(1086 S. K. m. 428)
Dava: Dava dilekçesinde kira parasının 01.04.1980 gününden başlayarak aylık 2500 lira olarak tespiti istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü ile aylık kira parasının 01.04.1980 den geçerli olarak 1425 liranın tespiti cihetine gidilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Dosyadaki kira sözleşmesine göre ilk kira dönemi 14.04.1975 tarihinde başlamıştır. Kira süresi 1 yıl olduğundan ve ihtar da 27.02.1980 tarihinde davalı tarafa tebliğ edildiğinden yeni kira dönemi başlangıcının 01.04.1980 olarak kabulü doğrudur.
Kira sözleşmesinde aylık kira parası 1975 yılı olağan rayicine göre taraflarca aylık 350 lira olarak saptanmıştır.
Davacı dava dilekçesinde 350 lira kira parasının sonradan 1250 liraya çıkarıldığını açıklamışsa da bunu kanıtlayan yazılı bir delili mahkemeye vermemiş ve mahkemece de taraflar isticap edilerek kira parasının hangi tarihte 1250 liraya çıkarıldığı mahkemece tespit edilmeye çalışılmamıştır.
Davacı kira sözleşmesindeki kira parasının sonradan artırılarak yeniden tespit edildiğini ve hangi tarihten başlayarak yeni kira parasının ödenmeye başlandığını kanıtlamak zorundadır. Aksi halde kira sözleşmesindeki kira parasının tespit edildiği 01.04.1975 tarihi ile yeni dönem başlangıcı olan 01.04.1980 tarihi arasında Ticaret Bakanlığı'nca düzenlenen toptan eşya fiyat endeksindeki artışın her kira yılına yansıyan bölümleri toplamı kadar 350 lira kira parasında artırma yapılarak yeni dönem kira parasının tespiti gerekir. Ancak son hükmü davalı temyiz etmediğinden son hükümle davacı yararına meydana gelen kazanılmış hak dikkate alınarak 1425 liradan aşağı kira parası tespit edilemez.
Davacı taraf kira parasının ara dönemlerde 1250 liraya çıkarıldığını ve kira parasında yapılan bu artırma tarihini kanıtladığı takdirde kira parasında yapılan bu arttırma kira yılı içinde yapılmışsa tespit edilen 1250 lira kira parası ancak müteakip dönemde taraflarca aynen kabul edildiği takdirde o dönem başındaki rayice uygun bir kira parası olarak kabul edilebilir.
Kira dönemi içinde davacı taraf yasal olarak kira parası artırma olanağına sahip olmadığından davalının verdiği kira parasını almak zorundadır. Bu da tek taraflı olarak davalı tarafından kira parasında yapılan artırmayı gösterir ki aksi kanıtlanmadıkça bunun tarafların iradelerine uygun olarak olağan rayici yansıtan bir kira parası olduğu kabul edilemez.
Bilirkişi raporunda davalının gösterdiği makbuzdan söz edilerek kira parasının 04.12.1979 tarihinde 1250 liraya çıkarıldığı kabul edilmiştir. Sözü geçen makbuz dosyada olmadığı gibi davalının duruşmada bunu doğrulayan bir kabulü de bulunmadığından bu yön hükme dayanak yapılamaz. Gerçekten kira parası 04.12.1979 tarihinden başlayarak 1250 liraya çıkarılmış olsa bile bu kira parası 01.04.1980 tarihinde başlayan kira döneminde taraflarca kabul edilmeleri halinde ancak 01.04.1980 tarihinde başlayan döneme ait olağan rayice uygun bir kira parası olarak kabul edilebilir. Oysaki 01.04.1980 tarihinde başlayan kira dönemi için dava açıldığına göre yeni dönem kira parasının tespitinde dikkate alınmamak gerektiği halde bilirkişilerce yeni dönem kira parasının tespitine esas alınmıştır.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yeninde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA 16.09.1980 gününden oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy