(6570 S. K. m. 7) (1086 S. K. m. 428)
Dava dilekçesinde kira parasının 1.1.2002 gününden başlayarak aylık KDV dahil 100.000.000 lira olarak tespiti istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü ile aylık kira parasının 1.1.2003 tarihinden itibaren 31.250.000 lira olarak tespiti cihetine gidilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.
Davada, 1.9.2002 tarihinden başlayan döneme ilişkin aylık kira parasının tespiti istenilmiştir.
Mahkemece, taraflar arasındaki 1.9.2000 başlangıç tarihli kira sözleşmesinde kararlaştırılan kira parasına, 4531 sayılı Yasada belirlenen % 25 oranında artış uygulanmak suretiyle 31.250.000 lira kira parasına hükmedilmiştir.
Şartlar değişmediği ve özel gelişmelerin varlığı iddia ve ispat edilmedikçe, kira sözleşmesinde olağan rayice uygun olarak kararlaştırılan kira parasına Toptan Eşya Fiyat Endeksindeki artış oranının (TEFE % 65'i aştığı dönemlerde % 65 ile sınırlı olarak) üç yıl için (ard arda üç defa) artırımı esas alınarak bulunacak kira parasının o dönemin hak ve nesafet kurallarına uygun ve aşırı olmayan bir kira parası olduğu ilke olarak kabul edilmeli ve ona göre uygulama yapılmalıdır. 3 yıldan sonra ise hak ve nesafet ilkeleri uygulanarak kira parası tespit edilecektir.
Dava dosyasına ibraz edilen kira sözleşmesi 1.1.2002 başlangıç tarihli ve 8 ay süreli olmakla birlikte, dava dilekçesinde davalının uzun yıllardır kiracı olduğu bildirilmiştir.
Bu durumda mahkemece yapılacak iş; davalının eski kiracı olup olmadığını ve hak ve nesafet ilkesine uygun tespit yapılıp yapılmadığını araştırmak, şayet böyle bir tespit var ise (geçen 3 yıl içinde) endeks uygulamak suretiyle, aksi halde yani daha önce (geçen 3 yıl içinde) hak ve nesafete uygun bir bedel belirlenmemiş ve davalı eski kiracı ise hak ve nesafet kurallarına uygun bir kira parası tespit etmek olmalıdır.
Mahkemece yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmaksızın ve 4531 sayılı Yasanın, Anayasa Mahkemesinin 19.7.2001 tarihli kararıyla iptal edilmiş olduğu ve iptal kararının 15.9.2001 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Bundan ayrı olarak kira sözleşmesinin 1.1.2002 başlangıç tarihli ve 8 ay süreli olduğu, tespiti istenen ve yeni dönem başlangıcı olan "1.9.2002" tarihinden itibaren kira parasına hükmedilmesi gerekirken, kira parasının 1.1.2003 tarihinden itibaren tespiti de doğru değildir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 2.12.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy