(818 S. K. m. 83) (6570 S. K. m. 11)
Dava: Dava dilekçesinde kira parasının 1.1.2000 gününden başlayarak aylık 250 DM olarak tespiti istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü 150 DM aylık kiranın tespiti cihetine gidilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Davada, 1.1.2000 tarihinde başlayan dönem kira parasının aylık 250 DM olarak tespiti talep edilmiş, mahkemece aylık kira parasının hak ve nesafet kurallarına göre davacı talebi de dikkate alınarak 150 DM olarak tespitine karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Taraflar arasındaki (sözlü)kira ilişkisinin 1.1.1997 yılında, bir yıl süreli olarak başladığı, aylık kira parasının 92 DM olarak kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.
BK. md.83. f-2 uyarınca borcun yabancı para ile ödenmesinin kararlaştırılması halinde, kira parasının anlaşmaya uygun olarak yabancı para ile ödenmesi gerektiğinde duraksama bulunmamaktadır.
Ancak, yeni dönem kira parasının mahkemece arttırılarak tespitinin istenmesi halinde; 18.11.1964 gün ve 2/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında öngörüldüğü üzere, kira süresi sona erdiğinden 6570 sayılı yasanın 11. maddesi uyarınca yenilenen dönemde kira sözleşmesinin diğer hükümlerinin yenilenmesine karşın, kira parasına ilişkin şart yenilenmemekte ve kira parası belli olmayan bir sözleşme haline gelmektedir. Mahkemece kira sözleşmesindeki bu boşluk hak ve nesafet kurallarına uygun bir kira parası takdir edilmek suretiyle doldurulmaktadır. Yeni dönem kira parasının tespiti anılan İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı gibi bir sınırlamadır. Yeni dönemde hakimin yaptığı sınırlama sonucunda belirlediği ücret unsuru ile kira sözleşmesinin yenilenmesi sağlanabilmektedir.
Bu hukuki olgu karşısında, yeni dönemde kira parasının mahkemece tespitinin istenmesi halinde, sözleşmedeki kiranın yabancı para ile ödenmesine ilişkin hükmün yenilendiği kabul edilemez. Bu nedenle Hakim anılan İçtihadı Birleştirme Kararı da öngörülen sınırlamayı yaparken (davalı kiracının bu yönde açıkça bir kabulü bulunmadığı sürece) BK. md.83.f.1 hükmü uyarınca kira parasını Türk Lirası olarak takdir etmek ve sözleşmede yer alan boşluğu buna göre doldurmak durumundadır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararına aykırı olarak kira parasını yabancı para olarak veya yabancı para karşılığı üzerinden tespit edemez.
O halde yukarıda açıklanan ilkeler ışığında mahkemece yapılacak iş; hak ve nesafete uygun kira parasının isteyip istemediğini davacıdan sormaktır. Davacı hak ve nesafete göre tespit yapılmasını talep ediyor ise, bilirkişice dava konusu yerin yeniden (boş olarak) kiralanması halinde getirebileceği kira parası belirlendiğinden, hak ve nesafet kurallarına göre hakim tarafından bir kira parası (Türk Lirası üzerinden) takdir edilmelidir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine 10.4.2001 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy