(6570 S. K. m. 11)
Dava: Dava dilekçesinde kira parasının 01.03.1998 gününden başlayarak aylık net 37.500.000 lira olarak tespiti istenilmiştir.Mahkemece davanın kısmen kabulü ile aylık kira parasının 30.000.000 lira olarak tespiti cihetine gidilmiş,hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Davacı,l.3.1998 tarihinden itibaren aylık net 37.500.000 lira kira parasının tespitini talep etmiş,mahkemece,keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak hak ve nesafet ilkesine göre aylık 30.000.000 lira kira parasının tespitine karar verilmiştir.
Taraflar arasındaki ilk kira ilişkisi 01.03.1995 tarihinde gerçekleşmiş olup, sözlü kira mukavelesinin belirlenen bu başlangıç tarihi hususunda taraflar arasında bir uyuşmazlık yoktur.
İstem, ilk kira dönemini takip eden 3.döneme ilişkin aylık kira parasının tespitidir.
Dosyada,6570 sayılı yasanın 11.maddesi uyarınca, kiralanan tarafından keşide edilmiş tebliğ şerhi ihtarname aslı veya onaylı örneği bulunmadığı gibi, mahkemece, ilk ve takip eden kira dönemlerindeki uyuşmazlık konusu olmayan aylık kira parası da taraflara açıklattırılarak, saptanmamıştır. Eksik incelemeyle hüküm tesisi doğru değildir.
Uygulamaya gelince; Hukuk Genel Kurulunun 16.10.1996 tarih 1996/3-626-694 sayılı kararına göre, tarafların serbest iradeleri ile yaptıkları sözleşmeden sonra, ilk dönem bitiminden itibaren üç yıl ard arda Tüketici Fiyat Endeksinin (%65 ile sınırlı olarak) uygulanması suretiyle bulunacak kira parasının o dönemin hak ve nesafet kurallarına uygun ve aşırı olmayan bir kira parası olduğu ilkesi ve yerleşik Yargıtay uygulamaları gözetilmeden, henüz taraflarca kabul edilen ilk kira dönemi sonundan itibaren üç yıl geçmeden hak ve nesafet ilkesine göre fazla kira parasına hükmedilmiş olması ve soyut ifadeli bilirkişi raporuna dayanılarak karar verilmiş olması bozma nedenidir.
Buna göre, tarafların her türlü etken dışında ve serbest iradeleri ile yaptıkları kira sözleşmesinde belirledikleri (kararlaştırdıkları) kira parasının aksi iddia edilip kanıtlanmadıkça o dönemin olağan rayicine uygun olduğu kabul edilmelidir.
Şartlar değişmediği ve özel gelişmelerin varlığı iddia ve ispat edilmedikçe kira sözleşmesinde olağan rayice uygun olarak kararlaştırılan kira parasına Toptan Eşya Fiyat Endeksinin (TEF Endeksinin %65i aştığı dönemlerde %65 ile sınırlı olarak) üç yıl için ard arda üç defa artırımı esas alınarak bulunacak kira parasının o dönemin hak ve nesafet kurallarına uygun ve aşırı olmayan bir kira parası olduğu ilke olarak kabul edilmeli, kiracı tarafından keşide edildiği ileri sürülen ihtarname sureti tebliğ şerhini ihtiva edecek şekilde dosyaya konulmalı, ilk ve takip eden dönem kira paraları taraflara açıklattırılarak saptanmalı ve buna göre uygulama yapılmalıdır.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine 16.3.1999 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy