(4721 S. K. m. 2)
Dava: Dava dilekçesinde 5.250.000.000 lira alacağın faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.
Karar: Davacı vekili dilekçesi ile; müvekkilinin, özel halk otobüsü maliki ve işletmecisi olduğunu, Büyükşehir Belediyesi Otobüs İşleri Şube Müdürlüğüne 19.4.1996 tarihli tahsilat makbuzu ile 7500 tam bilet karşılığı olan 112.500.000 TL güvence bedeli ödediğini, aracını devretmesi nedeniyle davalı kuruma başvurarak güvence bedelini talep etmesi üzerine; davalı kurumun 19.4.1996 tarihinde yatırmış olduğu 112.500.000 TL'yi ödeyebileceğini bildirdiğini, oysa yönetmelik hükümlerine göre 7500 tam bilet karşılığının verilmesi gerektiğini iddia ederek; 7500 tam bilet karşılığı olan miktarın (devir tarihindeki değeri olan) 5.250.000.000 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekil cevap dilekçesinde; güvence bedelinin, işletmeciye yönetmelik gereği iade edilmesini gerektiren durumlarda, bu bedelin yine 7500 adet tam bilet tutarında olacağına dair bir hüküm bulunmadığını savunarak; davanın reddini istemiştir.
Mahkemece; davanın kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiştir.
Taraflar arasında yapılan sözleşmenin ikinci maddesinde; işleticinin Otobüsle Toplu Taşımacılık Esaslarına Dair Yönetmelik hükümlerine uyacağı belirtilmiştir. Bu yönetmeliğin 25. maddesine göre; davacıdan, 19.4.1996 tarihinde; 7500 adet tam bilet tutarı karşılığı 112.500.000 TL güvence bedeli tahsil edilmiştir. Davacı, 18.11.2003 tarihinde davalı belediyenin onayı ile işlettiği 26 NL 962 plakalı otobüsü dava dışı üçüncü kişiye devretmiştir. Bu devir nedeniyle yeni malikten 5.250.000.000 TL güvence parası alınmıştır. Davacı, kendisine iade edilmesi gereken güvence bedeli miktarının da davalı belediyenin yeni malikten tahsil ettiği miktar kadar olması gerektiğini iddia etmektedir.
Davalı belediyenin sözü edilen yönetmelik gereğince güvence bedeli (teminat) almasındaki amaç; ilk defa tespit edilen güzergahta çalışacak özel halk otobüsünün, sözleşme süresince çalışmasını temine yönelik bulunmaktadır. Bunun dışında, belediye açısından bir sermaye veya kredi işlevi görme amacı yoktur. İşletici açısından da, bir yatırım amacı taşımamaktadır.
Belediyenin, aldığı güvence bedelinin değerini artırma yükümlülüğü elbette yoktur. Ancak, kendisine teminat olarak bırakılan güvence parasının enflasyon karşısında değerini kaybetmemesi için MK. md.2'deki iyiniyet kuralları çerçevesinde gerekli önlemleri alması da gereklidir. Paranın değerinin en azından sabit kalması için uygulamada çoğunlukla döviz veya altın alma ya da parayı bir banka hesabına yatırma yoluna gidilmekte ise de; teminat (güvence) alanın belediye (resmi kurum) olması gözetildiğinde; alınabilecek önlemler içinde en kolay ve en uygun yol, teminatın, ortalama faiz getiren bir banka hesabına yatırılmasıdır. Teminattan elde edilen faiz geliri, teminata dahil olacaktır. Böylece, teminatın değeri artacağından ötürü, hem belediyenin hem de işleticinin menfaati korunmuş olacaktır.
Yukarıdaki açıklamaların ışığı altında, mahkemece yapılacak iş; davacının sözleşmenin başlangıcında vermiş bulunduğu güvence bedelinin (teminatın), ortalama faiz getiren bir banka hesabına yatırılması gereken tarihten itibaren hesaplanacak faizi ile bulunacak miktarın iadesine karar vermekten ibaret olmalıdır.
Yanılgılı değerlendirme sonucu, yönetmelikte iadenin miktarına ilişkin bir hüküm bulunmamasına rağmen, 7500 adet tam bilet tutarı olan 5.250.000.000 liranın iadesine karar verilmiş olması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 18.04.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy