(6570 S. K. geçici m. 7, m. 11)
Dava dilekçesinde kira parasının 1.9.2003 gününden başlayarak aylık net:1.800.000.000 lira olarak tespiti istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY KARARI
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.
Davada, 1.9.2003 tarihinden başlayan döneme ilişkin aylık kira parasının tespiti istenmiş, mahkemece "net:1.800.000.000 TL" kira parasına hükmedilmiştir.
Taraflar arasındaki kira ilişkisi 1.9.2001 başlangıç tarihli ve 1 yıl süreli kira sözleşmesi ile kurulmuş, yenilenen dönemde 1.9.2002 tarihli ve 1 yıl süreli kira sözleşmesi yapılmıştır.
Mahkemece 1.9.2002 tarihli sözleşmede yer alan artış şartı uyarınca, kira parası %50 oranında artırılarak tespit edilmiştir.
Tarafların kira ilişkisinin başlangıcında her türlü etken dışında ve serbest iradeleri ile yaptıkları kira sözleşmesinde belirledikleri kira parasının aksi iddia edilip kanıtlanmadıkça dönemin olağan rayicine uygun olduğu kabul edilmelidir.
Kira sözleşmesinin özel şartlarına göre kira parasının belli oranlarda artırılacağına dair şart, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.12.1990 tarih ve 527/627 sayılı kararına göre yenilenen ilk dönemde tarafları bağlar.
Yenilenen dönemde (2 yıl) yapılan sözleşme "ilk sözleşmenin devamı" mahiyetinde olmakla artık 1.9.2002 tarihli sözleşmedeki şart dikkate alınmamalıdır.
Şartlar değişmediği ve özel gelişmelerin varlığı iddia ve ispat edilmedikçe, kira sözleşmesinde olağan rayice uygun olarak kararlaştırılan kira parasına yenilenen ilk dönem için sözleşmedeki artış oranına göre sonraki iki yıl için ise Toptan Eşya Fiyat Endeksi artış oranının (TEFE %65'i aştığı dönemlerde %65 ile sınırlı olarak) iki yıl için (ard arda iki defa) artırımı esas alınarak bulunacak kira parasının, o dönemin hak ve nesafet kurallarına uygun ve aşırı olmayan bir kira parası olduğu ilke olarak kabul edilmeli ve ona göre uygulama yapılmalıdır. Bundan sonra ise yeniden hak ve nesafete uygun kira parası tespit edilecektir.
Dava konusu olayda yenilenen ikinci döneme ilişkin tespit istenmekle, yukarıda yazılı hususlar gözönünde bulundurularak kira parasının endeks uygulamasına göre tespit edilmelidir.
Bundan ayrı olarak mahkemece, stopaj ve fon giderleri hariç "net" kira parasına hükmedilemeyeceği gözönünde bulundurulmaksızın karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 25.03.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy