(2709 S. K. m. 138/4) (818 S. K. m. 49)
Dava dilekçesinde, 90.000.000 lira manevi tazminatın dava tarihinden faizi ile tahsili istenilmiştir. Mahkemece, davanın reddi cihetine gidilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra, dosyadaki bütün kağıtlar okunup, gereği düşünüldü:
Davacı vekili; 30/07/1996 tarihli dava dilekçesinde, Adana İkinci İdare Mahkemesi'nin 1995/2065 esas sayılı ve 26/04/1996 tarihli yürütmeyi durdurma kararının uygulanmaması nedeniyle, davalı aleyhine manevi tazminata hükmedilmesini istemiştir.
Davalı (T......... Belediye Başkanı) vekili; Adana İkinci idare Mahkemesinin 26/04/1996 tarih, 1995/2065 esas sayılı yürütmeyi durdurma kararının, İdareye 24/05/1996 tarihinde tebliğ edildiğini, bu tarihte davacının fiilen, davalı İdare nezdinde görev yapmakta olduğunu, Adana İkinci İdare Mahkemesi'nin 18/03/1996 tarih ve 1995/2224 esas sayılı kararı gereğince davacının,
21/05/1996 tarihinde göreve başlatıldığını, davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, her ne kadar söz konusu yürütmeyi durdurma kararının davalı tarafından uygulanmadığı, önceki İdare Mahkemesi kararının temyiz edildiğinden bahisle dava sonuna kadar davacıya vekalet verilmeyeceğinin bildirildiği anlaşılmakla, davalının kusurlu olduğu kabul edilse bile, davacının ne gibi bir manevi zarara uğradığı ispat edilemediğinden, manevi tazminat koşullarının oluşmadığı gerekçesi ile davanın reddi cihetine gidilmiştir.
Davacının; T......... Belediyesi'nde avukat olarak çalışmakta iken,
22/02/1995 tarihli Belediye Encümeni Kararı ile başarısız olduğundan bahisle görevine son verildiği; davacının, Adana İkinci İdare Mahkemesi'ne açtığı dava sonucu, bu mahkemenin 18/03/1996 tarih, 1995/2224 esas no.lu kararı ile 22.12.1995 günlü Belediye Encümen Kararının yürütülmesinin durdurulduğu, bu karar üzerine davacının Belediye Fen işlerinde Hukuk Danışmanı olarak göreve başlatıldığı, davacının bu işlemin iptali için de Adana İkinci İdare Mahkemesi'ne dava açtığı ve mahkemenin 1995/2065 E., 26/04/1996 tarihli kararı ile (davalı İdarede avukatlık görevini yürütürken, görevine son verilen davacının bu işlemin iptali istemiyle açtığı davada, verilen yürütmenin durdurulması kararı uyarınca avukatlık görevine iade edilmesi gerekirken, Fen İşleri Müdürlüğü servisinde hukuk danışmanı olarak görevlendirilmesinde hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçesi ile yürütmenin durdurulmasına) karar verildiği, buna rağmen davalı tarafından söz konusu yürütmeyi durdurma kararının makul ve uygun süre içinde uygulanmadığı ve davacının hukuk danışmanı olarak çalıştırılmaya devam edildiği anlaşılmıştır.
İdare Mahkemelerince verilen yürütmenin durdurulması yada iptaline ilişkin kararlarını uygulamayan kamu görevlisi, ağır kişisel kusur işlemiş olur ve manevi tazminatla da sorumlu tutulur. Sorumluluk için ayrıca; kin, hınç ve benzeri duyguların etkisi altında davrandıklarının araştırılması gerekmez. Yürütmenin durdurulması kararını yerine getirmeyen kamu görevlisinin hukuki sorumluluğu yönüne gidilebilmesi için, ilgilinin açmış olduğu iptal davası sonucunun beklenmesine gerek yoktur. Anayasanın 138/4. maddesi, İdare ve dolayısiyla ajanlarının mahkeme kararlarına uymalarını bir yükümlülük olarak öngörmüştür. Sözü edilen Anayasa hükmüne göre; Yasama ve Yürütme Organları ile İdare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır. Bu organlar ve İdare, mahkeme kararlarını hiç bir surette değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.
İdare Mahkemesi kararına rağmen, İdare ajanını göreve başlatmamak hususunda yöneticilerin takdir yetkisi olduğu düşünülemez.
idari yargı yerince; konu, sebep, şekil, yetki ve amaç yönünden yasaca öngörülen koşulları taşımadığı saptanan işlem sakat demektir. Sakat işlemin hukuk düzeninde yeri olamayacağından, sonuçlarının olabileceği ölçüde silinmesi ve eski halin iadesi zorunludur.
Davacı, hukuka aykırı olduğuna inandığı işleme karşı yargı yoluna başvurup, yürütmenin durdurulması kararı almıştır. Bu kararın uygulanarak, önceki durumun geri gelmesini beklemek, hukuka inanan kişinin en doğal hakkıdır.
Davacı avukatın, mesleki hak ve yetkilerini ortadan kaldırarak, avukatlık işlerinin yaptırılmaması şeklindeki haksız eylemin, onun kişisel varlığını, kazandığı statüyü, sosyal onur ve mesleki itibarını ağır surette zedeleyerek zarara uğrattığı aşikar olup, Borçlar Kanununun 49. maddesine göre olayda manevi zararın varlığı kuşkusuzdur.
Buna rağmen davacının manevi tazminat talebinin reddi usul ve yasaya aykırı olup hüküm, uygun bir tazminata hükmedilmek üzere bozulmalıdır.
Bu itibarla, yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 28/04/1997 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy