedel indirimi ya da ücretsiz onarım isteme haklarına sahiptir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Açıklandığı şekilde tüketici seçimlik haklarından herhangi birisini kullanabilecektir. Öğretide ve uygulamada da kabul edildiği üzere tüketicinin seçimlik haklarını tek yanlı ve varması gereken bir irade açıklamasıyla kullanması gerekmektedir. Tüketici bu haklardan hangisini seçtiğini, bir kez bildirmekle, seçim hakkını kullanmış olur ve artık tercihini değiştiremez. Çünkü, satıcı kayıtsız şartsız, bildirilen tercihi yerine getirmek zorundadır. Bu nedenle tüketicinin seçim hakkı, bir kez kullanılmakla sona ermekte ve onun yerine tercih ettiği hak geçmektedir. Bu haklar kullanılmakla da tükenirler. Bu özelliği nedeniyle, tüketicinin seçimlik hakkı yenilik doğurucu (inşai) haklardandır.
3. 6502 sayılı Kanunun 11/3. maddesinde; "Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin satıcı için orantısız güçlükleri beraberinde getirecek olması hâlinde tüketici, sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarından birini kullanabilir. Orantısızlığın tayininde malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici açısından sorun teşkil edip etmeyeceği gibi hususlar dikkate alınır." düzenlemesi mevcuttur. Görüldüğü üzere kanun koyucu, 11/1 maddesi ile tüketicinin seçimlik haklarını sıralama yoluyla düzenlemiş, bu seçimlik haklardan "ücretsiz onarım" ve "malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi" seçimlik haklarının kullanılması halinde karşı taraf için hakkaniyete aykırı olarak orantısız güçlüklerin ortaya çıkması halini ise tüketici insiyatifinde olan seçim hakkının bir istisnası olarak aynı maddenin üçüncü fıkrasında hüküm altına almıştır.
4.Davacı, dava konusu aracın gizli ayıplı olduğu gerekçesiyle misli ile değişimine, bunun mümkün olmaması halinde ise ücretsiz onarım ve bedelde indirime karar verilmesini talep etmiştir. Bu durumda 6502 sayılı Kanunun 11. maddesi gereği davacı seçimlik hakkını, dava dilekçesindeki ilk talebi olan dava konusu ayıplı aracın misli ile değişimi yönünde kullandığı anlaşılmıştır. Davaya konu ayıp nazara alındığında, misli ile değişimi gerektiren bir husus olmasa da "çoğun içinde az da vardır" kuralı gereğince 6502 sayılı Kanunun 11/3. maddesine göre davacının ücretsiz onarım ve bedel indirim hakkının olup olmadığının da değerlendirilmesi gerekir.
O halde Mahkemece, kaportada tamir işlemi gerçekleştirilirse araçta lokal boya olacağı ve araçta daha fazla değer kaybına sebebiyet verilebileceği, misli ile değişimi gerektiren bir husus olmasa da "çoğun içinde az da vardır" kuralı gereğince 6502 sayılı Kanunun 11/3. maddesi gereği bedel indirim hususu gözetilmesi gerektiği gerekçesiyle; hakkaniyete uygun olarak değer kaybına yönelik davanın kabulü ile, 10.000,00 TL'nin davalılardan ... Araçlar A....den tahsiline ve davalılardan ... A.Ş. lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerekirken, Mahkemece ayıp oranında satış bedelinden indirime dair verilen karar yerindeyse de, yanılgılı şekilde, hüküm kısmında terditli olarak açılan davada değer kaybına yönelik davanın kabul edildiğinin belirtilmiş olması ve davalılardan ... lehine vekalet ücretine hükmedilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.
Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/2 maddesi uyarınca, Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak, temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının ve gerekçesinin düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davacı vekilinin sair, davalılar vekillerinin tüm temyiz itirazlarının REDDİNE,
2.Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
3.Temyiz olunan İlk Derece Mahkeme kararının hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan "Davacı tarafından terditli olarak açılan davada" ve "fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasına" ibarelerinin ve vekalet ücretine ilişkin (6) numaralı bendinin tamamen çıkartılmasına, bundan sonraki bentlerin buna göre teselsül ettirilmesi suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Aşağıda yazılı bakiye karar harcının temyiz eden davalılara yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
26.03.2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.