(743 S. K. m. 887)
Dava: Dava dilekçesinde 280.000 lira kardan yoksun kalması, davacının kiracısı bulunduğu taşınmazı haksız kullanma tazminatının masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü ile 208.000 liranın tahsili cihetine gidilmiş, hüküm davalı ekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan ve posta gideri yatırılmadığından duruşma isteminin reddine karar verildikten sonra dosyadaki bütün kâğıtlar okunup, gereği düşünüldü:
Karar: Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının Adem ve Süleyman 1.10.1981 tarihli sözleşme ile taşınmaz mallarını toptan ve perakende gıda maddeleri ve deterjan dükkânı açmak üzere kiraladığını, davacının hemşehrisi olan davalının, kiralanana ait anahtarları daha önce teslim aldığından, anahtarların ondan alınacağının da kararlaştırıldığını, ancak, davalının bugün yarın veririm diyerek davacıyı oyalayıp, anahtarları vermekten kaçındığını, üstelik kendisi camcı olduğundan buraya cam yerleştirerek işgal ettiğini, kendisine yapılan iyi niyetli uyarılara kulak asmadığı için, davacının kiralayanlara başvurarak elatmanın giderilmesini istemesi üzerine, kiralayanlarca 5917 sayılı Yasa uyarınca elatmanın giderilmesinin sağlanarak, taşınmaz malın boş olarak anahtarlarının ancak 1982 Mayıs sonunda teslim edilebildiğini, böylece 8 aylık bir süre işgal nedeniyle davacının tasarladığı dükkânı açamadığı gibi kirasını da ödemek zorunda kaldığını, böyle bir engelleme olmasa idi dükkânın açılarak 240.000 lira kâr sağlanacağını, bildirerek kiralayanlara ödediği 40.000 lira kira ile birlikte toplam 280.000 liranın davalıdan tahsilini istemiştir.
Böylece davacı dava dilekçesinde açıkça sözleşme yapıldığı zaman dava konusu dükkânının kiralayanlar tarafından kendisine teslim edilemediğini bildirdiği gibi kira sözleşmesine göre üçüncü kişi durumunda olan davalının, özel bir nedene dayanarak zilyet olmakta devam ettiğini ileri sürmemiştir.
Esasen dava konusu yerin davalının tasarrufu altında olup, davacıya fiilen teslim edilmediği hususlarında tarafların sözleri birleşmektedir. Zilyetlik genellikle bir şey üzerinde fiili tasarruf ve hakimiyeti ifade eder. Diğer bir deyimle zilyetliği iktisap edenin o şey üzerinde doğrudan doğruya tasarruf ve fiili iktidarı elde etmesi ile tamam olur. Bundan sonra iktisap edenin o şey üzerinde tasarruf edebilmek için hiç bir engelle karşılaşmaması gerekir.
Kiracı, kiralanana zilyet ise ancak ve sadece zilyedliğinin ihlali dolayısıyla maddi tazminat davası açabilecektir. Zira, her ne kadar kiracının hukuksal durumu (fer'i zilyet) olarak nitelendirilirse de, soyut kira sözleşmesi, kiracının taşınmazda fer'i zilyet olduğunun kabulüne yeterli sayılmaz. Çünkü taşınmaz mal kiracıya geçerli şekilde teslim edildikten sora kiracının fer' i zilyetliği başlar.
Olayda davacı, mal sahipleri ile yaptığı kira sözleşmesine dayanarak, kiralananı işgal eden davalı aleyhine bu davayı açmıştır. Oysa ki, davacının kiraladığı yere ait böyle bir dava açabilmesi için evvelemirde kendisinin zilyet olması lâzımdır. Çünkü bu nevi davaları açmak hakkı asli veya fer'i zilyete aittir. Bunda davacının zilyetliği olmadığından mal sahipleri ile yaptığı sözleşmeye dayanarak taşınmaz malı işgal eden aleyhine dava açamaz. Olsa olsa kiralayandan kiralanan yerin teslimini veya kiralananın teslim edilmemesinden doğan zararlarının tazmin edilmesini isteyebilir. Bu itibarla davacının dava hakkı olmadığı nedeniyle reddedilmek icap ederken davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru değildir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.'nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA ve 1575 lira peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy