(4721 S. K. m. 995)
Dava: Dava dilekçesinde 5.000.000.000 lira ecrimisilin faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulü (fazlaya dair haklar saklı olmak üzere) cihetine gidilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar
I- İDDİA, SAVUNMA VE HÜKÜM
Davada, tapulu taşınmaza davalının elatmasından ötürü ecrimisil istenilmiş; davalı taraf elatmasının sözlü kira sözleşmesine dayandığını ve işgalinin haksız olmadığını savunmuş; mahkemece, bilirkişi raporuna dayanılarak talebin mahiyetinin ister kira, ister ecrimisil olsun, davalı şirketin bu yeri haksız işgal etmemekle beraber eylemli kullanımının da bir vakıa olduğu gerekçesiyle davanın kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.
II- ECRİMİSİL'İN TANIMI, KİRA ALACAĞINDAN FARKI VE HER İKİ DAVANIN SEBEBİ
Ecrimisil, malik olmayan zilyedin veya zilyet olmayan malikin haksız şagilden isteyebileceği (kira veya gelir esasına dayalı) bir tazminat türüdür.
Davalı, herhangi bir işgalinin (elatmasının) bulunmadığını ya da işgalinin haklı bir nedene (örneğin kira sözleşmesine) dayandığını ispat ederse ecrimisil ödemekle yükümlü tutulamaz.
Dava, kira alacağı istemine dayanıyorsa, davacı, davalı ile bir kira sözleşmesi yaptığını, kiralananı teslim ettiğini, fakat davalının kira bedelini ödemediğini bildirerek, dava dilekçesine; kira sözleşmesi, malın teslimi ve kira bedelinin ödenmediği olaylarını yazacaktır. Mahkeme yapacağı inceleme sonucunda bu üç olayın doğru olduğunu saptarsa, davalıyı, davacıya kira parasını ödemeye mahkum eder.
III- DAVA SEBEBİNİ GENİŞLETME VEYA DEĞİŞTİRME YASAĞI
Davacı, davasının dayanağı (temeli) olan tüm olayları (açık özetlerini) dava dilekçesinde bildirmekle yükümlüdür (HUMK.mad.179/3). Bu olaylar davanın sınırını çizmekte ve hakim ancak bu olaylar hakkında inceleme yapabilmektedir.
Davacının dava dilekçesinde bildirdiği olayların doğru olduğu yargılama sırasında ispat edilse ve bu olaylar davacıyı talep sonucunda haklı gösteriyorsa, mahkeme davacının davasını kabul ederek davayı davacı lehine karara bağlar.
Dava dilekçesi verildikten sonra, davacının (dilekçesinde bildirmediği) yeni olaylar ileri sürmesi, davayı değiştirme olup, ancak davalının rızası veya ıslah yolu ile olanaklıdır (HUMK.mad.185/2).
IV- ECRİMİSİLİN SAPTANMA YÖNTEMİ VE FAİZ
Yargıtay'ın denetimine uygun ve objektif nitelikte uygun bir emsal sunulmadığı ve/veya bulunmadığı takdirde kira esasına göre talep edilen ecrimisil, bilirkişilerce saptanan ilk yıl kira parasına diğer yılların Toptan Eşya Fiyat (TEFE) İndeksinin tamamının uygulanması yöntemiyle hesaplanmaktadır. Bu yöntem, kendiliğinden işleyen ve objektif bir uygulamanın gereği olarak ortaya konulmaktadır.
Haksız işgal tazminatı (ecrimisil) ile ilgili davalarda haksız işgalin başladığı tarihten itibaren her yıl için hesaplanan tazminatın (ecrimisilin) tahakkuk tarihleri esas alınarak faize hükmedilmesi gerekir. Dava tarihine kadar faiz istenilmiş ise mahkemece bu kısım saptandıktan (dava tarihine kadar istenen faiz miktar davacıya açıklattırıldıktan) sonra peşin harcı eksik alınmışa bunun da tamamlattırılması gerekmektedir.
Mahkemece yukarıdaki maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın eksik araştırma ve soruşturma sonucu ve hem de (kısa karar ile gerekçeli kararın hüküm kısmında duraksamaya yol açacak şekilde farklı ifadelere yeri verilmek suretiyle) hüküm kurulması doğru görülmemiş ve hükmün bozulmasını gerektirmiştir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 03.11.2003 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy