(193 S. K. m. 70, 94) (1086 S. K. m. 428)
Dava: Dava dilekçesinde 3458 USD karşılığı 4.258,52 lira alacağın faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü ve kısmen reddi cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
YARGITAY KARARI
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Davada, mecuru tahliye eden davacı kiracı tarafından sözleşme gereğince iade edilmesi gereken depozito alacağından ödenmeyen kiranın mahsubu ile 3458 $ karşılığı 4258,52 TL'nin iadesi istenilmiştir.
Davalı kiralayan savunmasında, önceki malik (şirket) döneminde yapılan kira sözleşmesinde aylık kiranın brüt 3400 $ olarak belirlendiğini ve mecuru satın aldığı Nisan 2007 tarihinden itibaren davacı kiracı tarafından gerçek kişi olması nedeniyle KDV yükümlülüğünün bulunmadığı ileri sürülerek brüt kiradan %18 oranında KDV indirimi ile yine gelir vergisine tabi olması nedeniyle de %20 stopaj kesilerek vergi dairesine yatırıldığı ve kendisine kira parası olarak aylık 2305 $ ödendiği; hem KDV ve hem de stopaj kesintisi yapılarak ödenmesi gereken kira aylık 2881,35 $ olduğu halde eksik ödendiği, ödenmeyen kira bedellerinin depozitodan mahsubunun gerektiği mahsup edildiğinde depozito bedelinden iadesi gereken 237 $'ın iade edildiği ileri sürülerek davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 4173,63 TL depozito alacağının tahsiline karar verilmiştir.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 70/2. maddesi gereğince ticari veya zirai bir işletmeye dahil olan mal ve hakların kiraya verilmesinde Katma Değer Vergisi söz konusu olmaktadır. Somut olayda olduğu gibi kira sözleşmesi yapıldığı dönemde iki tarafın da ticari şirket olması halinde ödenmesi gerekli Katma Değer Vergisi'nin mükellefi kiralananın malikidir.
Yine, Gelir Vergisi Kanunu'nun 70. maddesi gereğince davalı tarafın işyeri kiralama işlemi nedeniyle, gayrimenkul sermaye iradı elde ettiği açıktır. Yine aynı Kanun'un 94. maddesi bu tür kazançların vergilendirilmesinde stopaj usulünü getirmiştir. Stopaj, kira bedelinden yasada belirtilen orandaki miktarın kiracı tarafından kiralayan adına Vergi Dairesine ödenmesi gereken meblağdır. Stopajda yükümlü kiralayan, sorumlu ise kiracıdır.
Taraflar arasındaki 15.07.2002 tarihli kira sözleşmesinde kira bedelinin brüt 3400 $ olduğu tartışmasız olup davalı kiralayanın satın alma tarihine (Nisan 2007) kadar önceki malikin şirket olması nedeniyle bu kira bedelinden KDV oranında kesinti yapılarak ödenmiştir.
Ancak, davalı tarafından satın alındıktan sonra davacı kiracı tarafından KDV ödemesinin geçersiz hale geldiğinden bahisle KDV oranında indirim yapılarak bulunan miktardan stopaj kesintisi yapılarak kalan miktar aylık kira bedeli olarak ödenmiştir.
Stopaj ve Katma Değer Vergileri bu şekilde belirlendikten sonra, önceden KDV ödeme sorumlusu kiracının, KDV ödeme sorumluluğu ortadan kalkınca, kiralayana ödemesi gereken kira miktarının ne olacağı öncelikle çözümlenmesi gerekli sorun olarak ortaya çıkmaktadır. KDV sorumlusu kiracının, net kira ile birlikte KDV ödeme sorumlusu iken ödediği kira miktarı net kira+KDV olunca, bu miktar kiranın adı brüt kira olur. O halde KDV sorumluluğu kalkınca kiracının ödemesi gereken miktar yine somut olaydaki brüt kira olan 3400 $ olması gerekir. Yani davacı şirket tarafından ödenmesi gereken miktar 3400 $'dan stopaj oranında kesinti yapılarak hesaplanmalıdır. Aksinin kabulü kiracının kira miktarını düşürmesi demek olur.
O halde mahkemece, bu yönde inceleme yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 14.03.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)