(818 S. K. m. 83) (6570 S. K. m. 11)
Dava: Dava dilekçesinde kira parasının 1.11.1999 gününden başlayarak aylık 1.000.000.000 lira olarak tespiti istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü ile aylık kira parasının 3150 DM. olarak tespiti cihetine gidilmiş, hüküm taraflarca temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Davada, 1.11.1999 tarihinden itibaren aylık kiranın 1.000.000.000 lira olarak tespiti istenilmiş, mahkemece; taraflar arasındaki sözleşmede kira parası Alman Markı cinsinden kararlaştırılmıştır tek taraflı olarak bu şart değiştirilemez. Bu nedenle istem TL olsa da kira sözleşmesi esas alınmalıdır gerekçesiyle aylık kiranın 3150 DM. olarak tespitine karar verilmiştir.
Taraflar arasında, 1.11.1989 başlangıç tarihli ve 1 yıl süreli kira sözleşmesi yapılmış, aylık kira parası 1075 Batı Alman Markı karşılığı Türk lirası olarak kararlaştırılmıştır. Sözleşme 6570 sayılı yasanın 11.maddesi uyarınca yenilene gelmiştir.
BK. madde 83.f.2. uyarınca borcun yabancı para ile ödenmesinin kararlaştırılması halinde, kira parasının sözleşmeye uygun olarak yabancı para ile ödenmesi gerektiğinde şüphe yoktur.
Ancak, yeni dönem kira parasının hakimce artırılarak tespitinin istenilmesi halinde; 18.11.1964 gün ve 2/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında öngörüldüğü üzere kira süresi sona erdiğinden 6570 sayılı yasanın 11.maddesi uyarınca yenilenen dönemde kira sözleşmesinin diğer hükümlerinin yenilenmesine karşın, kira parasına ilişkin koşul yenilenmemekte ve kira parası belli olmayan bir sözleşme haline gelmektedir. Hakim kira sözleşmesindeki bu boşluğu hak ve nesafet kurallarına uygun bir kira parası takdir etmek suretiyle doldurmaktadır. Yeni dönem kira parasının tespiti anılan İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı gibi bir sınırlamadır. Yeni dönemde hakimin yaptığı sınırlama sonucunda belirlediği ücret unsuru ile kira sözleşmesinin yenilenmesi sağlanabilmektedir.
O halde, yeni dönemde kira parasının tespitinin istenmesi halinde sözleşmedeki kiranın yabancı para ile ödenmesine ilişkin hükmünün yenilendiği kabul edilemez. Bu nedenle hakim anılan İçtihadı Birleştirme Kararında öngörülen sınırlamayı yaparken (davalı kiracının bu yönde açık bir kabulü bulunmadığı sürece) Borçlar Kanunu Mad.83.f.1.hükmü uyarınca kira parasını Türk Lirası olarak takdir etmek ve sözleşmede yer alan boşluğu ona göre doldurmak durumundadır.
Mahkemece yapılacak iş; bilirkişilerden ek rapor alınarak, dava konusu taşınmazın yeni dönemde (boş olarak) yeniden kiraya verilmesi halinde getirebileceği kira parası Türk lirası olarak açıklattırılmalı, buna göre hak ve nesafete uygun kira parası TL. olarak mahkemece tespit edilmelidir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 14.9.2000 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy