(4721 S. K. m. 995)
Dava: Dava dilekçesinde fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı tutularak 5.000.000.000 liranın tahsili faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın reddine dair verilen hükmün temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması davacılar vekili tarafından istenilmekle taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan günde temyiz eden davacılar Vek. Av. H. Keskinsoy geldi. Aleyhine temyiz olunan davalı Vek. Av. S. Göktürk geldi. Gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için saat 14.00'e bırakılması uygun görüldüğünden, belli saatte dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Dava dilekçesinde davacıya ait 39.728 m2 miktarındaki taşınmazı davalının 01.01.2000 tarihinden beri işgal ettiği, bu süre için idare tarafından tespit edilen kullanma bedelinin çok düşük olduğu, bu nedenle 2000 yılı için taşınmazın m2'sinin yıllık 2.500.000 lira kira getirebileceği iddia edilerek davalı idarece tespit edilip ödenen kullanma karşılığı düşüldükten sonra aradaki farktan fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı tutularak 5.000.000.000 liranın tahsili talep edilmiş, mahkemece davacıların el koyma nedeniyle kiradan yoksun kalma durumlarının olmadığı, davacıların isteminin tam gelir yoksunluğundan dolayı ecrimisilin bedeli olabileceği, ecrimisilin kiraya benzetilemeyeceği, el koyma nedeniyle istenebilecek tazminat türü olan ecrimisil ile yıllara göre kira tespiti taleplerinin farklı olduğu, davacıların hukuki müessesede yanılarak kira tespit davasının bu davada dinlenme olanağı olmadığından söz edilerek davanın reddi cihetine gidilmiştir.
Davacılar kendilerine ait taşınmaza davalının deprem konutu yapmak için el koyduğunu, idare tarafından tespit edilip ödenen kullanma karşılığının düşük olduğu, taşınmazın m2'sinin yıllık 2.500.000 lira kira getirebileceğini iddia ederek aradaki farkın tahsili için bu davayı açmışlardır.
Dava açıklanan bu niteliği itibariyle kira parasının tespiti davası (tespit davası) olmayıp kira esasına dayanan ecrimisil davasıdır (eda davasıdır). Eda davası sonunda verilen hüküm iki hususu içerir:
1- Davanın dayandığı hakkın veya hukuki ilişkinin var olduğunun tespiti;
2- Davacının istediği edanın yerine getirilmesi hususunda davalıya yöneltilmiş bir emir. Her eda hükmü, eda emrinden başka, zorunlu olarak dava konusu hakkın veya hukuki ilişkinin tespitini de kapsar.
Ecrimisil kötü niyetli şagilin taşınmazı işgal ettiği dönem için ödemek zorunda olduğu tazminat miktarı olup, en azı kira geliri en çoğu da tam kar mahrumiyetidir. Dava dilekçesinde alacağın kira gelirine göre talep edilmiş olması istemin kira parasının tespiti olduğu sonucunu doğurmaz.
Eda davası olarak açılan bu davada, işgalin varlığı tespit edilip alacağın miktarı hesap edilerek idarece ödenen bedel düşüldükten sonra kalanının istem de dikkate alınarak hüküm altına alınması gerekir.
HUMK'nun 74.maddesine göre hakim istemden fazlaya veya istemden başka bir şeye hükmedemez. Dava dilekçesinde alacak miktarının kira esasına göre hesap edilmesi talep edildiği de dikkate alınarak taşınmazın işgal tarihine kadar mutad olan kullanma biçimi de araştırılıp bu kullanma biçimine uygun alacak miktarı bilirkişi marifetiyle hesap edilerek, hüküm kurmaya yeterli ve denetime elverişli rapor alınıp sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Mahkemece yerinde olmayan gerekçelerle davanın reddedilmiş olması doğru görülmemiştir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, Yargıtay duruşmasında vekille temsil edilen davacı taraf için dava tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre takdir edilen 400.000.000 lira vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacı tarafa verilmesine ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 26.04.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy