(3533 S. K. m. 1, 6) (YHGK. 25.02.2004 T. 2004/4-40 E. 2004/113 K.) (YHGK. 19.10.2005 T. 2005/3-560 E. 2005/587 K.)
Dava: Dava dilekçesinde 299.138,44. YTL alacağın % 20 fazlası ile birlikte faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü cihetine gidilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
Yargıtay Kararı
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kâğıtlar okunup gereği düşünüldü.
Karar: Temyize konu Edirne 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce 3533 Sayılı Yasa gereği en kıdemli hakim olarak hakem sıfatıyla bakılıp sonuçlanan yukarıda bahsi geçen ilamın süresi içerisinde taraflarca ilgili mahkemeye (hakeme) itiraz edildiği, itirazlar üzerine mahkemece (hakemce) 08.09.2008 tarihli ek kararıyla ... kararın değiştirilmesini gerektirir usul ve esas hatası bulunmadığından bahisle itiraz taleplerinin reddine karar verilmiş, bu sefer de taraflar süresi içerisinde hükmü temyiz etmeleri üzerine, mahkemece (hakemce) 29.08.2008 tarihli ek kararıyla tarafların temyiz itirazlarının davaya 3533 Sayılı Yasa gereğince hakem sıfatıyla bakıldığı, mahkememiz kararına itiraz edilebileceği gerekçesiyle tarafların temyiz taleplerinin reddine karar verilmiş, işbu red kararı taraflarca süresi içerisinde temyiz edilmiştir.
3533 Sayılı Yasanın 6/I ve 6/III. maddelerine göre her ne kadar mecburi hakemin verdiği her türlü karar kesin olup, temyizi kabil değil ise de; yerleşmiş Yargıtay uygulamalarına göre mecburi hakemin, görevi dışında (yetki aşımı suretiyle) verdiği kararlar kesin olmayıp temyizi kabildir. Açıklanan nedenlerle yerel mahkemece 3533 Sayılı Yasa gereğince hakem sıfatıyla bakılıp sonuçlandırılan 29.08.2008 tarihli ek kararlarının kaldırılmasına karar verildi. Temyiz istemlerinin süresi içerisinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki tüm kâğıtlar okunup gereği düşünüldü.
Davada; Edirne ilinden geçen Meriç ve Tunca nehirleri üzerindeki tarihi köprülerin zamanla sel sularının da etkisiyle hasar gördükleri bu köprülerin hasarlarının daha da büyümemesi için onarılmalarının zorunlu olduğu, köprülerinin onarılması içinde köprülerin üzerindeki elektrik tesisatlarının kaldırılmasının gerektiği ve ayrıca Karayolları Genel Müdürlüğü Yönetmeliği, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu kararlarına ve diğer mevzuatlara göre de tarihi köprüler üzerinden elektrik tesisatının geçirilmesinin yasak olduğu bu nedenle de köprüler üzerindeki mevcut elektrik tesisatlarının kaldırılması ve nehir altından geçirilmesinin zorunlu olduğu bu görevin de mevzuatlar gereği davalıya ait olduğu, ancak davacı idarenin tüm ihtarlarına ve yazışmalarına rağmen davalının edimini yerine getirmediği, bu edimin davacı idarece yerine getirildiği ve bununla ilgili olarak da davacı idarece 299.138,44.YTL harcandığı ileri sürülerek sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre 299.138,44.YTL'nin % 20 fazlası ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava edilmiştir.
Mahkemece, davaya 3533 Sayılı Yasa gereği en kıdemli hakim olarak hakem sıfatıyla bakılarak davanın kısmen kabulü ile 299.138,44. YTL'nin yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm süresi içerisinde taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
3533 Sayılı Yasanın 1. maddesine göre genel katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı Devlete veya belediyelere yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ve uyuşmazlıklardan adliye mahkemelerinin görevi içerisinde bulunanlar o kanunda yazılı tahkim usulünce çözümlenir.
Somut olayda ise; davacı il Özel idaresi 3533 Sayılı Yasada sayılan kurumlar arasında olup, bu konuda tereddüt yoktur. Ancak davalı Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin ise yerleşmiş uygulamaları ve özellikle de birçok Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında da vurgulandığı gibi (Bkz. HGK'nun 25.02.2004 tarih 2004/4-40 Esas, 2004/113 Karar sayılı ilamı, 19.10.2005 tarihli 2005/3-560 Esas, 2005/587 Karar sayılı ilamı) davalı Kamu İktisadi Teşebbüsüdür. Kamu İktisadi Teşebbüsleri ticari işletme kurup işlettikleri için tacirdirler. Bunların sermayelerinin Devlete ait olması ve bazı yönetim organlarının tayin usullerinin özellikle arzetmesi bu kurumlara kamu hukuku müessesesi vasfını vermez. Bu kuruluşlar özel hukuk tüzel kişisi olup, haklarında özel hukuk hükümleri uygulanır. Bu nedenlerle olaya 3533 Sayılı Kanun hükümlerinin uygulama olanağı bulunmamaktadır. Davacı İl Özel İdaresi ile davalı Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. aralarındaki alacak davasında genel mahkemeler görevlidir.
Görev konusu kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir.
Açıklanan nedenlerle, davaya genel mahkeme sıfatıyla bakılıp sonuçlandırılması gerekirken görev dışına çıkılarak davaya hakem sıfatıyla bakılması ve sonuçlandırılması doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK'nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 09.02.2009 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy