(818 S. K. m. 158, 161, 404, 405)
Dava dilekçesinde 2.304.000.000 lira alacak için takibe vaki itirazın iptali, inkar tazminatının masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY KARARI
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.
Davacı, emlak komisyoncusu olarak davalıya gösterdiği taşınmazı davalı kiraladığı halde, sözleşme uyarınca ödemesi gereken % 12 komisyon ücreti ve aynı miktar cezai şartı ödemekten kaçınmasından ötürü, alacağın tahsili için başlatılan ilamsız takibe vaki haksız itirazın iptalini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, mecurun sahibi davacıyı kiraya verme konusunda yetkilendirmediği gibi, verilen hizmetin sadece tellalın verdiği talimatla bir kişinin kendilerini apartman önüne getirerek, camında "kiralıktır" yazılı taşınmazı göstermekten ibaret olduğunu bu nedenle ücret istenemeyeceğini savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, davalının tellalı devre dışı bırakarak taşınmazı kiralamasından dolayı tellal faaliyetine devam edemediğinden, ücrete ve ceza-i şarta hak kazandığı kabul edilerek davanın kısmen kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Taraflar arasında düzenlenen komisyon akdine göre; davacı emlakçı kendi portföyünde veya üyesi olduğu odanın portföyünde bulunan bir taşınmazı, kiracıya gezdirip-göstermek suretiyle kiracı ile kiralayan arasında akdi ilişkinin kurulmasına aracılık etmeyi ve akit yapma safhasına kadar getirmeyi üstlenmiştir.
Oysa taraf vekillerinin beyan ettiği üzere, kiralanan davacı veya bağlı olduğu odanın portföyünde bulunmadığı gibi, sözleşme içeriğine göre taraflar arasındaki ilişki fırsat gösterici tellallığı olarak nitelendirilecek tarzda olmayıp, aracılık hizmeti vermeyi yükümlenmiş, hatta devre dışı bırakılmasını önlemek için cezai şart koymuştur. Ancak kendisi gayrimenkulü dışarıdan göstermekle yetinmiş, faaliyetini devam ettirerek gayrimenkulü gezdirip-gösterme ve kiracı ile kiralayan arasında akdi ilişkinin kurulmasına aracılık yapmamıştır.
O halde, sözleşme hükümlerini büyük oranda yerine getirmeyen davacının, yaptığı kısmi hizmete karşılık talep edilen miktarın çok altında bir ücrete hak kazandığı, cezai şartın ve inkar tazminatının yasal koşullarının ise bu durumda gerçekleşmediği gözetilmeden yanılgılı değerlendirme sonucu davanın ücret ve inkar tazminatı yönünden kabulü, cezai şart yönünden kısmen kabulü doğru görülmemiştir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK 'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 18.07.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy