MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/... E., 2025/... K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: ... ... 5. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/... E., 2024/... K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin, davalıların murisi ... adına kayıtlı ... ili ... ilçesi ... mahallesi 6 48... parselde bulunan arsanın 1/2 payını, 27.03.2007 tarihinde murise vekaleten davalı ...'dan 130.000,00 TL bedel karşılığında satın aldığını, davalılardan ... tarafından, babası ...'in akli melekelerinin yerinde olmadığı ve satış işleminin geçersiz olduğu iddiasıyla açılan davada, ... ... 13. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/... E., 2014/487 K. sayılı kararıyla, müvekkiline ait taşınmaz payının iptaline ve davalıların tapuya tesciline karar verildiğini, kararının 20.04.2018 tarihinde kesinleştiğini, muris...'in vefatı üzerine de davaya konu taşınmaz payının davalılara miras yoluyla intikal ettiğini, müvekkilinin satış bedeli olarak ödediği paranın iadesi amacıyla davalı ... aleyhine 30.04.2018 tarihinde ... ... 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/214 E. sayılı dosyası ile alacak davası açtığını, ancak söz konusu davanın husumet yokluğundan reddedildiğini, davaya konu taşınmazın müvekkiline satıldığı ve bedelinin müvekkilinden alındığının resmi belgelerle sabit olduğunu ileri sürerek; ödenen satış bedelinin, 20.04.2018 tarihindeki rayiç değeri üzerinden işleyecek en yüksek faiz oranı ile birlikte davalılardan tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ...; babası... adına kayıtlı arsanın 1/2 payını satışını vekaleten yaptığını, satış bedelinin davacının talebi üzerine 130.000,00 TL gösterdiğini, davacı tarafça satış bedeli olarak sadece 8.000,00 TL ödediğini, bakiye bedelin tarafına ödenmediğini, davacının ... ... 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/214 E. sayılı dosyasında açtığı alacak davasının derdest olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
2.Davalı ...; satış işleminin babalarına vekaleten diğer davalı tarafından yapılması nedeniyle tarafına husumet yöneltilemeyeceğini, satış bedelinden kendisine ödenen bir para bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
1.İlk Derece Mahkemesinin 07.12.2021 tarihli kararıyla; davacının, tapu satışının iptali sebebiyle ödenen bedelin iadesi için davalı olarak ...'i gösterdiği, ancak satış sözleşmesinin ehliyetsizlik sebebiyle iptal edildiği, bu nedenle davalı ...'in bu dava taraf olamayacağı, davacının tapu bedelini alan kişiden talepte bulunabileceği, buna ilişkin talebini de ... ... 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/... E. sayılı dosyasında ileri sürdüğü gerekçesiyle; davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin 17.02.2022 tarihli kararıyla; Mahkemece, davalılara husumet yöneltilemeyeceği, satışın ehliyetsizlikle iptal edildiği gerekçesiyle dava reddedilmiş ise de, tapu kaydı iptal edilen taşınmaz için karşılığı resmi kayıtlarda ödendiği görülen hisse bedelinin, satışı muris adına vekaleten yapandan değil murisin mirasçılarından tahsilinin gerektiği, satışın vekaleten davalı ... tarafından yapıldığı, bu vekaletin geçersiz olduğu belirlenmekle geçersiz vekaletname ile satış yapan davalı ...'ın satış bedelinin iadesinden de sorumlu olduğu, her durumda davada, her iki davalı yönünden pasif husumet söz konusu olmadığını, sebepsiz zenginleşenin parayı alan kişi olduğunu, muris adına alındı ise mirasçıların, vekaleten alındı ise geçersiz vekaletname nedeniyle parayı alanın sebepsiz zenginleştiği gerekçesiyle; istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
2.İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalılardan ...'ın derdestlik itirazına konu ettiği ... ... 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/214 E. sayılı dosyasında, davacı tarafından, davalı ...'ın babasına vekaleten yaptığı satıştan almış olduğu 130.000,00 TL'nin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesinin talep edildiği, Mahkemece verilen 2021/153 sayılı karar ile asıl davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddedildiği, kararın istinaf incelemesinden geçerek 15.11.2022 tarihinde kesinleştiği, işbu dava devam ederken söz konusu kararın kesinleşmesi ve dosyada yer alan tarafların farklı olması dikkate alınarak derdestlik itirazının yerinde görülmediği, söz konusu Mahkeme kararının mevcut dosyada kesin hüküm oluşturmayacağı kanaatiyle yargılamaya devam olunduğu, taşınmazın dava tarihindeki değerinin tespiti amacıyla yapılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda, 20.04.2018 tarihinde taşınmazın 1/2 payının 502.500,00 TL olduğunun tespit edildiği, rapor doğrultusunda davacı tarafın bakiye harcın tamamladığı, istinaf ilamı doğrultusunda davacı taraftan beyan dilekçesi sunması istendiği, davacı vekilinin 16.02.2024 tarihli dilekçesinde; müvekkilinin, satış bedelini...'e verilmek üzere vekili ...'a verdiğini, tüm işlemlerin ... tarafından...'i temsilen yapıldığını bildirdiği, celp edilen tapu kayıtları ve resmi senete göre, taşınmazın 1/2 payının 130.000,00 TL bedelle satıldığı, ne kadar davalı ..., satış bedeli olarak sadece 8.000,00 TL aldığını savunmuş ise de, resmi senedin aksinin yazılı delillerle ispatlanamadığı anlaşıldığından davalının bu savunmasının yerinde görülmediği, istinaf ilamında da açıkça işaret edildiği üzere, resmi senette yazılı satış bedelinin kimin uhdesinde olduğu, bu bedelle kimin zenginleştiği hususunun önem taşıdığı, satış akdine göre bedelin davalı ...'a vekil sıfatıyla verildiği, söz konusu satış tarihinde murisin akli melekelerinin yerinde olmadığının tespit edildiği ve davalı ...'ın geçersiz vekaletnameye istinaden işlem yaptığı, bu durumda parayı alan ...'ın sebepsiz zenginleşmiş olduğu, davacının talebi bakımından ...'ın pasif husumetinin bulunduğu ve mezkur satış bedelini davacıya iade ettiğinin ispatlanamadığı, davalı ... bakımından ise aynı gerekçelerle pasif husumetin bulunmadığı, davacı dava konusu taşınmazın 20.04.2018 tarihindeki gerçek rayiç değerini davalılardan istemiş ise de, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre istenebilecek miktarın davacının ödediği miktar kadar olduğu, davacının açıkça bu miktarın denkleştirici adalet hükümlerine göre karşılığını istemediği ve davadan önce davalı ...'ın temerrüde düşürülmediği gerekçesiyle; davanın, davalı ... yönünden reddine, davalı ... yönünden kısmen kabulüne, 130.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı ...'a, diğer davalı ... tarafından satış bedeline konu paranın verildiğinin ispatlanamadığı, söz konusu taşınmaz hisse bedelinin davalı ...'a verildiği açıklığa kavuştuğundan davalı ...'a husumet düşmediği, davalı ...'a ise taşınmaz bedeli karşılığı 130.000,00 TL ödendiği, daha sonra murisin akıl zayıflığı bulunduğu belirlenerek, vekaletname ile davacıya satışı yapılan paya dair tapu kaydının iptal edildiği, vekaletnamenin de geçersiz hale geldiği, geçersiz vekaletname gereği davacının, ödediği taşınmaz bedeli yönünden sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre verdiğini aynen geri alacağı, İlk Derece Mahkemesince, satış bedelinin aynen iadesine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; İlk Derece Mahkemesinin davalı ... hakkında verdiği red kararının, Bölge Adliye Mahkemesince verilen kaldırma kararındaki gerekçe ile açıkça çeliştiğini, kaldırma kararında paranın asıl malik muris... adına alındığının ve bu durumda sebepsiz zenginleşenin muris olduğunun, dolayısıyla murisin tüm mirasçılarının satış bedelinden sorumlu olduklarının belirtildiğini, satış bedelinin muris...'e vekaleten satışı yapan davalı ...'a ödendiğini, ...'ın ise bu bedeli...'e vermek üzere teslim aldığını, dava dilekçesinde açıkça taşınmazın 20.04.2018 tarihi itibarıyla rayiç değerinin tazmininin talep edildiğini, alınan bilirkişi raporunda bu tarih itibarıyla taşınmazın 1/2 payının rayiç değerinin tespit edildiğini ve bu değer üzerinden harç ikmali yapıldığını, yapılan yargılamada taraflarınca denkleştirici adalet ilkesi gereğince alacağın tahsilinin talep edildiğini, Mahkemece sadece nominal bedelin iadesine hükmedilmesinin müvekkilinin zararına neden olduğunu ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacı tarafından davalıların murisinden satın alınan taşınmaz payının, murisin satış tarihinde ehliyetsiz olduğu ileri sürülerek açılan tapu iptali ve tescil davasında verilen kararla tapusunun iptal edilmesi nedeniyle, taşınmazın rayiç değerinin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca tahsili istemine ilişkindir.
1.Temyiz olunan kararın dayandığı bilgi ve belgelere, iade yükümlülüğünün sebepsiz zenginleşme hükümlerine tabi olmasına, bu itibarla iade sorumluluğunun kapsamının satış bedeli ile sınırlı bulunmasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.
2. Somut olayda, davalıların murisi...'e ait 1/2 payın, murise vekaleten oğlu olan davalı ... tarafından, davacıya tapuda düzenlenen resmi senetle satış suretiyle devredildiği, murisin satış tarihinde fiil ehliyetinin bulunmadığı, fiil ehliyeti yokluğu hukuksal sebebine dayalı olarak açılan dava sonucunda, davacı adına kayıtlı olan taşınmaz payının tapusunun iptaline ve iptal edilen payın murisin yasal mirasçıları olan davalılar adına tesciline karar verildiği anlaşılmıştır. Her ne kadar İlk Derece Mahkemesince; geçersiz vekaletnameye istinaden satış yapıp bedelini alan davalı ... yönünden sebepsiz zenginleşmenin söz konusu olduğu, davalı ...'a ödenen bir bedel bulunmadığından husumet yöneltilemeyeceği gerekçesiyle, davalı ... yönünden davanın reddine karar verilmiş ise de; vekaleten yapılan satış nedeniyle ödenen satış bedelinin, davalıların murisine ait olduğu nazara alınarak, bedelin iadesinden de mirasçı davalıların yasal miras payları oranında sorumlu olduklarının kabulü gerekir.
Buna göre, İlk Derece Mahkemesince; davacı ile davalıların murisine vekaleten davalı ... arasında tapuda yapılan satışta, resmi senette taşınmaz için ödendiği belirtilen satış bedelinin, sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca davalılardan tahsiline hükmedilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile istemin davalı ... yönünden reddine karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE,
2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi Kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. İlk Derece Mahkemesi kararının aynı Kanunun 371. maddesi uyarınca davacı yararına BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
30.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.