MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/... E., 2025/1374 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/... E., 2025/105 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalılardan ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davalılardan ...'ın 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun (1416 sayılı Kanun) kapsamında müvekkili Bakanlık hesabına, ... Üniversitesi adına "Çin'de Uzakdoğu Çalışmaları" alanında yüksek lisans ve doktora öğrenimi görmek üzere Çin'e gönderildiğini, davalılardan asıl borçlu ...'ın ... 1. Noterliğinin 08.01.2019 tarihli taahhütnamesini, diğer davalılardan ... ve ...'in ... 1. Noterliğinin 08.01.2019 tarihli ve davalılardan İslam'ın ise ... 1. Noterliğinin 22.01.2019 tarihli kefaletnamelerini imzaladıklarını, Çin'de 15.07.2021 tarihinde yüksek lisans öğrenimini tamamlayan davalı ...'in niyet mektubunda çalışmayı taahhüt ettiği konu dışındaki tez başlığı ve tez içeriğinin, Devletin ve müvekkili Bakanlığın politikalarıyla uyumlu olmadığından 16.07.2021 tarihi itibarıyla öğrenciliğiyle ilişiğinin kesildiğini, yapılan masrafların tahsili kararı alındığını, davalı ...'ın idari işlemin iptali için açtığı davanın reddedildiğini, müvekkili Bakanlık tarafından davalı bursiyer lehine 46.707,15 USD ve 3.259,16 TL harcama yapıldığını, müvekkili tarafından davalılara borcun ödenmesinin ihtar edildiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 46.707,15 USD ve 3.259,16 TL'nin her bir ödeme tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalılardan ... vekili; burs programı kapsamında davacı Bakanlığın danışman hoca ataması gerektiğini, müvekkili tarafından 28.09.2019 tarihinde kendisine danışman atanmadığı hakkında e-posta atılmasına rağmen danışman atamasının 18.04.2021 tarihinde yapıldığını ve müvekkilinin tezini 2021 Mayıs döneminde tamamladığını, müvekkiline akademik danışman atanmadığından öğrenim planlarının sunulamadığını, davacı Bakanlığın yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmediğini, yüksek lisans tez konusunun niyet mektubundaki konu olma zorunluluğunun olmadığını, niyet mektubunun taraflar arasında bağlayıcı bir belge olmadığını, 21.01.2021 tarihli süre uzatım talebinde tez konusundan bahsedildiğini, davacı Bakanlık tarafından itiraz edilmediğini ve süre uzatımı verildiğini, müvekkilinin tez konusunun "Çin Çalışması" olup, idare mahkemesinde görülen davanın halen derdest olduğunu, faiz talebinin mevzuata aykırı bulunduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte talep edilen fahiş tazminat bedelinden indirim yapılması gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
2.Diğer davalılar, davaya cevap vermemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalılardan ...'ın niyet mektubunda "..." hakkında çalışma yapacağını, bu çalışmayla Çin'e, Türkiye, İran ve Arap ülkeleri gibi ülkeler hakkında farklı bir bakış açışı kazandırmayı amaçladığını beyan ettiği, ancak yüksek lisans sonucu hazırladığı tezin konusunun ''Demimonde'de Lüks Rönesans İtalyası ve Ming Dönemi Çin'deki Hayat Kadınlarının Karşılaştırmalı Tarihi" olduğunun tespiti üzerine davacı Bakanlık tarafından tezin taahhüte aykırı olarak kabul edildiği, ... 23. İdare Mahkemesinde açılan davanın reddedildiği ve kararın onandığının görüldüğü, davalı asilin süre uzatımı talebi aşamasında tez önerisini davacı Bakanlığa e-posta yoluyla gönderdiği, yine yurt dışı danışman yazısını ve transkriptini gönderdiği, öneri yazısındaki tez konusunun "Kurtezan'ın Lüks Dünyası: Rönesans İtalyası ve Ming Dönemine Dair Bir Karşılaştırma" olarak gösterildiği, davacı Bakanlığın tez konusunun uygunsuz ve Devlet politikalarıyla örtüşmez mahiyette olduğunu bildirdiği, davalının niyet mektubunda taahhüt ettiği konu ile çalışılan konunun birbirinden bağımsız ve ilgisiz olduğu, Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik'in ''Öğrenim planı'' başlıklı 12/3 maddesinde, öğrenim plânlarının yurt dışı temsilcilik ve yurt içi akademik danışman izniyle değiştirilebileceğinin düzenlendiği, öğrenim planına ilişkin değişikliğin ne Bakanlık ateşesi ne de ... Üniversitesi tarafından onaylanmadığı, Yönetmeliğin 12. maddesinin ihlal edildiği, niyet mektubundaki konunun izinsiz değiştirildiği, taahhütnameye aykırı davranıldığından davacı Bakanlığın davalı bursiyer için yapılan masrafları talep etmekte haklı olduğu gerekçesiyle; davanın kabulü ile 46.707,16 USD'nin tahsil tarihindeki T.C. ... Bankasının efektif satış kuru üzerinden hesap edilecek Türk Lirası olarak tahsil tarihinde işlemiş yasal faizleri ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 3.259,16 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili ve davalılardan ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalının niyet mektubundan farklı olan tez içeriğinin Devlet ve Bakanlık politikaları ile uyumlu bulunmadığı, ... tarafından davalının doktoraya devam etmesinin uygun görülmediği, burslu öğrencilik statüsünün kesilmesine ilişkin olan idari işlemin iptali talebi ile davalı tarafından açılan davanın reddine ilişkin olarak verilen kararın Danıştay tarafından onandığı, davalının başarılı olmadığının kabulünün gerektiği, ancak Mahkeme tarafından hüküm altına alınan alacağa işletilecek faizin oranı ve başlangıç tarihi konusunda çelişkili ifadeler kullanıldığı, bu durumun infazda tereddüt yaratacağının açık olduğu, 09.06.2021 tarihinde yürürlüğe giren 7326 sayılı Kanunun 14. maddesi ile 1416 sayılı Kanunun 19/1 maddesinin sonuna; "Faiz borcunun hesaplanmasında, öğrencilerin taahhüdünü ihlal ettiği tarih faiz başlangıç tarihi olarak esas alınır." cümlesinin eklendiği, alacağa işletilecek faizin öğrencilik ile ilişiğin kesildiği 16.07.2021 tarihinden başlatılması gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle; davacı ve davalılardan ...'ın istinaf taleplerinin kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, 46.707,16 USD'nin 16.07.2021 tarihinden itibaren Devlet Bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 3.259,16 TL'nin 16.07.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili ve davalılardan ... vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili; müvekkili lehine hükmedilen vekalet ücretinin eksik hesaplandığını, karar tarihindeki kur üzerinden döviz alacaklarının TL'ye çevrilmesi ve bu tutar üzerinden vekalet ücretinin hesaplanması gerektiğini ifade ederek; kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalılardan ... vekili; niyet mektubunun hukuken taahhüt doğuran bir sözleşme niteliğinde olmadığını, Mahkemece niyet mektubu ile tez başlığı arasındaki farklılığın doğrudan sözleşme ihlali gibi yorumlandığını, müvekkilinin tez konusunun halen Çin/Uzakdoğu Çalışmaları kapsamında olduğunu, niyet mektubunda belirtilen alanın tamamen dışına çıkılmadığının bilirkişi raporuyla ortaya konulduğunu, davacı Bakanlığın müvekkiline zamanında danışman atama yükümlülüğünü yerine getirmediğini, müvekkili tez konusunu gerekli aşamalarda idareye bildirdiği halde itiraz veya yönlendirme yapılmadığını, müvekkili öğrenimine 02.09.2019 tarihinde başladığından 01.03.2020 tarihinde yürürlüğe giren Yönetmeliğin 12. maddesinin uygulanamayacağını, faiz hesaplamasının doğru olmadığını, faize faiz işletilemeyeceğini, ayrıca döviz bazında hesaplanan alacakların tahsil tarihindeki kur üzerinden TL'ye çevrilmesinin müvekkili açısından öngörülemez ve orantısız bir borç yükü doğurduğunu, müvekkilinin Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunduğunu ancak bekletici mesele yapılmadığını ifade ederek; kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, 1416 sayılı Kanun kapsamında yüksek lisans ve doktora yapmak için yurt dışına gönderilen davalı bursiyerin, niyet mektubunda belirttiği konu ile tez çalışmasının birbirinden farklı olduğundan bahisle öğrencilikle ilişiği kesilmesi nedeniyle yapılan masrafların tahsili istemine ilişkindir.
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında belirtilen gerekçeye, özellikle taahhüt senedinin tarafların serbest iradesiyle düzenlenmiş olması nedeniyle geçerli olmasına, yabancı para cinsinden eğitim-öğretim ücretinin ödeneceğinin başlangıçta bilinerek buna göre borçlanılmasına, serbest iradeyle borçlanma türününün belirlenmesine, ülkemizde zaman zaman ekonomik krizlerin vuku bulduğu ve bu bağlamda dövizle borçlanmanın risk taşıdığının da toplumun büyük bir çoğunluğu tarafından bilinen bir olgu olmasına, davalıların bu riski önceden öngörebilecek durumda bulunmasına, yüksek lisans yönünden davalı asıl borçlu ... tarafından imzalanan taahhüt senedinde yazılı yükümlülüklerin yerine getirilmemesine, davalı bursiyerin öğrenim planını zamanında göndermemesine, izin almadan tez konusu değiştirmesine, niyet mektubunda belirtilen konu ile çalıştığı konunun birbirinden bağımsız ve ilgisiz olduğunun belirlenmesine, 1416 sayılı Kanunun 19/1 maddesinin son cümlesinde; faiz borcunun hesaplanmasında, öğrencilerin taahhüdünü ihlal ettiği tarihin faiz başlangıç tarihi olarak esas alınacağının belirtilmesine, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 121/son maddesine uygun şekilde faize faiz işletilmemiş olmasına, yabancı para alacağının dava tarihindeki kura göre hesaplanan Türk Lirası değeri üzerinden davacı lehine nispi vekalet ücreti belirlenmesinin Dairenin içtihatlarına uygun bulunmasına göre, davacı vekili ve davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz eden davalı ...'ya yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
12.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.