(818 S. K. m. 259)
Dava: Dava dilekçesinde İ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile yapmış olduğu kira sözleşmesi uyarınca zilyetliğinde bulunan vitrin yerine davalının müdahalesinin önlenmesi ile vitrinin anahtarının tarafına teslimine karar verilmesi istenilmiştir. Davalının davacı aleyhine açtığı aynı taşınmazla ilgili kiracılığın tespitine ilişkin dava dosyası bu dosya ile birleştirilmiştir. Mahkemece davanın kabulü ile davalı C.'in İstanbul, Eminönü Kapalıçarşı Sandalbedesteni içindeki davacının kirasında bulunan A vitrin yerindeki davacının zilyetliğine yaptığı müdahalenin menine, vitrin yerinin davacıya teslimine, mukabil olarak açılan kiracılığın tespiti davasının ise reddi cihetine gidilmiş, hüküm davalı - mukabil davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Davacı, dava dışı İ... Büyükşehir Belediye Başkanlığından kapalıçarşı (Sandalbedesteni) A vitrin yerini kiraladıktan sonra zilyetliğini devretmemek suretiyle sadece bazı eşyaları koymasına izin verdiği halde davalının sözkonusu kiralanan yerin anahtarını iade etmediğini ve böylece fer'i zilyedliği altındaki dava konusu yere haksız müdahale ettiğini ileri sürerek elatmasının önlenmesine karar verilmesini istemiş, davalı - karşı davacı ise; dava konusu yeri sözlü anlaşma ile davacıdan kiralayıp işyeri olarak kullandığını, kendisinden istenen kira parasının fahiş olduğunu ileri sürmesi üzerine de sözügeçen davacının hukuk dışı yollarla vitrin kilidini kırarak eşyalarını dışarı attığını iddia edip kiracılığının tespitine karar verilmesini talep etmiş, her iki dava dosyası çeşitli yargılama sürecinden geçtikten sonra irtibat nedeni ile birleştirilmiş, mahkemece dava konusu yerin her ne kadar davalı (mukabil davacıya) kiraya verildiği saptanmışsa da davacının İ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile yaptığı ilk (asıl) sözleşmede devir yasağı bulunduğundan ötürü kiralananın davalıya tesliminin hukuken geçersiz bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile davalının zilyetliğine vaki elatmasının önlenmesine, vitrin yerinin davacıya teslimine, karşılık olarak açılan davanın ise reddine karar verilmiş, hüküm, davalı - karşılık (mukabil) davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Kiracı, kiralayana zarar verecek bir değişikliği gerektirmemek şartıyla kiralananı tamamen veya kısmen başkasına kiraya verebileceği gibi, kirayı bir üçüncü kişiye de devredebilir (BK. mad. 259). O halde denilebilir ki kiralananın kiracısı tarafından tamamen veya kısmen bir başkasına tekrar kiralanması (alt kira) olanaklıdır. Alt kirada birinci kiracı kiralayan sıfatını alır ve alt kira sözleşmesi ilk kiralayana zarar vermemek koşuluyla birinci kira sözleşmesinden farklı hükümler taşıyabilir. Alt kirada birinci kiracı, ikinci kiracıya karşı kiralayan gibi sorumlu olur ve ondan kira parasını almaya hak kazanır.
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları ile dosyadaki bilgi ve belgelere göre; davacı birinci kiracı, davalı ise kiracının kiracısı durumundadır. İkisi arasında sözleşmesel ilişkisi doğmuş ve henüz sona ermemiş bulunmaktadır. Bu durum mahkemeninde kabulündedir. Belediye bu davada tarafı değildir. Davada taraf sıfatı bulunmayan Belediyenin davacı kiracı ile yaptığı sözleşmede devir yasağının olması davacı kiracının alt kiracı davalı ile yaptığı sözleşmeyi geçersiz kılmaz. Dolayısıyla niza konusu vitrin yerinin davalı ve mukabil davacının kullanımında ve zilyetliğinde bulunduğunun kabulü gerekir.
Mahkemece, yukarıdaki maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın, davacı ve mukabil davalının Büyükşehir Belediyesinden kiraladığı vitrin yerini davalı ve mukabil davacıya bedel mukabilinde kiraya verildiği kabul edilmekle birlikte davacının belediye ile yaptığı sözleşmede devir yasağı bulunduğundan sözedilerek davanın kabulüne, mukabil davanın ise reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan, kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince (BOZULMASINA) ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 15.2.1999 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy